II OZ 857/17

Dnia 6 września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. H. i B. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 793/16 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. H. i B. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 26 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 793/16, odrzucił skargę kasacyjną skarżących K. H. i B. H. od wyroku tego Sądu z 9 lutego 2017 r., którym oddalono skargę skarżących na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] września 2016 r. w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Odrzucając skargę kasacyjną na podstawie art. 178 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący – pomimo wezwania – nie uzupełnili w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi kasacyjnej, tj. nie przesłali dwóch jej odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Zdaniem Sądu, nadesłane w terminie do uzupełnienia braków dwa egzemplarze kserokopii skargi kasacyjnej nie czynią zadość wymaganiom art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. Jak wyjaśniono, odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Może to być kopia pisma, wykonana dowolną techniką, osobno wykonany jego duplikat bądź fotokopia lub wydruk poczty elektronicznej. Technika sporządzenia odpisu ma drugorzędne znaczenie, lecz istotne jest, by odpis był treściowo zgodny z oryginałem i poświadczony za zgodność przez upoważnioną do tego osobę, która to osoba bierze na siebie odpowiedzialność za zgodność pisma z oryginałem. Dodano, że uwierzytelnić pismo może strona, która jest jego autorem, lub jej pełnomocnik, co z uwagi na treść art. 175 § 1 p.p.s.a. ma szczególne znaczenie przy skardze kasacyjnej, objętej przymusem radcowsko-adwokackim. Tymczasem w tej sprawie złożone na wezwanie Sądu dwa odpisy skargi kasacyjnej nie zostały uwierzytelnione przez autora skargi kasacyjnej, to jest adwokat M. K. Odpisy te stanowią – jak stwierdził Sąd pierwszej instancji – kolorowe kserokopie skargi kasacyjnej opatrzone adnotacją skarżących "Kserokopia – za zgodność z oryginałem 17 maja 2017 r.". Zdaniem Sądu oznacza to, że przesłane odpisy nie spełniają wymogu należytego uwierzytelnienia. Skarżący nie są bowiem autorami skargi kasacyjnej. Odpisów nie uwierzytelnił także notariusz (art. 48 § 3 p.p.s.a.). W zażaleniu (błędnie nazwanym skargą kasacyjną) skarżący zarzucili naruszenie art. 49 § 1 i 2 w zw. z art. 177a p.p.s.a. poprzez sformułowanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej w sposób nieprecyzyjny, to jest bez określenia podmiotu mogącego poświadczyć za zgodność z oryginałem odpisy skargi kasacyjnej oraz art. 178 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy wobec braku precyzyjnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, wykluczone było zostawanie rygoru odrzucenia tego środka zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Pomimo bowiem błędnej argumentacji zażalenia, skutecznie podniesiono zarzut naruszenia art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy – Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Inne zarzuty, w tym w szczególności zarzut nieprecyzyjnego sformułowania wezwania do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, uznać należy za nieuzasadnione i bezskuteczne. Wezwanie skarżących do nadesłania odpisów skargi kasacyjnej zostało – zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. – wysłane ustanowionemu w sprawie profesjonalnemu pełnomocnikowi (autorowi skargi kasacyjnej) na wskazany przez niego adres. Takim pełnomocnikom strony sąd – mając na uwadze zasadę informowania wynikającą z art. 6 p.p.s.a. – nie udziela pouczeń co do czynności procesowych, czy też skutków ich zaniedbań. Sąd pierwszej instancji nie miał zatem obowiązku wyjaśniać, czym są odpisy pisma, czy też kto jest uprawniony do poświadczenia pism procesowych za zgodność z oryginałem. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, wyjaśnić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się co prawda z argumentacją Sądu pierwszej instancji, że odpisem pisma procesowego jest każdy dalszy jego egzemplarz, odwzorowany w dowolnej technice, zgodny z oryginałem co do treści, że może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania, np. wydruk komputerowy, że istotą odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma, jednak przyjąć należy, że odpisy pisma nie muszą być podpisywane własnoręcznie przez stronę (jej pełnomocnika). Należy podkreślić, że kwestia poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów pism procesowych nie była postrzegana jednolicie. Na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 sierpnia 1998 r., sygn. akt III CZ 107/98 stanął na stanowisku, że kserokopie pism muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem podpisem strony, jej przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika. Przeciwne zdanie zaprezentowano jednak w postanowieniach z 18 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1830/00 i sygn. akt V CKN 1820/00, z 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II PZ 37/08 oraz z 9 stycznia 2012 r., sygn. akt II UZ 48/11, gdzie podkreślano, że odpis pisma to jedynie kolejny egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia, czy wydruk komputerowy. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Podobne spory pojawiły się na gruncie literatury prawa administracyjnego. Pierwsze stanowisko stwierdza, że z art. 47 § 1 p.p.s.a. wynika, iż zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (R. Hauser i M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 4, s. 302). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być także "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg. Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, iż jego prawidłowości nie zmienia stanowisko przyjęte w powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków. W związku z tym, że w tej sprawie nadesłane przez skarżących dwa egzemplarze odpisów skargi kasacyjnej, będące kserokopiami (w tym w kserokopii jest podpis autora skargi kasacyjnej – profesjonalnego pełnomocnika), nie zostały uwierzytelnione, jednak nie ma wątpliwości co do ich zgodności z oryginałem, to nie było podstaw do odrzucenia skargi kasacyjnej z przyczyn wskazanych przez Sąd pierwszej instancji. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.