I SA/Wa 1241/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] , utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] , o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko N.I., na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. w wysokości 500,00 zł. Decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 6 maja 2016 r. D.I. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko N.I. ur. [...] grudnia 2016 r. Do wniosku dołączył orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o zaliczeniu N.I. do osób niepełnosprawnych do dnia [...] grudnia 2016 r., a także oświadczenia członków rodziny o dochodach osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] , odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na dziecko N.I. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Od decyzji Wójta Gminy L. odwołanie złożył D.I., zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania poprzez niedokładne wyjaśnienie obecnej sytuacji finansowej rodziny i nieprawidłowe wyliczenie dochodu rodziny. Zdaniem odwołującego organ ustalając, że dochód rodziny wynosi [...] zł nie uwzględnił utraty dochodu w związku z wydatkami na rehabilitację dziecka, a także w związku z faktem, że żona jest osobą niepełnosprawną. Według odwołującego organ winien dokonać analizy sytuacji finansowej jego rodziny w oparciu o zmiany jakie zaszły - nawet jeśli nie nastąpiła utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Każdego roku bowiem wzrastają wydatki na rehabilitację: w 2014 r. wyniosły one [...] zł, a w 2015 r. – [...] zł i organ powinien odliczyć je od dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymało w mocy odmowną decyzję Wójta Gminy L. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zasady przyznawania świadczeń wychowawczych regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195, zwanej dalej ustawą) i przytoczyło treść przepisów art. 2, pkt 19, art. 4 i 5 ustawy, wskazując, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu 6 maja 2016 r. D.I. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na swoją córkę N.I. na bieżący okres świadczeniowy. Zatem podstawę ustalenia uprawnienia do wnioskowanego świadczenia stanowi dochód rodziny osiągnięty przez rodzinę w roku 2014. W skład rodziny wchodzą: małżonkowie A. i D.I., ich pełnoletnia córka E. oraz córka N. ur. [...] grudnia 2006 r. Kolegium ustaliło, iż źródłem dochodu rodziny w roku 2014 r. był dochód małżonków I. podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT - 37), na który złożył się dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę D.I. w kwocie [...] zł. Przy czym składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu to kwota [...] zł, a podatek należny to kwota [...] zł. Wobec czego Kolegium wskazało, że dochód D.I., po odliczeniu składki i podatku, wyniósł [...] zł. Natomiast A.I. w 2014 r. pobierała rentę z ZUS w łącznej kwocie [...] zł, a wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne stanowiła kwota [...] zł. Zatem dochód A.I., po odliczeniu składki, wyniósł [...] zł. W oparciu o w/w dane o dochodach Kolegium ustaliło, że ogółem w 2014 r. rodzina wnioskodawcy uzyskała dochód w wysokości [...] zł, co miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniosło [...] zł. Jednocześnie Kolegium wskazało, że córka strony N. I. jest dzieckiem niepełnosprawnym (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] ), a zatem powyższej ustalony dochód przekroczył kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, określone w art. 5 ust. 4 ustawy, które wynosi 1.200 zł na osobę w rodzinie. Po analizie całokształtu akt sprawy Kolegium stwierdziło, że dochód rodziny odwołującego został obliczony przez organ I instancji prawidłowo. Jednocześnie odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, iż brak jest podstaw do odliczenia od dochodu rodziny wydatków ponoszonych na rehabilitację. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie dają bowiem możliwości odliczenia tych kosztów, gdyż nie kwalifikują wydatków na rehabilitację jako utraty dochodu. Kolegium wskazało, że utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną wyłącznie okolicznościami wymienionymi w art. 2 pkt 19 ustawy. Przy czym katalog ten jest katalogiem zamkniętym i tylko w tych enumeratywnie wskazanych sytuacjach można mówić o utracie dochodu i odliczyć je od łącznego dochodu rodziny. W przypadku rodziny D.I. żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca. Przepis art. 2 pkt 19 zawiera zamknięty katalog przyczyn utraty dochodu. Organy są więc uprawnione i zobowiązane na podstawie tego przepisu do uznania jako utratę dochodu zaistnienie któregokolwiek z wymienionych tam zdarzeń, ale nie mają możliwości uznania za utratę dochodu - w rozumieniu przepisów - utraty dochodu spowodowanej innymi zdarzeniami, niż wymienione we wskazanym przepisie. W katalogu nie ma wymienionej utraty dochodu spowodowanej poniesionymi wydatkami na rehabilitację. Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż dochody rodziny wnioskodawcy wyniosły w 2014 r. [...] zł ([...] zł + [...] zł), co w przeliczeniu na członka rodziny miesięcznie daje kwotę [...] zł, która przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W takiej zaś sytuacji organ nie jest uprawniony do przyznania świadczenia wychowawczego. Kolegium podkreśliło, że decyzja o przyznaniu świadczenia wychowawczego nie jest decyzją uznaniową. Ustawodawca wyraźnie określił kryterium dochodowe na poziomie 800 zł i 1.200 zł (jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne) i brak jest w tym względzie jakiejkolwiek swobody organu co do uznania, iż pomimo niespełnienia ustawowych przesłanek dochodowych, świadczenie można przyznać również z uwagi na zaistniałą sytuację finansową, zdrowotną, czy też rodzinną strony. Decyzja Kolegium stała się przedmiotem skargi D.I. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie w sposób rażący prawa materialnego w postaci art. 2 pkt 1 ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm, dalej u.ś.r.) w zw. z art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że pojęcie "dochodu" w rozumieniu u. ś. r., do której ustawodawca odsyła w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie jest tożsame z pojęciem dochodu w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z którego wynika wprost, że dochód podlegający opodatkowaniu ulega pomniejszeniu o wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesionych w roku podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne; 2. naruszenie w sposób rażący prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 3 u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie do stanu faktycznego ustalonego w niniejszej sprawie, pomimo zaistnienia przesłanek ustawowych; 3. naruszenie w sposób rażący przepisów postępowania - art. 8, 9, 10 § 1 i 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa i błędne ustalenie dochodu rodziny skarżącego za rok 2014 r. w kwocie [...] zł, wówczas gdy prawidłowe obliczenie dochodu rodziny, z uwzględnieniem prawidłowej wykładni przepisu art. 3 ustawy, winno dać wynik na kwotę [...] zł, a tym samym dochód na członka rodziny w kwocie [...] zł; 4. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 4 ustawy, poprzez oddalenie wniosku o wypłatę świadczenia o którym mowa w ustawie. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz decyzji Wójta Gminy L. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz stwierdzenie, że obie kwestionowane decyzje nie podlegają wykonaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu radca prawny [...] poparł skargę i oświadczył, że koszty rehabilitacji poniesione przez skarżącego powinny być uznane przez organ za utratę dochodu i odliczone od uzyskanego przez niego dochodu, przy czym pozostałe wyliczenia przedstawione przez organ są zdaniem skarżącego prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy L., odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz N.I. Skarżący D.I. jako ojciec małoletniej N.I. złożył wniosek w oparciu o treść art. 4 ust. 1–3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. N.I. jest dzieckiem niepełnosprawnym, a zatem warunkiem przyznania świadczenia jest osiąganie przez rodzinę dochodu w przeliczeniu na osobę nieprzekraczającego kwoty 1.200 zł (art. 5 ust. 4 ustawy). Podkreślenia wymaga, że pierwszy okres, na który jest przyznawane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 58 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do kwestii, czy organy administracji prawidłowo obliczyły dochód w rodzinie skarżącego w 2014 r. Zdaniem skarżącego ustalenia dokonane przez organy administracji są błędne, ponieważ nie uwzględniają utraty dochodu, w związku z wydatkami ponoszonymi na rehabilitację N.I., a także w związku z faktem, iż żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną. Jednakże, w opinii Sądu, ocena okoliczności faktycznych, zaistniałych w sprawie, prowadzi do wniosku, że indywidualne, osobiste odczucie skarżącego, nie zmienia oceny decyzji wydanych przez organy, jako dokonanych zgodnie z prawem. Podkreślić należy, że dla potrzeb ustawy została przyjęta definicja dochodu odmienna od tej wskazanej przez skarżącego. Stosownie do przepisów ustawy dochód stanowi suma dochodów członków rodziny, przy czym za dochód uważa się dochód w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, a także wymienione w przepisie inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 3 pkt 1 lit. a u. ś. r. w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy). Przy czym dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 i 3 ustawy). Stosownie natomiast do art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Jednocześnie pojęcie "dochodu" nie jest pojęciem uznaniowym, lecz zostało w sposób jednoznaczny uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych (por. art. 3 pkt 1 lit. a), do której odsyła art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W ocenie Sądu wbrew stanowisku skarżącego okoliczność, że w okresie badanym przy ustalaniu dochodu rodzina skarżącego ponosiła wydatki na rehabilitację córki N.I., nie wpływa na prawidłowość oceny dokonanej przez organy, a przede wszystkim nie stanowi o utracie dochodu. Utrata dochodu oznacza bowiem utratę dochodu spowodowaną wyłącznie okolicznościami wymienionymi w art. 2 pkt 19 ustawy. Przy czym katalog ten jest katalogiem zamkniętym, a więc wyłącznie w enumeratywnie wskazanych w tym przepisie sytuacjach można mówić o utracie dochodu i odliczyć je od łącznego dochodu rodziny. Natomiast w rodzinie D.I. nie miała miejsca żadna z okoliczności wskazanych w art. 2 pkt 19 ustawy. Wobec czego organy zasadnie wskazały, że w niniejszej sprawie nie można uznać za utratę dochodu wydatków poniesionych w związku z rehabilitacją, gdyż nie stanowią one utraty dochodu w rozumieniu wskazanego przepisu. Reasumując, jak już wskazano powyższej, powołane przepisy nie dają możliwości odliczenia wydatków na rehabilitację, gdyż po pierwsze - nie kwalifikują ich jako utraty dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy, a po drugie - zakres pojęcia "dochodu" określony w art. 2 pkt 1 ustawy (w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r.) zawiera enumeratywnie wymienione przez ustawodawcę składniki podlegające odliczeniu od przychodu przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i wydatki na rehabilitację nie zostały w nim wymienione. Wobec powyższego organy orzekające w przedmiotowej sprawie dokonały prawidłowego ustalenia dochodu rodziny skarżącego w 2014 r. i zasadnie odmówiły wnioskowanego świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, o którym stanowi art. 5 ust. 4 ustawy. W ocenie Sądu organy dokonały wszechstronnej oraz prawidłowej oceny materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przy czym wskazana wyżej ocena nie przesądza jednak o uprawnieniu skarżącego do wnioskowanego świadczenia w następnym roku, jeżeli obecna sytuacja finansowa rodziny skarżącego ulegnie zmianie. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.