II SA/Wa 1131/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak, Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.), Stanisław Marek Pietras, , Protokolant spec. Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi D. R. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę Komendant Wojewódzki Policji w [...] rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] zwolnił [...] D. R. z dniem [...] marca 2016 r. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust.2 pkt 5 w zw. z art. 43 ust.3 i art. 45 ust.1 ustawy o Policji. Rozkazowi nadano na podstawie art. 108 § 1 kpa rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozkazu personalnego organ wskazał, iż Prokurator Prokuratury Okręgowej w [...] w śledztwie sygn. akt [...] w dniu [...] września 2015 r. przedstawił D. R. zarzut tego, że w okresie pomiędzy [...] czerwca 2014 r. do [...] października 2014 r. w [...] jako funkcjonariusz Publiczny - policjant Komisariatu Policji w [...] nie dopełnił swoich obowiązków służbowych i przekroczył swoje uprawnienia służbowe w ten sposób, że wbrew prawnemu, szczególnemu i wynikającemu z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji obowiązkowi wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców, w postępowaniu [...] Prokuratury Rejonowej w [...] ([...] Komisariatu Policji w [...]), nie przeprowadził czynności procesowych - przesłuchania w charakterze świadków osób zawiadamiających organy ścigania o podejrzeniu kierowania pojazdem przez nietrzeźwego kierującego i wystawił dokument urzędowy poświadczający nieprawdę mający znaczenie prawne w toczącym się postępowaniu, to jest notatkę urzędową z dnia [...] października 2014 r. mającą potwierdzić rzekome wykonanie czynności procesowej - ustalenie danych osób zawiadamiających o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, czym udaremnił przeprowadzenie postępowania karnego przeciwko podejrzanemu o czyn z art. 178a § 1 Kk w postępowaniu [...] Prokuratury Rejonowej w [...] pomagając sprawcy przestępstwa uniknąć odpowiedzialności karnej, tj. o przestępstwo z art. 231 § 1 Kk i art. 239 § 1 Kk i art. 271 § 1 Kk w związku z art. 11 § 2 Kk w związku z art. 12 Kk. Jednocześnie prokurator prowadzący postępowanie zastosował wobec [...] D. R. środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji (postanowienie z dnia [...] września 2015 r. sygn. akt [...]). Przed wydaniem powyższego rozstrzygnięcia organ zwrócił się do organizacji związkowej zrzeszającej policjantów o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby w Policji. Prezydium Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządowego Związku Zawodowego Policjantów woj. [...] wniosło zastrzeżenia co do trybu zwolnienia D. R. ze służby w Policji. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego przez D. R. odwołania Komendant Główny Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji stanowił art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zgodnie z tym przepisem policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Pojęcie "ważnego interesu służby" nie zostało w ustawie bliżej określone. W praktyce, na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby w Policji, przy czym przesłanka "ważnego interesu służby" winna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych, składających się na taką ocenę. Zaznaczył, że ustalenie treści pojęcia "ważnego interesu służby" ustawodawca pozostawił organowi Policji stosującemu prawo, który przeprowadza w tym zakresie wykładnię przepisów prawnych i w każdym indywidualnym przypadku konkretyzuje je, wskazując okoliczności faktyczne uzasadniające taka ocenę. W wielu zawodach, zwłaszcza wymagających zaufania społecznego - a do takich należy zaliczyć zawód policjanta - pewne zachowania, nawet niezwiązane ze służbą powodują, że nie można pozostawić takiego funkcjonariusza w służbie. Tymczasem w niniejszej sprawie bezspornym jest, że [...] D. R. stoi pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 art. 239 § 1 i art. 271 § 1 Kodeksu karnego w związku z art. 11 § 2 Kk w związku z art. 12 Kk. To z kolei powoduje, że odbiór społeczny musi być negatywny i to nie tylko co do lokalnych funkcjonariuszy, lecz co do całej formacji policyjnej. Policjantów obowiązują bowiem szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i w świetle podstawowych zasad, na których opiera się działanie Policji, sam fakt podejrzenia naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to jaki charakter ma owo naruszenie, może być uznany za sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Policja jako formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywateli środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola tej formacji i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania także innych, poza normami prawa karnego, przepisów i zasad. Nałożenie na policjantów szczególnych obowiązków uzasadnia przede wszystkim społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych jej zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji zaufanie społeczne. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej, zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerencję w sferę wolności i praw obywatelskich. Organ podniósł, że z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika m.in., że służbę w Policji może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii. Dlatego też w świetle powyższego należy stwierdzić, że nie do pogodzenia jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Realizowane przez Policję zadania wymagają bowiem, aby służbę w niej pełniły wyłącznie osoby o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji), bezwzględnie przestrzegające prawa i zasad współżycia społecznego. Podejrzenie funkcjonariusza Policji o zachowania zaprzeczające podjętym zobowiązaniom naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Zdaniem organu pozostawienie skarżącego w służbie w zdecydowany sposób wpłynęłoby na pogorszenie wizerunku Policji, która mogłaby być postrzegana jako formacja tolerująca w swoich szeregach ludzi sprzeniewierzających się wartościom, które w sposób bezwzględny powinny być przez tę formację chronione. Wpłynęłoby to także w sposób co najmniej demotywujący, a niekiedy nawet demoralizujący, na innych policjantów, od których wymaga się, aby sprostali stawianym im wysokim wymaganiom etyczno-moralnym. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu organ wyjaśnił, że okolicznością, która legła u podstaw zaskarżonej decyzji nie jest popełnienie przestępstwa przez [...] D. R., ale przedstawienie mu przez prokuratora zarzutu popełnienia przestępstwa. Stąd też nie jest celowym prowadzenie przez organy Policji postępowania dowodowego w postaci przesłuchań strony lub świadków, a zatem postępowania ukierunkowanego na ustalenie czy wymieniony dopuścił się zarzucanego mu czynu. Okoliczności dotyczące samego zdarzenia mogłyby mieć znaczenie w postępowaniu powadzonym na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jednakże w przypadku przyjętej podstawy prawnej istotnym jest fakt przedstawienia przez prokuratora zarzutu popełnia przestępstwa. Również określone rozstrzygnięcia zapadające w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko wymienionemu nie mogą mieć kluczowego znaczenia dla mniejszej sprawy. Brak możliwości w danym czasie udowodnienia winy w postępowaniu dyscyplinarnym nie niweluje znaczenia taktu postawienia policjantowi zarzutu popełnienia przestępstwa. Od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. R. wniósł skargę, w której zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 138 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie i nie uchylenie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], - art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez jego zastosowanie, - art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez jego bezpodstawne zastosowanie, - art. 7 Kpa w związku z art. 75 Kpa w związku z art. 77 § 1 Kpa, art. 78 § 1 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, w tym oddalenie wniosków dowodowych skarżącego, - art. 8 Kpa. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu władzy publicznej, - art. 80 Kpa. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i niewyjaśnienie jaki ważny interes służby zachodzi w niniejszej sprawie jako podstawa do zwolnienia skarżącego, - art. 10 Kpa poprzez jego niezastosowanie i nieumożliwienie skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co miało istotny wpływ na niniejszą sprawę. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr. 153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowy rozkaz personalny oraz skarżoną decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż rozstrzygnięcia te winny się ostać w obrocie prawnym. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy w realiach faktycznych sprawy, istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby. Na tą okoliczność powołuje się bowiem art.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji, będący podstawą wydania skarżonej decyzji. W myśl powyższego przepisu, można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest więc to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny przewyższa słuszny interes strony. Co się tyczy pojęcia "ważnego interesu służby", to należy je odczytywać łącznie z treścią art.25 ust. 1 ustawy o policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę w policji pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd więc osoby egzekwujące przestrzegania prawa, same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą tym samym znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo. Powyższe prowadzi do konkluzji, iż policjant któremu postawiono zarzut, dotyczący oskarżenia o popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie policjanta, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływa bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie policjanta, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać, jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia policjanta, któremu postawiono zarzut popełnienia przestępstwa, określane mianem "słusznego interesu strony". Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną był fakt, że na dzień wydawania skarżonej decyzji zwolniony policjant miał postawiony zarzut popełnienia przestępstwa ściganego z oskarżenie publicznego. Okolicznością nie wymagającą dowodzenia było również to, iż charakter i rodzaj zarzucanego skarżącemu przestępstwa, miał znaczny ciężar gatunkowy jak również negatywny wydźwięk z punktu widzenia przesłanki nieskazitelności charakteru. Powyższe sprawiło, że policjant przestał legitymować się przymiotem "nieskazitelności charakteru". Utracił więc atrybut konieczny do pozostawania w szeregach policji. To zaś sprawiło, iż w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed policją, leży wydalenie skarżącego z szeregów służby. Na przeszkodzie powyższym konkluzjom nie stoją twierdzenia wywodzone z konstytucyjnej i ustawowej zasady domniemania niewinności. Jak już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia, specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie sprawia, że opisana w skardze zasada podlega wyłączeniu w postępowaniu pragmatycznym dotyczącym policjanta. Funkcjonariusze, aby móc skutecznie wykonywać swoje obowiązki służbowe, muszą pozostawać poza jakimikolwiek podejrzeniami o prowadzenie działalności sprzecznej z prawem. Samo już zaś objęcie policjanta przez prokuratora zarzutem dotyczącym popełnienia przestępstwa ściganego z urzędu, sprawia, iż traci on autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się z pracą w organach ścigania. Na marginesie wskazać należy, że na ustalenia co do istnienia ważnego interesu służby w zwolnieniu z niej skarżącego, nie wpływa okoliczność, że do skarżącego, przed postawieniem zarzutu popełnienia przestępstwa, jego zwierzchnicy nie mieli zastrzeżeń. Nie zmienia to bowiem faktu późniejszego pojawienia się okoliczności, poddających w wątpliwość posiadanie przez skarżącego cech charakteru umożliwiających mu służbę w szeregach policji. Stąd więc wnioski dowodowe strony zmierzające do badania ewentualnych okoliczności popełnienia przez skarżącego przestępstwa i ustalenia osób winnych jego popełnienia pozostawały bez wpływu na poprawność skarżonego rozstrzygnięcia. Organ postąpił więc prawidłowo nie uwzględniając ich. Dla trafności omawianego rozkazu personalnego, wystarczającym jest samo podejrzenie popełnienia przez funkcjonariusza policji przestępstwa, niezależnie od zakresu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie karnej. Brak jest też przesłanek, które mogłyby wskazywać na to, że organ błędnie utożsamiał interes służby z interesem społecznym. Przedmiotowa kwestia była już wielokrotnie przedmiotem wykładni sądów administracyjnych m. in. Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 27 lutego 2002r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA 2972/01, w którym to rozstrzygnięciu wskazano, że decyzje podejmowane na podstawie przepisu art.41 ust.2 pkc.5 ustawy o policji, powinny uwzględniać zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes skarżącego. Z samej więc już treści tezy powyższego orzeczenia wynika, iż interes służby pozostaje ścisłym związku z szeroko rozumianym interesem społecznym. Na "dobro służby" należy bowiem patrzeć przez pryzmat zadań przed nią stawianych, i wyników w zakresie dobra społecznego — jakie ma realizować. Za pozostający w oderwaniu od realiów niniejszej sprawy należało zaś uznać zarzut braku oczywistości popełnienia zarzucanego stronie przestępstwa. Przepis prawa uczyniony przez organ podstawą wydania badanej decyzji nie uzależnia bowiem zwolnienia policjanta od okoliczności oczywistości popełnienia przestępstwa. Wręcz przeciwnie, przepis ari.41 ust.2 pkt.5 ustawy o policji umożliwia zwolnienie policjanta ze służby niezależnie od wyniku ewentualnego postępowania karnego toczącego się wobec funkcjonariusza. Kwestię tę przesądził jednoznacznie Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 31.10.2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1738/07 stwierdzając, iż: "zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie w sprawie karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia". Podkreślenia wymaga, że przed wydaniem rozkazu personalnego organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy oraz dokonał oceny dowodów z zachowaniem reguł określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Reguły te polegały na tym, że: oparto się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania, materiał ten został poddany wszechstronnej ocenie i ocena ta odniesiona została do poszczególnych dowodów z uwzględnieniem ich znaczenia dla sprawy (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996 r. str. 376-378). W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 Kpa należy zauważyć, że w dniu [...] grudnia 2015 r. skierowano do strony pismo informujące o zgromadzeniu materiału dowodowego umożliwiającego wydanie decyzji końcowej w przedmiotowej sprawie, jednocześnie zawiadomiono, że w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma może wypowiedzieć się w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] stycznia 2016 r. D.R. zapoznał się z aktami postępowania administracyjnego, a następnie przedłożył wnioski dowodowe. Zatem zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu należy uznać za nietrafny. W tym stanie rzeczy nie podzielając argumentów zawartych w skardze należy uznać, że zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa i nie zachodzi konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.