III SA/Po 382/16

Dnia 8 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Marek Sachajko Protokolant: sekr. sąd. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 roku nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...], w przedmiocie zatrzymania D.B., zamieszkałemu w K., zwanemu dalej skarżącym, prawa jazdy kategorii A, B, T. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Dnia [...] lipca 2014 r. Prokurator Rejonowy w K. zwrócił się do Starosty K. z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego i skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych lub psychologicznych do kierowania pojazdami i w zależności od decyzji – zatrzymania prawa jazdy (art. 102 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151, ze zm., dalej jako "u.k.p.") bądź cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a lub b u.k.p.). Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Starosta K. skierował skarżącego na badanie lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Decyzja ta została następnie, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę na powyższe rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Po 1574/14. W dniu [...] listopada 2014 r. skarżący uzyskał orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Od wskazanego orzeczenia skarżący się odwołał kwestionując jego zasadność. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Starosta K. cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Na skutek wniesionego przez skarżącego odwołania od powyższej decyzji organ, decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. organ I instancji, uchylił własną zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w sprawie, ze względu na fakt odwołania od kontrolnego badania lekarskiego do Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Łodzi. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi poinformował, że nie wydano orzeczenia lekarskiego w trybie odwoławczym, ponieważ skarżący nie zgłosił się na dwa wyznaczone przez Instytut terminy. W konsekwencji, Starosta K. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B i T do dnia ustania przyczyny cofnięcia. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z dnia [...] marca 2015 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Po 472/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję SKO w K. z dnia [...] marca 2015 r., wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał w szczególności, że z uwagi na brak ostatecznego orzeczenia lekarskiego przedwczesne okazało się odniesienie do istoty problemu, a zatem czy po stronie skarżącego rzeczywiście istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Starosta K. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie cofnięcia Skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. (data wpływu [...] lutego 2016 r.), w odpowiedzi na pismo Starosty z dnia [...] lutego 2016 r. o wszczęciu postępowania, skarżący zwrócił się do Starosty z pytaniami m.in. o podstawy i zakres postępowania, termin przedstawienia orzeczenia lekarskiego oraz zapoznanie się organu z wcześniejszymi wyjaśnieniami w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w części dot. braku podstaw do zatrzymania prawa jazdy. Decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. Starosta K., działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a zatrzymał skarżącemu prawo jazdy do dnia ustania przyczyny zatrzymania. Organ wskazał, że skarżący nie przedstawił ostatecznego orzeczenia lekarskiego w terminie. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ, w odpowiedzi na pismo skarżącego z dnia [...] lutego 2016 r. wskazał, że podstawą wydanej decyzji oprócz art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. był art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970, ze zm.) stanowiący o 3 miesięcznym terminie do przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia od doręczenia decyzji o skierowaniu, która została skutecznie doręczona [...] lipca 2014 r. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. skarżący D.B. wniósł odwołanie od decyzji Starosty z dnia [...] lutego 2016 r., domagając się jej uchylenia i umorzenie postępowania. Skarżący podniósł, że postępowanie w analogicznej sprawie identycznej przedmiotowo i podmiotowo zostało umorzone przez Starostę decyzją o umorzeniu postępowania z dnia [...] lutego 2016 r. i należało zwrócić skarżącemu prawo jazdy, natomiast pismem z dnia [...] lutego 2016 Starosta wszczął tożsame postępowanie poza trybem nadzwyczajnym i jedyną czynnością organu po wszczęciu postępowania było wydanie decyzji – nie zebrano materiału dowodowego. Ponadto strona już w poprzednim postępowaniu podnosiła, że nie została skierowana na powtórne i obligatoryjne badanie w trybie odwoławczym, na które oczekiwała. Skarżący zarzucił również oprócz braku podstawy prawnej brak podstawy faktycznej, bowiem procedura skierowania na leczenie została wszczęta z inicjatywy żony. Skarżący będzie zmuszony powtórzyć egzamin na prawo jazdy (co wiąże się z dodatkowym stresem i kosztami), choć od [...] lat zarabiał poprzez prowadzenie samochodu. Skarżący stwierdził, że próbował sam uzyskać skierowanie na badania lekarskie, jednak był telefonicznie informowany, że ma czekać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] marca 2016 r., wskazaną we wstępie, utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Starosty. W uzasadnieniu organ podniósł, że skarżący od dnia skierowania na badania lekarskie do dnia wydania decyzji ([...] lutego 2016) nie przedstawił ostatecznego orzeczenia lekarskiego, natomiast decyzja wydawana na podstawie art. 102 u.k.p. ma charakter związany. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja nie została oparta na wszechstronnym rozważeniu dowodów. W ocenie skarżącego nie wyjaśniono wątpliwości w postaci rzetelności kwestionowanej przez skarżącego opinii lekarskiej, bowiem organ twierdzi, że była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu. Nadto skarżący nie otrzymał skierowania na ponowne badania lekarskie, czego organ nie zweryfikował choćby poprzez wystąpienie o udostępnienie potwierdzenia doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej skierowanie na badanie w trybie odwoławczym. Skarżący podkreślił ponownie, że cała sprawa jest wynikiem złośliwości na tle nieporozumień małżeńskich. Skarżący prowadził pojazd od [...] lat w ramach pracy stanowiącej jedyne źródło jego utrzymania i nigdy nie stwierdzono u niego jazdy pod wpływem alkoholu, nigdy nie leczył się odwykowo czy psychiatrycznie, nie miał problemów z alkoholem i go nie nadużywał. Konkluzje biegłych sądowych powołanych w sprawie skierowania skarżącego na leczenie odwykowe z dnia [...] stycznia 2015 r. nie potwierdziły jego uzależnienia od alkoholu i prokurator swój wniosek (związany z działaniami małżonki skarżącego) cofnął, jednak w wyniku wszczętego postępowania administracyjnego u skarżącego stwierdzono istnienie przeciwwskazań zdrowotnych, które zostało bezkrytycznie przyjęte przez organy administracyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. przyznany skarżącemu radca prawny podtrzymał stanowisko zarzuty prezentowane w skardze. Ponadto podniósł zarzut naruszenia art. 102 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 101 ust. 2 u.k.p. W jego ocenie konieczny jest bezskuteczny upływ wymaganego terminu, jednak w chwili wydania decyzji art. 101 ust. 2 nakazujący poddać się badaniu w terminie miesiąca od doręczenia decyzji o skierowaniu, a następnie przedstawić staroście odpowiednie orzeczenie w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia ww. decyzji wejdzie w życie z dniem 1. stycznia 2017 r., zatem nie obowiązywał. Stanowiący podstawę wydania decyzji art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p. nie może być stosowany - można uznać, iż kierującego pojazdem nie wiąże żaden termin na wykonanie obowiązku przedstawienia orzeczenia. Zdaniem pełnomocnika podstawy nie może również stanowić § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, bowiem art. 102 ust. 1 pkt 3 u.k.p. upoważnia do stosowania sankcji wyłącznie za nieprzedstawienie staroście orzeczenia lekarskiego, a nie za niezgłoszenie się na badanie. Nadto wskazany przepis jest sprzeczny z u.k.p., gdyż art. 81 u.k.p. nie przewiduje takiej kompetencji dla Ministra Zdrowia do określania terminów i jest on sprzeczny z art. 101 ust. 2 u.k.p., który samodzielnie określa terminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skargę należało oddalić, bowiem nie zawierała ona uzasadnionych podstaw, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Podstawą materialnoprawną decyzji wydanej przez organy administracyjne w niniejszej sprawie był przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2011 r., Nr 30, poz. 151, ze zm., dalej jako "u.k.p."). Przepis ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku, gdy osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, o którym mowa w art. 79 ust. 2 ustawy. W myśl dyspozycji powyższego przepisu przesłankę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi m.in. nieprzedstawienie w terminie określonym w art. 101 ust. 2 pkt 2 u.k.p. orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami. Należy przy tym podkreślić, że przepis ten nie przewiduje uznania administracyjnego w zakresie kompetencji starosty do zatrzymania kierowcy prawa jazdy, a wydawana decyzja ma charakter decyzji związanej. W przypadku nieprzedstawienia przez stronę w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, organ ten jest związany dyspozycją omawianego przepisu i obowiązany jest orzec o zatrzymaniu prawa jazdy. Innymi słowy, organ w przypadku nie dostarczenia przez stronę w wymaganym terminie stosownych dokumentów, automatycznie wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy (zob. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 736/16). Taki przypadek zaistniał w sprawie skarżącego, który prawomocną decyzją Starosty K. z dnia [...] lipca 2014 r. został skierowany na badania lekarskie. W dniu [...] listopada 2014 r. Skarżący uzyskał orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w K. stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, od którego odwołał się do Instytutu Medycyny Pracy w Łodzi. Jak jednak wynika z pisma Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...] lutego 2015 r., nie wydano nowego orzeczenia lekarskiego w trybie odwoławczym, ponieważ Skarżący nie stawił się na badanie w wyznaczonych terminach. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że w kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.p., skutkująca obligatoryjnym orzeczeniem przez organ o zatrzymaniu stronie prawa jazdy. Wskazać również należy, że, jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie przed jednostką odwoławczą zawsze musi zakończyć się wydaniem nowego orzeczenia lekarskiego. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie orzeczniczo-diagnostyczne nie jest postępowaniem administracyjnym, o którym mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Ponadto, podstawą do wydania orzeczenia lekarskiego są badania lekarskie. W sytuacji, gdy kierowca nie podda się badaniu i nie będzie możliwe jego przeprowadzenie, brak będzie podstaw do wydania orzeczenia (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia 20 października 2015 r., sygn. akt II SA/Op 342/15). Osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, o czym mowa w art. 79 ust. 4 zd. 1 u.k.p., może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 u.k.p. Jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne (art. 79 ust. 5 u.k.p.). Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania ponownego badania lekarskiego są - w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy: a) Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w Warszawie, b) Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi, c) Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu, d) Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, e) Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, f) Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w Warszawie (§ 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców ). W niniejszej sprawie brak było podstaw do dokonania przez organy kontroli postępowania diagnostyczno-orzeczniczego prowadzonego przez uprawnionych lekarzy. Organy nie były uprawnione do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego ustalania stanu zdrowia skarżącego i badania, w tym: przyczyn braku przyczyn stawienia się na badania. Skoro przed wydaniem decyzji ustalono w sposób jednoznaczny, że badania nigdy nie zostały zakończone i nie było wydane orzeczenie odwoławcze, to uwzględnić należało jedyne istniejące orzeczenie lekarskie wydane we właściwym trybie, na podstawie badań przeprowadzonych w uprawnionej jednostce, tj. orzeczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2014 r. W przypadku zatem, gdy organ odwoławczy nie wyda stosownego orzeczenia odwoławczego i stwierdzi, tak jak w niniejszej sprawie, że brak jest podstaw do jego wydania, za wiążące uznać należy orzeczenie wydane przez właściwego lekarza na podstawie badań przeprowadzonych w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga fakt, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika Skarżącego, a zgodnie z wyjaśnieniami Starosty, w niniejszej sprawie o 3 miesięcznym terminie do przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia od doręczenia decyzji o skierowaniu stanowi art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970, ze zm.), zgodnie z treścią którego, w chwili wydawania decyzji przez organ I instancji. Do dnia 31 grudnia 2016 r. osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lub pkt 3 lit. a, b i d ustawy zmienianej w art. 1, jest obowiązana do: 1) poddania się badaniu w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu; 2) przedstawienia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu Mając powyższe na względzie, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.).