II SA/Gd 548/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2016 r., o sygnaturze akt II SA/Gd 639/15, w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 639/15, oddalił skargę D. de M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r., w przedmiocie braku podstaw do nałożenia na uczestników postępowania M. R., J. R. i J. R. określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca D. D. M., zastąpiona przez pełnomocnika procesowego adwokata A. B., pismem z dnia 4 października 2016 r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2016 r., sygnatura akt II SA/Gd 639/15, podnosząc, że w tej sprawie pozbawiono stronę możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa, a mianowicie art. 72 § 1 i 2, art. 73 § 1, 2, 3 i 4 oraz art. 109 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jako podstawę prawną wniesionego żądania pełnomocnik skarżącej wskazał przepisy art. 270, 271 pkt 2, 277 i 279 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu 24 listopada 2015 r. skarżąca na wezwanie Sądu uzupełniła braki formalne skargi oraz ją opłaciła. W dniu 27 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przeprowadził rozprawę i wydał wyrok oddalający skargę. Wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku wniosła uczestniczka M. R., która jednakże po otrzymaniu wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem nie wniosła skargi kasacyjnej, a wyrok uprawomocnił się. Skarżąca w dniu 7 lipca 2016 r. w biurze obsługi interesanta WSA w Gdańsku dowiedziała się o treści wyroku i zaznajomiła się z aktami sprawy. W dniu 8 lipca 2016 r. poprzez swojego pełnomocnika otrzymała kserokopię wyroku. W przekonaniu skarżącej w przedmiotowej sprawie naruszenie przepisów polega na obrazie art. 72 i 73 P.p.s.a., ponieważ nie doręczono jej zawiadomienia o terminie rozprawy ani bezpośrednio, ani w sposób zastępczy. Skarżąca jako adres wskazała: S., ul. B. Jest to adres miejsca jej pracy, w którym przebywa codziennie od godziny 8.00 do 18.00. Adres ten niezmiennie skarżąca podawała w toku całego postępowania administracyjnego. WSA w Gdańsku w dniu 13 listopada 2015 r. skierował do skarżącej na ten adres korespondencję, która została odebrana. W związku z tym jest nieprawdopodobne i niemożliwe, aby skarżąca nie przebywał pod tym adresem i nie odebrała kolejnej przesyłki sądowej, zawiadamiającej ją o terminie rozprawy. W lokalu tym w godzinach wskazanych wyżej przebywała nie tylko skarżąca, lecz także jej dorosły syn, a także co najmniej jeden pracownik. Skarżąca prawie codziennie pod tym adresem odbiera korespondencję: prywatną, urzędową oraz związaną z prowadzona przez nią działalnością gospodarczą. Nigdy nie zdarzyło się, aby przesyłki do skarżącej nie dotarły. Nie doręczono jej także, ani nie pozostawiono przeznaczonego dla niej awiza, tym bardziej nie pozostawiono jej obowiązkowego dwukrotnego awiza. Awiza nie umieszczono także w skrzynce odbiorczej, ani na drzwiach lokalu, ani w innym widocznym miejscu. W związku z tym, że rozprawa odbyła się pod nieobecność skarżącej, która o jej terminie nie została należycie zawiadomiona, doszło do naruszenia art. 109 P.p.s.a., a zatem istnieje podstawa prawna i faktyczna do wznowienia postępowania oraz ponownego rozpoznania skargi. Skarżąca wnosiła o przeprowadzenie dowodu z jej wyjaśnień na okoliczności wskazane w skardze, a mianowicie że zawiadomienie o terminie rozprawy, ani dwukrotne awiza nie zostały jej doręczone. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej przedstawił argumentację przemawiająca za uwzględnieniem skargi D. d. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r., nr [..] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W przedmiotowej sprawie skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie ma uzasadnionych podstaw. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która stwarza - w drodze wyjątku - możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwana dalej P.p.s.a., określa warunki dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie postępowania. Przede wszystkim skarga wznowieniowa musi być oparta na jednej z "podstaw wznowieniowych", enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 271 - 273 P.p.s.a. Ponadto warunkiem dopuszczalności skargi (wniosku) o wznowienie jest wniesienie tej skargi (wniosku) w terminie trzech miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca (wnosząca skargę o wznowienie) podniosła, że nie została poinformowany o terminie rozprawy, na której była rozpoznawana jej skarga na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2015 r. Stwierdziła, że nie zostały jej doręczone awiza z dnia 14 i 22 grudnia 2015 r.. Zarówno o rozprawie, jak i zapadłym wyroku dowiedziała się dopiero w dniu 7 lipca 2016 r. w biurze obsługi interesanta WSA w Gdańsku W jej ocenie z przedstawionych okoliczności wynika, że bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, co stanowi podstawę do jego wznowienia. W myśl art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W przedmiotowej sprawie, po wstępnym zbadaniu skargi na posiedzeniu niejawnym, sąd zdecydował o wyznaczeniu rozprawy (art. 280 § 1 P.p.s.a.). Sąd przyjął, że wskazaną w skardze podstawą wznowienia jest art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Sąd stwierdził również, że skarga o wznowienie postępowania została złożona w terminie wskazanym w art. 277 P.p.s.a. tj. w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym skarżący dowiedział się o przeprowadzonej rozmowie i wydanym orzeczeniu (skarżąca dowiedziała się o wydanym wyroku w dniu 7 lipca 2016 r. a skarga o wznowienie postępowania została złożona w dniu 4 października 2016 r.). Stosownie do art. 281 P.p.s.a. sąd na rozprawie rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia, a zatem jeszcze raz bada okoliczności będące już przedmiotem kontroli na posiedzeniu niejawnym, to jest, czy skarga została wniesiona w terminie i czy została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. Jednakże na rozprawie sąd dokonuje merytorycznej oceny wystąpienia w sprawie ustawowej podstawy wznowienia. Sąd bada bowiem trafność powołanej podstawy wznowienia postępowania, a nie sam fakt jej powołania. Podstawą wznowieniową wskazywaną przez skarżącą jest pozbawienie jej możliwości obrony swoich praw (możliwości działania) na skutek naruszenia prawa polegającego na braku zawiadomienia o rozprawie. Niepowiadomienie w sposób określony z prawem (czyli wzorcem gwarantującym pewien standard postępowania) o terminach jakichkolwiek czynności procesowych (m.in. rozprawy), w których strona ma prawo wziąć udział, pozbawia ją możności działania, tak więc niewątpliwie stanowi podstawę wznowieniową. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie musi być zatem ustalenie, czy w sprawie zostały wypełnione wszystkie prawem przewidziane warunki gwarantujące skarżącej prawo do uczestnictwa w rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r., w szczególności związane z oceną prawidłowości doręczenia skarżącej informacji o terminie rozprawy. W aktach sprawy znajduje się skierowane do D. d. M. na adres wskazany w skardze pismo z dnia 9 grudnia 2015 r. stanowiące zawiadomienie o rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r.. Tryb doręczeń pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowany został w art. 65-81 P.p.s.a. Co do zasady, jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście (art. 67 § 1 P.p.s.a.) w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie (art. 69 P.p.s.a.). Jest to tzw. doręczenie właściwe. Przepisy powołanej ustawy – w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi "do rąk własnych" - ustanawiają jednakże możliwość doręczenia pisma adresatowi w sposób zastępczy (tzw. doręczenie zastępcze), bądź to za pośrednictwem wskazanych osób pod rygorem spełnienia przez nie określonych warunków (art. 72 § 1 P.p.s.a.), bądź poprzez złożenie pisma na określony okres w placówce pocztowej z przyjęciem skutku jego doręczenia z upływem tego okresu. Stanowi o tym art. 73 § 1 P.p.s.a., w którym wskazano, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 73 § 4 P.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. W art. 73 P.p.s.a. ustawodawca przyjął tzw. fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że w przypadku wypełnienia wszystkich zawartych w tym przepisie wymogów - pomimo niepodjęcia pisma przez adresata – doręczenie przyjmuje się za skuteczne z upływem ostatniego (czternastego) dnia złożenia pisma w placówce pocztowej. Innymi słowy, przepis ten ustanawia doręczenie zastępcze stwarzające domniemanie doręczenia pisma z upływem określonego terminu. Domniemanie to jest wzruszalne i może zostać obalone, jednakże ciężar udowodnienia tego spoczywa na adresacie doręczonego w tym trybie pisma. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru zawiadomienia Sądu z dnia 9 grudnia 2015 r., na którym doręczający (listonosz) zaznaczył, że na skutek niemożności doręczenia przesyłki (zawiadomienia o terminie rozprawy) do rąk własnych adresata (lub za pośrednictwem wskazanych osób) przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej (Agencji Pocztowej) na okres 14 dni, pozostawiając w "oddawczej skrzynce pocztowej" zawiadomienie (awizo) w dniu 14 grudnia 2015 r., a następnie powtórnie awizując pismo w dniu 22 grudnia 2015 r.. Działanie takie w pełni realizuje dyspozycję art. 73 P.p.s.a. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów, które w ocenie Sądu mogłyby obalić domniemanie skutecznego doręczenia mu przedmiotowego pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. W szczególności za takie nie można przyjąć wyjaśnień, że "jest nieprawdopodobne i niemożliwe, aby skarżąca nie przebywał pod tym adresem i nie odebrała kolejnej przesyłki sądowej, zawiadamiającej ją o terminie rozprawy". Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że w "okresie awizowania" zaistniały określone okoliczności (obiektywne przeszkody) uniemożliwiające jej odebranie pozostawionych w skrzynce pocztowej przez listonosza awiz. Należy w tym miejscu podkreślić, że zgodnie z przepisem art. 106 3 P.p.s.a., zastosowanym do postępowania o wznowienie postepowania na podstawie art. 276 P.p.s.a., na rozprawie sąd może przeprowadzić z urzędu lub na wniosek strony jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powoduje nadmiernego przedłożenia postępowania w sprawie. Zatem zawarty w skardze wniosek o przesłuchanie skarżącej nie mógł zostać uwzględniony. W tej sytuacji należy uznać, że przesyłka została mu skutecznie doręczona z upływem ostatniego, 14-dniowego okresu, od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, co oznacza, że doręczenie skarżącej zawiadomienia o rozprawie nastąpiło w dniu 28 grudnia 2015 r.. W opisanym stanie faktycznym sprawy Sąd doszedł do przekonania, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie może zostać uwzględniona, gdyż okoliczności sprawy nie wskazują na to, że brak powzięcia przez skarżącego informacji o rozprawie (a w konsekwencji brak możliwości obrony przez skarżącego swoich praw – zarówno na rozprawie, jak też już po, poprzez możliwość zaskarżenia wydanego wyroku) został spowodowany na skutek jakiegokolwiek naruszenia przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 281 P.p.s.a., ze względu na brak ustawowej podstawy wznowienia odrzucił skargę.