II SA/Ol 1113/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w "[...]" o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. M. i K. M. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania G. Sp. z o.o. w "[...]" prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, uczestniczka postępowania - G. Sp. z o.o. w "[...]", zwana dalej Spółką, prowadząca działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie wskazanego imiennie radcy prawnego. W uzasadnieniu stwierdzono, że Spółka nie prowadzi działalności oraz nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi. W związku z niemożnością wykonywania zobowiązań jej konto zostało zajęte w ramach egzekucji komorniczej. W tych okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy ograniczy przysługujące Spółce prawo do sądu. W oświadczeniu o majątku i dochodach, w rubryce nr 6 (Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych) wpisano "[...]", w rubryce nr 7 (Wartość środków trwałych): "[...]", w rubryce nr 8 (Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy): "[...]", w rubryce nr 9 (Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku): "[...]", natomiast w rubryce nr 10 dodano, że Spółka nie uzyskuje dochodu, jej wymagalne zobowiązania sięgają ok. "[...]", zaś jedynym jej aktywem jest projekt farmy wiatrowej, którego częścią składową jest decyzja o pozwoleniu na budowę, której dotyczy niniejsza sprawa. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, może być przyznane, jeżeli osoba prawna wykaże że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Gdy natomiast wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., może być jej przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym w wariancie określonym w art. 245 § 3 p.p.s.a. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy, a ponadto, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym, nawet przy zachowaniu zasad należytej staranności, było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W warunkach niniejszej sprawy wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do podnoszonej przez Spółkę kwestii trudności finansowych związanych z aktualnym brakiem dochodu i środków pieniężnych, wskazać należy, że zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, w przypadku złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów postępowania, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości (zob. postanowienia WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 2303/16, i z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 915/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnosi się ponadto, że samo zamknięcie roku obrotowego stratą, czy też brak bieżących dochodów, nie świadczy jeszcze o złej kondycji finansowej podmiotu i o utracie płynności finansowej (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 3 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1782/15, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się natomiast, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który nie wykazał, że utracił płynność finansową, i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W warunkach mniejszej sprawy zauważyć należy, że Spółka, mimo że jak wskazuje nie prowadzi działalności nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca (zgodnie z aktualnym wydrukiem z Krajowego Rejestru Sądowego - brak też wpisów w dziale 6). W takiej sytuacji ma obowiązek podejmować wszelkie działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje także przychodów i nie podejmuje starań ukierunkowanych na ich pozyskanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów postępowania jest powodowany jej postawą, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi (zob. postanowienie Starszego referendarza sądowego w WSA w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 433/16, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że Spółka jest spółką prawa handlowego, powołaną celem prowadzenia działalności gospodarczej, a więc w celu zarobkowym, nastawionym na przynoszenie zysków swoim udziałowcom. W tej więc sytuacji, w której wolą tychże udziałowców jest dalsze podtrzymywanie bytu prawnego Spółki oraz jej funkcjonowania w obrocie gospodarczym, powinni oni uzupełnić ewentualne niedobory środków niezbędnych na pokrycie jej uzasadnionych wydatków, w tym także wydatków związanych z toczącym się postępowaniem sądowym. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, ocena sytuacji majątkowej musi uwzględniać nie tylko to, czy spółka ma środki na koszty postępowania na koncie lub w kasie oraz czy ma majątek, ale również czy podejmowała i podejmuje wszelkie niezbędne działania celem pozyskania środków finansowych niezbędnych dla ponoszenia kosztów postępowania. W tym zakresie przesądzony jest pogląd, że osoba prawna, działająca w formie spółki z o.o., może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników, które mogą być wnoszone w związku z jej czasowymi trudnościami finansowymi. W sytuacji zatem, gdy nie dysponuje ona środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, udziałowcy spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie jej działalności (zob. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 752/16, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać również należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, prowadzenie wobec spółki egzekucji także nie może być wystarczającym argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, względem którego prowadzona jest egzekucja, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów postępowania (por. postanowienie Starszego referendarza sądowego w WSA w Opolu z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Op 433/16, i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy Spółka, która pomimo trudności finansowych, funkcjonuje nadal w obrocie gospodarczym, nie wykazała, że nie posiada i nie jest w stanie zdobyć, w tym także w trybie dopłat wspólników, wymaganych środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.