I SA/Wa 1826/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi B. L. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, postanowieniem z [...] września 2016 r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości w Z. woj. [...], obecnie Ukraina. Z uzasadnienia decyzji wynika, że B. L., E. L. i M. F., wnioskiem z [...] grudnia 2008 r., zwrócili się do Wojewody [...] o realizację prawa do rekompensaty załączając kserokopię zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...] listopada 1998 r. potwierdzającego, że wskazane w nim osoby posiadają łącznie uprawnienia na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub cenę sprzedaży działki budowlanej oraz położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa w wysokości 49 000 zł odpowiadającej wartości nieruchomości pozostawionej przez A. Z. w miejscowości Z., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Wnioskodawcy wskazali, że nie zrealizowano dotychczas prawa do rekompensaty jak również nie występowano z wnioskiem o ujawnienie w wojewódzkim rejestrze osób uprawnionych wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty na podstawie zaświadczenia z [...].11.1998 r. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 7 ust. 3, art. 6 ust. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i stwierdził, na ich podstawie, że ustawodawca wprowadził rozróżnienie co do zasad postępowania w zależności od tego czy ubiegający się o rekompensatę są osobami ubiegającymi się po raz pierwszy o potwierdzenie prawa do rekompensaty, czy posiadają orzeczenie potwierdzające prawo do rekompensaty i częściowo to prawo zrealizowały, czy też są to osoby, które posiadają orzeczenie potwierdzające prawo do rekompensaty, ale go nie zrealizowały. Co do osób z tej ostatniej grupy organ uznał, że mogą one żądać ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty. W kontekście powyższego osoby, które posiadają zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty i tego prawa nie zrealizowały, a takim są wnioskodawcy, winny złożyć wniosek o ujawnienie tego prawa w rejestrze, nie zaś występować z wnioskiem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Zasadnie więc, w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 61a § 1 kpa. W skardze na postanowienie Ministra Skarbu Państwa B. L. skarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art.7 k.p.a. poprzez odmowę zmiany lub uchylenia postanowienia organu I instancji, w wyniku nieuzasadnionego przyjęcia przez Ministra Skarbu Państwa, iż skarżący i uczestnicy nie mogą skutecznie złożyć wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, 2. naruszenie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2014.1090 ze zm. – dalej "Ustawa") poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż osoba, która posiada zaświadczenie potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowała tego prawa nie jest uprawniona do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy i wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że wnioskujący o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zrealizowali prawa do rekompensaty na podstawie zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z [...] listopada 1998 r. Nie występowali również z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia czy w sytuacji wnioskodawców mogą oni ubiegać się o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dalej "ustawa o rekompensacie") – jak uważają, czy też mogą tylko złożyć wniosek o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji tego prawa – jak twierdzi organ w zaskarżonej decyzji. Ustawa o rekompensacie nie zawiera jasnego określenia trybu postępowania w sprawie osób, które uzyskały potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie przepisów wcześniej regulujących tę kwestię ale go nie zrealizowały przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Należy uznać, że interpretacja przepisów ustawy zaprezentowana w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Przepisy ustawy regulujące zasady postępowania w sprawie realizacji prawa do rekompensaty pozwalają na wyodrębnienie trzech grup osób: 1) osoby ubiegające się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty – art. 5 ust. 1, 2) osoby posiadające już prawo do rekompensaty i zrealizowali już częściowo to prawo – art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 3, 3) osoby, które posiadają potwierdzenie prawa do rekompensaty lecz go nie zrealizowały – art. 7 ust. 3. Z brzmienia art. 7 ust. 3 wynika wyraźnie, że tryb i sposób załatwienia sprawy osób, które nie zrealizowały prawa do rekompensaty jest odmienny niż w przypadku osób ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty po raz pierwszy i tych, które to prawo częściowo zrealizowały. Przepis ten, tj. art. 7 ust. 3 stanowi bowiem, że osoby, które posiadają zaświadczenie lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do właściwego wojewody z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. Kategoryczne brzmienie tego przepisu wskazuje, że osoby o których w nim mowa mogą zrealizować przysługujące im prawo do rekompensaty tylko i wyłącznie poprzez ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji tego prawu. Przepis ten nie zawiera żadnej alternatywy, nie pozostawia tym osobom możliwości wyboru - albo wniosek złożony w trybie art. 5 ust. 1 albo wniosek o ujawnienie w rejestrze. Dlatego mimo, że ustawa nie zawiera przepisu, który wprost stanowiłby zakaz składania przez te osoby wniosku o jakim stanowi art. 5 ust. 1, co powołuje skarżący w skardze, to nie oznacza, że taki wniosek osoby te mogą skutecznie złożyć. Analiza przepisów ustawy o rekompensacie z uwzględnieniem treści art. 7 ust. 3 daje podstawę do wnioskowania, że osoby które posiadają zaświadczenie potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały tego prawa nie są uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie art. 5 ust. 1ustawy o rekompensacie zaś posiadane prawo do rekompensaty mogą zrealizować tylko poprzez wystąpienie z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawo na podstawie art. 7 ust. 3 tej ustawy. Taką interpretację powołanych przepisów ustawy o rekompensacie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23.10.2009 r. sygn. akt I OSK 60/09. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten stwierdził, że z zestawienia brzmienia art. 6 ust. 3 i art. 7 ust. 3 ustawy o rekompensacie wynika wyraźnie różnica co do zasad postępowania jeśli idzie o osoby, które w ramach regulacji prawa do rekompensaty nabyły nieruchomości Skarbu Państwa, a osoby które posiadają potwierdzenie prawa do rekompensaty i prawa tego nie zrealizowały. Te pierwsze występują z wnioskiem, o którym mowa w art. 5 ust. 1, a więc takim, którego w istocie dotyczy regulacja ustawowa, zaś te drugie z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze. Ten wniosek jest wyjątkiem od ogólnej reguły potwierdzenia działania prawa o rekompensacie. Powyższy pogląd NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Prowadzi to do wniosku, że orzeczenie przez organy w kontrolowanych w tej sprawie postanowieniach o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest zgodne z art. 61 a § 1 kpa. co czyni skargę nieuzasadnioną i skutkuje jej oddalenie. Powoływane w uzasadnieniu skargi wyroki zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadły w innych sprawach i zawarte w nich oceny prawne nie są wiążące w niniejszej sprawie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.