II GZ 307/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1594/16 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1594/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że w dniu 16 listopada 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga A. Sp. z o.o. Do skargi dołączone zostało pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2015 r. udzielone przez Prezesa Zarządu spółki – K. K., zawierające umocowanie dla radcy prawnego M. G. do reprezentowania skarżącej m. in. przed sądami administracyjnymi. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II wezwano skarżącą, reprezentowaną przez pełnomocnika, do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez złożenie dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS aktualny na dzień udzielonego pełnomocnictwa) zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa). Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie spowoduje jej odrzucenie. W odpowiedzi na wezwanie spółka złożyła niepoświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego według na dzień 15 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ppsa, stwierdził, że nie uzupełniono jej braków formalnych. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 ppsa mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 ppsa). Zgodnie z art. 48 § 3 ppsa zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. Sąd I instancji uznał, że nadesłana kserokopia odpisu z KRS nie może korzystać z mocy dokumentu urzędowego (taki bowiem charakter ma jedynie oryginał lub kserokopia poświadczona za zgodność, zgodnie z obowiązującymi regulacjami) zatem jej przedłożenie w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wykazanie umocowania do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej jest równoznaczne z nieuzupełnieniem tychże braków. Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka A. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania w postaci art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 28, art. 29, art., 46 § 1 i 2 ppsa, art. 47 § 1, art. 48, art. 49, art. 57, oraz art. 232 § 1 pkt 1 ppsa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, tj. odrzucenie skargi z powołaniem się na konieczność złożenia oryginału odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej, bądź jego uwierzytelnionej kopii i wezwanie do uzupełnienia braków w tym zakresie skutkujące w dalszej kolejności po jego wykonaniu odrzuceniem skargi; 2. art. 15 ust 1 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 o Krajowym Rejestrze Sądowym w zw. z art. 28, art. 29 i art. 48 ppsa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że mimo jawności Krajowego Rejestru Sądowego, jedynym dokumentem, za pomocą którego poświadczającym osoby upoważnione do reprezentowania skarżącej jest odpis z Krajowego Rejestru Sądowego lub jego uwierzytelniony odpis zgodnie z dyspozycją art. 48 ppsa; 3. art. art. 45 i 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 6 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Wobec powyższych zarzutów autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu, gdyż postanowienie Sądu I instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. I tak, wobec treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz zarzutów zażalenia, trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że uprawnienie do działania w postępowaniu sądowym imieniu osób prawnych regulują przepisy art. 28 § 1 i art. 29 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynika z nich, że osoby prawne /.../ dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu (art. 28 § 1). Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29). Z kolei kwestie dotyczące pełnomocników stron unormowano w przepisach rozdziału 3 powołanej ustawy. Stosownie do art. 34 ppsa, strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. W myśl zaś art. 37 § 1, pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z przepisów tych wynika zatem, że pełnomocnik wnoszący skargę w imieniu strony, obowiązany jest dołączyć do niej zarówno dokument pełnomocnictwa, jak i dokument, z którego będzie wynikało, że podpis mocodawcy pochodzi od podmiotu umocowanego do działania w imieniu osoby prawnej (w tym spółki prawa handlowego). Tym samym złożenie pełnomocnictwa bez wykazania dokumentem – zgodnie z przytoczonym art. 37 § 1 ppsa w oryginale lub wierzytelnym odpisie - że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony – osoby prawnej, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Jeżeli zaś pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). W przypadku skargi rygorem właściwym dla nieuzupełnienia jej braków jest odrzucenie, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że wezwanie do uzupełniania braku formalnego skargi poprzez złożenie odpisu z KRS skarżącej spółki, wykazującego, że osoba udzielająca pełnomocnictwa była do tego uprawniona w chwili dokonywania tej czynności, zostało skutecznie doręczone profesjonalnemu pełnomocnikowi. Nie ma również sporu co do faktu, że w odpowiedzi na wezwanie Sądu I instancji skarżący złożył do akt kserokopię odpisu z KRS. W zażaleniu podniesiono, że przedłożona przez skarżącego kserokopia odpisu z KRS nietrafnie została uznana przez Sąd I instancji za niespełniającą wymagań z art. 48 ppsa, który w istocie nie dotyczy dokumentów wykazujących umocowanie pełnomocnika. WSA powinien był ocenić treść złożonego dokumentu i na tej podstawie ustalić, czy wskazana w nim okoliczność została udowodniona. Trafnie w zażaleniu podnosi się, że – wbrew twierdzeniom Sądu I instancji -wynikający z art. 48 ppsa wymóg poświadczenia za zgodność z oryginałem przez występującego w sprawie adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego nie odnosi się do dokumentu pełnomocnictwa, a zatem i dokumentu wykazującego umocowanie do jego udzielenia. Nie oznacza to jednak brak obowiązku złożenia pełnomocnictwa wraz z dokumentem wykazującym umocowanie do jego udzielenia w oryginale lub uwierzytelnionym odpisie. Obowiązek taki wynika bowiem wprost – jak już wskazano - z treści cytowanego już wyżej art. 37 § 1 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy wyrażany w orzecznictwie i doktrynie podnosi się, że pojęcie pełnomocnictwa rozumieć należy całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Ten sposób interpretowania art. 37 § 1 ppsa znalazł aprobatę ustawodawcy, czego wyrazem jest uzupełnienie tego przepisu o wyraźne uprawnienie wymienionych w nim pełnomocników do uwierzytelniania nie tylko odpisu pełnomocnictwa, ale również odpisów innych dokumentów wykazujących ich umocowanie (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. WK 2016; komentarz do art. 37, teza 2 i powołane tam orzecznictwo). Z kolei brak takich dokumentów uzasadnia, wdrożenie przez przewodniczącego trybu przewidzianego w art. 49 § 1 ppsa, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Trzeba też zauważyć, że wbrew twierdzeniom zażalenia, powoływanie się w postępowaniu sądowoadaministracyjnym na dokument pełnomocnictwa przedłożony w postępowaniu administracyjnym jest, w świetle jednoznacznej treści art. 37 § 1 zd. 1 ppsa, nieuprawnione. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie stanowisko tego Sądu wyrażone w postanowieniu z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II GZ 654/13. Również fakt, że stosownie do art. 16 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 700), nikt nie może zasłaniać się nieznajomością treści wpisu w Rejestrze - nie znosi obowiązku wypełnienia ustawą określonych wymogów formalnych pism. Nie sposób bowiem przyjąć, aby konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie przerzucały na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi), bądź na sąd (na etapie oceny czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Odnosząc się na koniec do zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, określającego prawo do sądu, trzeba stwierdzić, że w wyroku z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11 (publ. OTK-A 2014/4/37) Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy - sam w sobie - jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania i fakt, że pełnomocnik strony mimo prawidłowego wezwania przez Sąd w wyznaczonym terminie nie uzupełnił braku formalnego skargi, Sąd I instancji prawidłowo ją odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 ppsa, orzekł jak w sentencji.