II OSK 2995/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-21
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Grzegorz Czerwiński, Agnieszka Wilczewska - Rzepecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o zobowiązanie cudzoziemca do powrotu, organ administracji publicznej ma obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa w celu oceny wpływu ewentualnego wydalenia na rozwój psychofizyczny małoletnich dzieci, nawet jeśli zgromadzony materiał dowodowy (w tym opinia wychowawcy) nie wskazuje na taki istotny wpływ?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organy administracji nie naruszyły przepisów prawa procesowego ani materialnego. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym opinia wychowawcy, był wystarczający do oceny wpływu zobowiązania do powrotu na rozwój psychofizyczny małoletnich dzieci, a tym samym nie było konieczności przeprowadzania dodatkowego dowodu z opinii biegłego psychologa. Organy prawidłowo ustaliły, że nie wystąpiły przesłanki negatywne zobowiązania do powrotu ani przesłanki uzasadniające udzielenie zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Decyzją tą uchylono poprzednią decyzję w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczono nowy termin, utrzymując w mocy zakaz ponownego wjazdu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o cudzoziemcach, w tym zaniechanie sprawdzenia, czy powrót do kraju pochodzenia nie narazi jej na tortury lub nieludzkie traktowanie, dowolną ocenę dowodów dotyczącą integracji dzieci, oraz naruszenie praw dzieci gwarantowanych przez Konwencję o prawach dziecka. Wniosła o uchylenie wyroku WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3214/16 w sprawie ze skargi K. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 3214/16, oddalił skargę K. A. (dalej jako skarżąca) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...], którą organ ten uchylił decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej Warszawa-Okęcie z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i wyznaczył nowy termin - 30 dni a w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy tj. co do zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 6 miesiecy od dnia wykonania decyzji lub - upływu terminu dobrowolnego powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat, w porzypadku nie wykonania decyzji lub próby przekroczenia granic wbrew przepisom prawa.
Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie art. 3 § 1 i 2 pkt 1, art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie zobowiązania skarżącej do powrotu pomimo istnienia po stronie tego Organu uchybień przepisów prawa procesowego i matrerialnego, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie sprawdzenia czy zobowiązanie skarżącej do opuszczenia terytorium RP następuje do kraju, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, skarżąca mogłaby zostać poddana torturtom albo nieludzkiemu, poniżającemu traktowaniu czy też powrót do kraju pochodzenia zagrażałby jej prawu do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz zaniechanie wskazania w uzasadnieniu decyzji dowodów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których dowodom przedłożonym przez skarżącą odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie w jakim orzekł, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące udzielenie skarżącej zgody na pobyt humanitarny;
2. naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiałów dowodowych, w szczególności dowodów dotyczących stopnia integracji dzieci skarżącej ze społeczeństwem polskim i uznanie, że zobowiązanie skarżącej wraz z dziećmi do powrotu do kraju pochodzenia nie będzie naruszało praw dzieci skarżącej, określonych w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena dowodów zgromadzonych w toku postępowania powinna prowadzić do wniosków przeciwnych.
W konsekwencji powyższych naruszeń skarżąca zarzuciła naruszenie art. 303 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 348 pkt 1 lit a) i b) i pkt 3) ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2013 poz. 1650) poprzez uznanie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne zobowiązania skarżącej oraz jej rodziny do powrotu do kraju pochodzenia w postaci istnienia podstaw do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz odmowę uznania represji i prześladowania, które groziłyby zarówno skarżącej jak i jej mężowi w kraju pochodzenia za naruszające podstawowe wolności i prawa wymienione i gwarantowane przez przepisy Europejskiej Konwencji o Prawach Człowieka a także poprzez odmowę uznania, że nieudzielenie skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitranych prowadziłoby do zaburzenia rozwoju i naruszenia prawa jej małoletnich dzieci zagwarantowanych w Konwencji o prawach dziecka.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Ponadto wystąpiła o zasądzenie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej, które to koszty nie zostały uiszczone ani w całości ani w części. Skarząca zrzekła się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca potwierdzać zasadność postawionych wyżej zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
NSA rozpoznawał niniejszą sprawę na rozprawie mimo zrzeczenia się rozprawy przez skarżącą bowiem Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 2 lutego 2018 r. zdjął sprawę z posiedzenia niejawnego i zarządził wyznaczenie wspólnego terminu rozpoznania jej ze sprawą o sygn. akt II OSK 3077/17 dotyczącą zobowiązania męża skarżącej do powrotu, która miała zostać rozpoznana na rozprawie. Ekonomika procesowa uzasadniała rozpozanie tych spraw w tym samym terminie na rozprawie.
Zdaniem NSA, skarga kasacyjna K. A. jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji słusznie uznał, że w okolicznościach sprawy prawidłowo ustalonych przez organy nie było podstaw do udzielenia skarżącej zgody na pobyt ze względów humanitarnych bowiem przesłanki z art. 348 ustawy o cudzoziemcach nie wystąpiły. Tym samym nie wystąpiła przesłanka negatywna wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
Sąd I instancji słusznie zauważył, że organ badając negatywne przesłanki wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu określone w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach mógł posłużyć się ustaleniami faktycznymi z postępowania w sprawie decyzji o odmowie udzielenia skarżącej (także jej mężowi i dzieciom) ochrony międzynarodowej, zakończonego ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z [...] września 2014 r. Nr [...], odnośnie do której skarga została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 stycznia 2015 r. (sygn. akt IV SA/Wa 2167/14). W postępowaniu w przedmiotowej sprawie nie było zatem konieczności dowodzenia okoliczności stwierdzonych już we wspomnianym powyżej postępowaniu. Skoro wówczas w sposób zgodny z prawem (co potwierdział kontrola legalności dokonana przez Sąd) ustalone zostało, że obawa skarżącej przed prześladowaniem z uwagi na poglądy polityczne męża nie jest uzasadniona, a także nie wystąpują zagrożenia, o których mowa w art. 348 ustawy o cudzoziemcach będące podstawą udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, to przy braku wykazania nowych okoliczności w tym zakresie (skarżąca odnosi się nadal do przynależności męża do partii, gróźb wobec członków rodziny ocenionych jako groźby o charakterze kryminalnym, których zwalczanie może z powodzeniem realizować poprawnie funkcjonujący aparat władzy w Gruzji, zagrożenia wywołanego negatywnym nastawieniem rodziny do niej i jej męża) należy uznać, że nadal w sytuacji skarżącej nie występują zagrożenia z art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Czynienie w tym zakresie dalszych ustaleń uznać należało za niecelowe. Za chybiony uznać należy zatem zarzut skargi kasacyjnej przeprowadzenia wadliwej kontroli legalności decyzji przez Sąd. Materiał dowodowy zgromadzony przez organy w tym ustalenia z postępowania o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej były wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Strona nie wskazuje na inne okoliczności, które nie były dotychczas przedmiotem oceny organów, a które wskazywałyby na zasadność udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał jakie dowody stanowiły podstawę jego ustaleń, które to ustalenia w konsekwencji doprowadziły do wydania kwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia.
Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że ocena przez organy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie nosiła znamion dowolności. Odnosząc sie do kwestii czy wydalenie skarżącej do kraju pochodzenia będzie miało istotny wpływ na rozwój psychoficzyczny jej małoletnich dzieci NSA podziela stanowisko Sądu I instancji, że o ile nie jest wykluczone, że zmiana środowiska może wiązać się z przykrymi dla dzieci przeżyciami to zasadniczo wartością nadrzędną w tym przypadku jest zapewnienie jedności rodziny i możliwości sprawowania opieki nad dziećmi przez ich rodziców, którzy zmieniają miejsce zamieszkania. Konieczność zmiany miejsca zamieszkania automatycznie nie godzi w prawa dziecka chronione Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności czy Konwencjią o Prawach Dziecka z 20 listopada 1989 r.
W niniejszej sprawie nie zostało wykazane ani nawet zasygnalizowane przez skarżącą, że zmiana miejsca zamieszkania 6 letnich dzieci, które przebywają w Polsce stosunkowo krótko bo od 3 lat, wpłynie w sposób szczególny na ich stan psychofizyczny, co uzasadniałoby udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Przeprowadzanie na tę okoliczność dodatkowego dowodu z opinii psychologa lub psychiatry, zdaniem NSA, nie było konieczne. Bez wiadomości specjalnych organ w oparciu o okoliczności sprawy takie jak długość pobytu w Polsce, wiek dzieci, opinia wychowawcy z Odziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. gdzie uczęszczają dzieci mógł stwierdzić, że wyjazd z rodzicami do kraju pochodzenia nie wpłynie istotnie negatywnie na ich stan psychofizyczny. Potrzeba zindywidualizowanej pracy z dziećmi w domu i w szkole, wskazana w opinii wychowawcy, jak słusznie zauważył Sąd I instancji nie wyklucza możliwości zmiany szkoły. Sąd I instancji słusznie zauważył, że decyzja o zobowiązaniu do powrotu dotyczy całej rodziny a zatem nie wystąpi sytuacja rozdzielenia rodziny, która mogłaby w istocie mieć negatywny wpływ na rozwój dzieci skarżącej.
Majac powyższe na uwadze, zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo przyjął za organami, że w okolicznościach sprawy ustalonych w oparciu o zgromadzony w sprawie wyczerujący materiał dowodowy należało uznać, że nie wystąpiły przesłanki negatywne z art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach wykluczjące wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Jak już wcześniej wskazano ustalenia prawomnocnie zakończonego postępowania w sprawie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej oraz ustalenia organów w niniejszym postępowaniu wykazały, że nie wystąpiły przesłanki z art. 348 pkt 1 lit a i b oraz pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wobec tego wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu skarżącej i jej rodziny przez organy było prawidłowe i stanowisko to słusznie Sąd I instancji podzielił, oddalając skargę.
W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zebrany przez organy materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, w tym do ustalenia czy zobowiązanie skarżącej do powrotu do kraju pochodzenia nie zagraża w sposób istotny rozwojowi psychofizycznemu jej małoletnich córek. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie był wystarczający by ustalić stopień intergacji małoletnich dzieci skarżącej ze społeczeństwem polskim, jednak w spsób odmienny od tego jak widzi to skarżąca. Ze znajdujących się w aktach sprawy opinii wychowawcy o dzieciach z dnia [...] września 2016 r. wynika, że dziewczynki uczęszczając do Oddziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. poczyniły postępy w nauce i porozumiewaniu się. Próbują nawiązywać relacje z innymi dziećmi, lecz wciąż wymagają zindywidualizowanej pracy w szkole i w domu. W dokumentacji tej stwierdza się, że dzieci mają trudności w nawiązywaniu relacji koleżeńskich. Postęp w nauce i porozumiewaniu się wskazany w opinii z września 2016 r. świadczy jedynie o naturalnym procesie rozwojowym u dzieci jednak nie dowodzi, że nastąpił wysoki poziom integracji ze społeczeństwem polskim. Dodatkowo zauwżyć należy, że rodzina skarżącego przebywa w Polsce od trzech lat, dzieci są w wieku 6 lat, przez cały pobyt rodzice czynią strarania o legalizację swojego pobytu poprzez uzyskanie ochrony międzynarodowej z negatywnym jak dotąd skutkiem, nie zgromadzili żadnego majątku, nie mają źródeł dochodu stanowiących podstawę ich egzystencji. Nieuprawnione są twierdzenia skarżącej sugerujące znaczącą integrację z polskim społeczeństwem, która miałaby zostać zerwana poprzez konieczność wyjazdu a to miałoby negatywnie wpłynąć na rozwój psychofizyczny dzieci. Nie było podstaw aby stwierdzić, że w razie wydalenia skarżącej wraz z rodziną do Gruzji zostaną naruszone prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.
Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy możliwe było ustalenie przez organy stopnia intergacji dzieci ze społeczeństwem polskim. Nie ma racji skarżąca kasacyjnie twierdząc, że dla ustalenia powyższych kwestii niezbędne było przeprowadzenie dowodu w postaci opinii biegłego psychologa, który jednoznacznie przesądziłby czy wydalenie jej wraz z dziećmi będzie miało istotny wpływ na ich rozwój psychofizyczny. Ustalenie braku powstania istotnych dla rozwoju dziecka więzi ze społeczeństwem było możliiwe już na podstawie dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego i przeprowadzanie na tę okoliczność dowodu z opinii begłego należało uznać za niecelowe, jak słusznie to zauważył Sąd I instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, konieczność powołania biegłego wynika z sytuacji, kiedy na podstawie ustaleń faktycznych organ administracji nie jest w stanie rozstrzygnąć wymagającej wyjaśnienia kwestii. Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie.
W kontrolowanej sprawie organy wnikliwie zbadały wszystkie okoliczności wymienione w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 348 ww. ustawy, mogące skutkować udzieleniem zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Odnośnie do przesłanek z art. 348 pkt 1 ustawy organy zasadnie uznały za aktualne ustalenia odnoszące się do sytuacji w kraju pochodzenia wynikające z decyzji Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] czerwca 2014 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy, utrzymanej w mocy ostateczną decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2014 r. Oceniając możliwość wystąpienia ryzyka naruszenia prawa do życia rodzinnego lub prywatnego oraz naruszenia praw dziecka poprzez zobowiązanie do powrotu konieczne jest odniesienie się do osobistych uwarunkowań cudzoziemca i jego rodziny. W tym zakresie organy bazują przede wszystkim na informacjach przekazanych przez cudzoziemca. W pozostałym zakresie organ musi te istotne dla sprawy okoliczności ocenić na podstawie akt sprawy, ewentualnie innych dostępnych mu z urzędu materiałów (np. ostatecznej decyzji w przedmiocie nadania statusu uchodźcy i akt tego postępowania) zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Przykładem takiego działania z urzędu jest np. ocena wpływu krótkiego okresu pobytu w Polsce na proces integracji dzieci czy ocena konkretnego postępowania cudzoziemców wskazującego na brak zainteresowania integracją ze społeczeństwem polskim. Kwestie dotyczące życia rodzinnego i prywatnego cudzoziemca i jego rodziny, a także rozwoju psychofizycznego małoletnich dzieci i stopnia ich integracji ze społeczeństwem polskim, możliwe są do ustalenia w oparciu o informacje i dowody znane i dostępne wyłącznie stronie z uwagi na ich ściśle osobisty charakter. Wiedzy o tego rodzaju osobistych uwarunkowaniach cudzoziemca organy nie mogą zatem co do zasady uzyskać z urzędu. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała takich okoliczności, z których wynikać miałoby, że wskutek zobowiązania do powrotu naruszone zostaną konwencyjne prawa dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu.
Zastosowanie przesłanki z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach możliwe jest gdy wydalenie cudzoziemca naruszałoby prawa jego dzieci w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu, czyli kwalifikowanym zagrożeniom, a nie jakimkolwiek dolegliwościom, które mogą spotkać małoletnie dzieci cudzoziemca w związku z wydaleniem ich rodzica. W zaskarżonej decyzji prawidłowo wskazano, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby wyjazd skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej implikował naruszenie praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu dziecka.
Skoro skarżąca kasacyjnie nie podważyła skutecznie poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych, to tym samym należało również uznać, że nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. Trafnie organy administracji przyjęły, a Sąd I instancji stanowisko to zaakceptował, że w przypadku skarżącej spełnione zostały ustawowe przesłanki obligujące organy do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, a jednocześnie w sprawie nie zaszły przesłanki określone w art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniające odstąpienie od wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu i udzielenie mu zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych.
Nie można zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie również co do tego, że został naruszony art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 348 pkt 1 lit a i b oraz pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Wbrew twierdzeniom skarżącej w sprawie nie zaistniała przesłanka do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określona w art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Ww. przepis nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek nauki, spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych. W przypadku skarżącej kasacyjnie organy prawidłowo uznały, że trzyletni okres pobytu jej wraz z rodziną w Polsce był zbyt krótki, by można było mówić o wystarczająco dużym stopniu integracji dzieci ze społeczeństwem polskim, który uzasadniałby stwierdzenie, że zmiana kraju zamieszkania zatarła ich związki z krajem pochodzenia i powrót do kraju pochodzenia skutkowałby istotnymi problemami adaptacyjnymi. Zwrócić należy uwagę na wnioski wynikające z opinii wychowawcy z września 2016 r. w których wspomniano o słabej znajomości języka przez dzieci, utrudniającej kontakty z kolegami i koleżankami. Pominąć też nie można, że barierą w pomyślnym przeprowadzeniu procesu integracji ze społeczeństwem polskim było umieszczenie rodziny cudzoziemki w kolejnych ośrodkach dla cudzoziemców, gdzie przebywali przez czas trwania postępowań o nadanie statusu uchodźcy i w przedmiocie zobowiązania do powrotu. W konsekwencji uznać należało, że zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia skarżącej kasacyjnie wraz z rodziną nie naruszy praw dzieci, określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu.
Nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 348 ust. 1 lit a i b ustawy o cudzoziemcach. Z ustaleń wcześniejszego postępowania w sprawie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej wynikało, że po powrocie do kraju pochodzenia ani skarżącej ani jej rodzinie nie będzie zagrożone jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nie zostanie ona poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu.
Trafnie zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji, że skarżąca została zobowiązana do powrotu wraz z córkami, a odrębną decyzją zobowiązano do powrotu także męża skarżącej. Nie dojdzie zatem do pozbawienia kontaktu skarżącej z dzieckiem ani do rozdzielenia rodziny.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji albowiem postępowanie dowodowe w zakresie koniecznym dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami k.p.a. Prawidłowo ustalony stan faktyczny uzasadniał odstąpienie od zastosowania przepisów prawa materialnego w tym w szczególności art. 303 ust. 1 pkt 2 w zw z. z art. 348 ust. 1 lit. a i b oraz pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Słusznie Sąd I instancji uznał, że nie wystąpiły przesłanki, które uniemożliwiałyby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał postawione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło