II SA/Bd 1299/16

Dnia 8 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: asystent sędziego Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2017 roku sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Pismem (wpływ do organu dnia 5 czerwca 2015 r.) E. W. (zwana dalej skarżącą), wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza T. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania jej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, w okresie od 1 listopada 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. w kwocie 400 zł miesięcznie oraz od 1 lipca 2015 r. do 15 lipca 2015 r. w kwocie 200 zł. Jako przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania strona wskazała, że wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi w postaci uchwały NSA z dnia 26 czerwca r., sygn. akt I OPS 15/13 oraz wyroku WSA w Poznaniu sygn. akt IV SA/Po 848/07. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Burmistrz T., powołując się na przepisy art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 3 i 4 i 150 § 1 Kpa, odmówił wznowienia postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że uchwała NSA oraz wyrok WSA nie będąc źródłem prawa powszechnie obowiązującego nie mogą stanowić podstawy prawnej wydawanych przez organy decyzji. Odmowa wznowienia postępowania uzasadniona, zatem jest brakiem wystąpienia nowych okoliczności faktycznych. W wyniku zażalenia wniesionego przez skarżącą Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO), postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze na to postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżąca wyraziła pogląd, że stanowisko organów orzekających w sprawie narusza zasadę równego traktowania obywateli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 10 listopada r., sygn. akt II SA/Bd 1106/15 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. W swym uzasadnieniu Sąd stwierdził, że Burmistrz T., w pierwszej kolejności oceni spełnienie przez skarżącą warunków formalnych złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast ocena, czy w sprawie wystąpiła okoliczność, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 Kpa możliwa będzie tylko i wyłącznie po ustaleniu przez organ spełnienia wszystkich formalnych warunków wniesienia o wznowienie postępowania i ewentualnym wydaniu postanowienia o jego wznowieniu. Burmistrz T., odmówił decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] uchylenia ostatecznej decyzji Burmistrza T. nr [...] z dnia [...] listopada 2014 r. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, iż jej zdaniem nie ma podstaw prawnych do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. i przyznania jej w konsekwencji świadczenia na obie córki, albowiem uchwała NSA z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I OPS 15/13, którą sędziowie orzekli, że dodatek powinien być wypłacony na każde z dzieci a nie na jedno, jest jej zdaniem wiążąca. Uważa, że prawo jest równe dla każdego, a zaskarżona decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca. SKO decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO podało, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I OSP 15/13, wskazał, że "Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci". SKO podkreśliło, iż sama uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści, ani nie daje podstaw do ubiegania się o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na drugie dziecko. Zdaniem SKO uchwała wyjaśniająca ma na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. SKO wskazało, że zgodnie z treścią art. 6 Kpa, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa - jest to jedna z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - zasada praworządności. W ocenie SKO późniejsza zmiana orzecznictwa nie jest sytuacją tożsamą do tej, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę, podnosząc, iż jej zdaniem powinna otrzymać dodatek z tytułu urodzenia dziecka, albowiem uchwała NSA z dnia 26 czerwca 2014r. sygn. akt I OPS 15/13, którą sędziowie orzekli, że dodatek powinien być wypłacony na każde z dzieci a nie na jedno, jest jej zdaniem wiążąca. SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podkreślenia wymaga, iż postępowanie zakończone wydaniem skarżonej decyzji prowadzone było w trybie wznowienia postępowania, czyli nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego służącym weryfikacji decyzji ostatecznych w administracyjnym toku instancji na postawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 §1 pkt 5 Kpa. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi wymaga poczynienia pewnych uwag ogólnych. Otóż każda decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna - z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. W rozumieniu art. 16 § 1 Kpa ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie, a ich uchylenie lub zmiana, stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych. Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a) Kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 Kpa). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 Kpa. Te dwa etapy można kolejno określić jako postępowanie w sprawie wznowienia i jako postępowanie wznowieniowe. Nie powinno budzić wątpliwości, że przez ,,nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 Kpa - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi, zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą, więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Sąd pragnie podzielić stanowisko SKO, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści, ani nie daje podstaw do ubiegania się o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na drugie dziecko. Zdaniem Sądu uchwała wyjaśniająca ma na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Skarżąca w swych żądaniach zawartych w skardze ograniczyła się jedynie do przedstawienia korzystnej konkluzji zawartej w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 15/13 zaś podkreślenia wymaga, że zmiana linii orzecznictwa sądów administracyjnych nie jest sytuacją tożsamą do tej, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Należy zwrócić również uwagę na przepis art. 145a Kpa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W tej sytuacji skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Tylko wówczas byłby prawidłowy wniosek z żądaniem skarżącej o wznowienie postępowania administracyjnego, gdyby to Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.), na podstawie, którego nie przyznano skarżącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu. Natomiast ww. uchwała NSA nie stanowi takiej podstawy, ponieważ nie jest ona ani nowym dowodem ani nową okolicznością faktyczną. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.