I SA/Po 905/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Upomnieniem nr [...] z dnia [...].11.2013 roku Prezydent Miasta P. wezwał Spółkę A. S..A.. z siedzibą w W. do zapłaty zaległego podatku od nieruchomości od osób prawnych za okres od października do grudnia 2008 roku. Upomnienie doręczono dnia [...].12.2013 roku. Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu zapłaty, wierzyciel wystawił dnia [...].12.2014 roku tytuł wykonawczy nr Fn- [...] [...] obejmujący powyższą zaległość. W dniu [...].12.2013 roku doręczono zobowiązanej spółce odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego w [...] SA. Dnia [...].01.2014 roku spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne. W ocenie zobowiązanej spółki brak było podstaw do dokonania czynności egzekucyjnej. Prezydent dokonał nieprawidłowego wyliczenia odsetek od należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. Spółka zarzuciła naruszenie art. 54 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749, ze zm.)- dalej: O.p. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprawidłowe naliczenie odsetek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu skargi na czynności egzekucyjne oddaliło ją postanowieniem nr [...] z dnia [...].10.2015 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Prezydent Miasta P. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., po zakwalifikowaniu skargi spółki jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uznał, że zarzuty zostały wniesione z uchybieniem terminu. Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowiło pismo spółki z dnia [...] stycznia 2014 r. w żądanym przez zobowiązanego trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozpatrzyć jako skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego. Organ wskazał, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną składaną w trybie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619) dalej: u.p.e.a. mogą być wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wówczas, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia. Stosowanie do art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu może być nieistnienie obowiązku. Skoro ustawa przewiduje środek zaskarżenia w postaci zarzutu, podnoszenie okoliczności nieistnienia obowiązku w skardze na czynności egzekucyjne organ uznał za niedopuszczalne. A. S..A. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skargi na czynność egzekucyjną, podtrzymując argumenty w zakresie braku podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego oraz zajęcia wierzytelności, z uwagi na fakt, że spółka dokonała zapłaty zaległych należności wraz z odsetkami, które organ błędnie zarachował poprzez nieprawidłowe wyliczenie kwoty odsetek od zaległości podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania. Na podstawie art. 54 § 4 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne, o których mowa w § 3, wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 27 § 1 pkt 9 ustawy stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu może być wykonanie lub umorzenie albo w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. W przedmiotowej sprawie w dniu [...].12.2013 roku doręczono zobowiązanemu zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z dnia [...].12.2013 roku, natomiast skarga na czynności egzekucyjne została sporządzona [...].01.2014 roku, tj. po upływie terminu przewidzianego dla wniesienia zarzutów, zatem brak było podstaw do ich merytorycznego rozpatrzenia. Organ wskazał, że skarga na czynności egzekucyjne może być wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje na czynności procesowe polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego). Środek ten nie może również dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów, zażalenia czy żądania wyłączenia od egzekucji. Przysługuje zatem wówczas, gdy strona pozbawiona jest innych środków zaskarżenia. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. W oparciu o art. 80 § 3 ustawy jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie zajęcie rachunku bankowego nastąpiło dnia [...].12.2013r., wskutek doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego spółki A. S..A. Przesłane zobowiązanej spółce zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spełnia wymogi opisane w art. 67 § 2 u.p.e.a. Tym samym organ uznał, że skarga jest niezasadna. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. S..A. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 54 § 5a u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uchylenia zaskarżonych czynności egzekucyjnych w postaci tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] (dalej jako "Tytuł") oraz zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. Fn- [...] (dalej jako "Zawiadomienie"); 2) art. 59 § 1 pkt 1w zw. z art. 59 § 3 i § 4 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego spółki, w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek został wykonany przez spółkę przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego; 3) art. 54 § 1 pkt 7 O.p. poprzez jego niezastosowanie i brak uwzględnienia przerwy w naliczeniu odsetek od zaległości podatkowej skarżącej za okres od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] maja 2012 r., co spowodowało wadliwą przyczynę wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r., sygn. [...] oraz poprzedzającego go postanowienia tego organu z dnia [...] października 2015 r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącej czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku spółki powinna zostać uchylona, ponieważ została przeprowadzona w oparciu o wadliwe wyliczenia odsetek od należności z tytułu podatku od nieruchomości za 2008 r. i pominięcie okoliczności wykonania przez spółkę zobowiązania podatkowego w całości. W konsekwencji błędy poczynione przez organy egzekucyjne w zakresie niewłaściwego wyliczenia odsetek od podatku od nieruchomości za rok 2008 i brak uwzględnienia, że spółka uiściła zobowiązanie podatkowe w całości spowodowały, że czynności egzekucyjne przeprowadzone przez Prezydenta były dotknięte wadą. Spółka bowiem przed wszczęciem postępowania wykonała obowiązek podatkowy w całości., zatem postępowanie egzekucyjne winno zostać umorzone z urzędu. Pomimo tego Prezydent przeprowadził postępowanie egzekucyjne i zajął środki pieniężne skarżącej przechowywane na rachunku bankowym. Zdaniem skarżącej organ egzekucyjny dokonujący czynności egzekucyjnej ma obowiązek wziąć pod uwagę, czy w chwili podjęcia czynności egzekucyjne istnieje podstawa dochodzenia należności określona w tytule wykonawczym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. definiuje pojęcie "czynności egzekucyjnych", stanowiąc, że są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). Ten środek prawny służy wyłącznie zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie z: 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07, 3 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1580/07, 21 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 885/15 dostępne na orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiotem skargi zatem nie mogą być kwestie materialnoprawne. W wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13 NSA NSA stwierdził, że przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych (LEX nr 1783606). Sąd, odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, zauważa, iż w treści wniesionej skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, podniesiono okoliczności wykonania zobowiązania w całości; spór bowiem dotyczy nieuwzględnienia wyłączenia okresu w naliczaniu odsetek za zwłokę od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu I instancji. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez skarżącą okoliczności nie mogą być podstawą wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach. Nie można skutecznie wnieść skargi w trybie art. 54 u.p.e.a., kiedy skarga taka sformułowana jest w oparciu o podstawy dotyczące zarzutów unormowanych choćby w art. 33 ustawy egzekucyjnej. Skarga służy wtedy, gdy zobowiązany nie dysponuje żadnym innym środkiem obrony swoich praw. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem uniwersalnym, lecz ściśle sformalizowanym i ograniczonym do wspomnianych wyżej kwestii technicznych i wykonawczych. Przepis art. 7 § 3 u.p.e.a., który stanowi, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany jest obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy oznacza tylko tyle, że w razie ustalenia, że obowiązek pieniężny został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy, żaden środek egzekucyjny nie może być zastosowany. Jednakże to, czy istotnie ten obowiązek wykonano lub czy stał się bezprzedmiotowy wymaga rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu, w którym przepisy prawne pozwalają na rozpatrzenie wskazanego problemu. Nie było więc możliwe, aby organ analizował w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną kwestię nieistnienia zobowiązania, tym bardzie kwestię wadliwego naliczenia odsetek. Błędne naliczenie odsetek podatnik ma prawo zwalczać poprzez złożenie zażalenia na postanowienie o zliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej (art. 62 § 4, w związku z art. 55 § 2 O.p.). Kwestia nieistnienia zobowiązania mogła być natomiast objęta, jak wskazano wyżej, zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej z art. 33 u.p.e.a. W związku z powyższym Sąd w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.