II OSK 134/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1612/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. Z. na uchwałę Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wyboru M. G. na Burmistrza Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądzić od Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz K. Z. kwotę 150 (sto pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną K. Z. (dalej również jako "skarżący") na uchwałę Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia [...] czerwca 2016 r., w przedmiocie wyboru M. G. na Burmistrza Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał na art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) mówiący, iż sąd odrzuca skargę jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczegółowego. Z kolei zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podniósł, że zaskarżona uchwała narusza jego interes prawny, gdyż zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym sprawy jest on nigdy nie odwołanym burmistrzem Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy, na którego miejsce i już obsadzoną funkcję została wybrana równocześnie inna osoba. Tymczasem jak wyjaśnił Sąd w uzasadnieniu, do wniesienia tego rodzaju skargi nie legitymuje stan zagrożenia naruszeniem prawa, ani nawet samo naruszenie prawa, bez wykazania związku tego naruszenia z sytuacją prawną skarżącego. Naruszenie interesu prawnego skarżącego następuje wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego lub zostanie nałożony na niego jakiś nowy obowiązek. Zaskarżona uchwała w ocenie Sądu I instancji kształtuje sytuację prawną M. G., a zatem nie dotyczy K. Z. i nie kształtuje jego sytuacji prawnej. Sąd wywiódł, że skoro uchwała nie odnosi się do K. Z., to nie może ona stanowić o naruszeniu jego interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył K. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 5a. p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie niedopuszczalności skargi wobec braku interesu prawnego, podczas gdy jego konkretny, aktualny i realny interes prawny jako skarżącego wynika wprost z treści skargi oraz przepisów prawa, w tym § 44 ust. 6 Statutu Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy. Ponadto skarżący podniósł również, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzut naruszenia przepisów postępowania, gdyż bezpodstawne odrzucenie skargi stanowi, w jego ocenie, uchybienie mające istotny wpływ na wynik sprawy. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. profesjonalny pełnomocnik złożył w imieniu Miasta Stołecznego Warszawy odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie, rozpoznanie sprawy na rozprawie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Wprawdzie zarówno skarżący jak i pełnomocnik organu złożyli wnioski o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, to jednak mając na uwadze to, że jej przedmiotem było postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie zainicjowanej skargą, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 182 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Do rozpoznania skargi kasacyjnej na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie nie ma bowiem zastosowania zasada przyjęta w art. 182 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Innym słowy w takich przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany wnioskiem strony o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Po pierwsze należy wskazać, że zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że interes prawny skarżącego musi być aktualny, osobisty, indywidualny i nie można go wywodzić z sytuacji prawnej innego podmiotu. W niniejszej sprawie faktem jest, że zaskarżona uchwała dotyczy wyboru M. G. na Burmistrza Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy, zatem wydawać się mogło, iż nie kształtuje ona sytuacji prawnej K. Z. i nie narusza jego interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno w świetle argumentów przedstawionych w skardze kasacyjnej jak również informacji wynikających z akt sprawy, sytuacja prawna skarżącego nie została należycie zbadana. Sąd I instancji winien ocenić czy rzeczywiście skarżący jest "nigdy nie odwołanym Burmistrzem Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy". Jeżeli tak, to należy stwierdzić, iż posiada on interes prawny do kwestionowania zaskarżonej uchwały. Jeżeli natomiast został odwołany (z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że został odwołany uchwałą z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]), to interesu prawnego faktycznie nie posiada i należy się w takim przypadku zgodzić z argumentacją zawartą w treści zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji. W motywach postanowienia z dnia 8 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ocenił powyższej kwestii. Jedynie w opisie skargi Sąd przedstawił stanowisko skarżącego, że jest "nigdy nie odwołanym Burmistrzem Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy", a w opisie odpowiedzi na skargę Sąd zawarł informacje o odwołaniu skarżącego ze tego stanowiska. Zauważyć wypada, że z pisma pełnomocnika Rady Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika, że uchwałą nr [...] Rada m. st. Warszawy uchyliła własną uchwałę z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały Rad Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...], w sprawie odwołania K. Z. ze stanowiska Burmistrza Dzielnicy Bemowo m. st. Warszawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższa kwestia winna być należycie rozważona przy ocenie interesu prawnego skarżącego, w oparciu o całokształt okoliczności prawnych sprawy (por. post. NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 407/16). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.