II GZ 402/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1295/19 w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1295/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Audytowego z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej na podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych oraz podanie do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r., sygn. akt VI SA/Wa 1295/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w W. o przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku tego Sądu z 15 lipca 2020 r. oddalającego skargę A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Komisji Nadzoru Audytowego z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Sąd I instancji miał na uwadze, że podczas rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku w imieniu skarżącej stawiła się J. B. – Prezes Zarządu i jedyny wspólnik. Skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku 24 lipca 2020 r., jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do dokonania niniejszej czynności. Uzasadniając ten ostatni wniosek oświadczyła, że w okresie pandemicznym COVID-19, zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, ze względu na wiek i choroby przewlekłe ma ograniczone możliwości w poruszaniu się i przebywaniu w pomieszczeniach. Wobec powyższego, jak również z uwagi na zbyt dużą kolejkę do kas i okienek na poczcie oraz urlop pracownika zatrudnionego na ½ etatu wskazała, że nie było nikogo, kto mógłby dokonać wysyłki. Do wniosku zostało załączone zaświadczenie lekarskie z [...] maja 2020 r. Wniosek nie został podpisany, jednakże 25 lipca 2020 r. skarżąca nadała podpisany wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że we wniosku tym nie zostały powołane zdarzenia/fakty, które uprawdopodobniałyby okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Za okoliczności takie Sąd nie uznał dużej kolejki do kas czy okienek na poczcie, przebywania przez pracownika na urlopie, czy zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniu do uczestniczenia w rozprawie. Sąd miał na uwadze, że J. B. – Prezes Zarządu i jedyny wspólnik A. Sp. z o.o. była obecna podczas rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku, jak również w trakcie ogłaszania wyroku. Z protokołu rozprawy wynika, że została pouczona o możliwości uzyskania pisemnego uzasadnienia wyroku po złożeniu wniosku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Tym samym skoro Prezes Zarządu, uprawniona do reprezentacji skarżącej spółki była obecna w sądzie 15 lipca 2020 r., to miała także możliwość skorzystania z dostępnych na Biurze Podawczym druków wniosku o sporządzenie uzasadnienia (wzorów pism) i uniknięcia kolejek na poczcie, czy konieczności korzystania z pomocy pracowników. Ponadto WSA zwrócił uwagę na niekonsekwencję oraz wewnętrzną sprzeczność. J. B. pomimo zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do uczestniczenia w rozprawie sądowej, w rozprawie takiej uczestniczyła, a następnie powołując się na to samo zaświadczenie lekarskie wskazała, że nie miała możliwości dokonania nadania przesyłki na poczcie. W ocenie Sądu skarżąca nie podjęła żadnych możliwych działań mających na celu dotrzymanie terminu, a z argumentacji wniosku nie wynika, żeby stan zdrowia J. B. jako Prezesa Zarządu skarżącej spółki i jedynego wspólnika nagle czy niespodziewanie pogorszył się, natomiast brak pracownika czy taka organizacja pracy, że profesjonalny podmiot prowadzący działalność gospodarczą nie jest w stanie korzystać z usług Poczty Polskiej świadczą o niedochowaniu należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Dodatkowo Sąd zauważył, że okres pandemii COVID-19 został ogłoszony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) 11 marca 2020 r., wyrok w sprawie został wydany 15 lipca 2020 r., natomiast skarżąca zawiadomienie o terminie rozprawy, a tym samym pouczenie o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, otrzymała 1 lipca 2020 r. W ocenie Sądu był to wystarczający czas na przeorganizowanie pracy profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego do obecnej sytuacji wywołanej pandemią. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając mu naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. i wnosząc o uchylenie tego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W zażaleniu podniosła, że fakt stawienia się na rozprawie mimo posiadania zaświadczenia lekarskiego nie ma znaczenia i nie jest równoznaczny z trwałym polepszeniem stanu jej zdrowia. W trakcie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stan zdrowia wynikający z wieku i chorób przewlekłych nie pozwalał na swobodne przemieszczanie się i dłuższe przebywanie w kolejkach. W czasie pandemii zmianie ulegały godziny, w których urzędy pocztowe obsługiwały klientów, co prowadziło do powstawania długich kolejek przed drzwiami urzędów pocztowych już na kilka godzin przed otwarciem poczty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W okolicznościach niniejszej sprawy, zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2 art. 87 p.p.s.a.). Przy czym brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie NSA z 4.03.2020 r. II OZ 215/20; postanowienie NSA z 8.07.2008 r. II OZ 712/08). Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumenty skarżącej, że wynikający z zaświadczenia lekarskiego stan jej zdrowia usprawiedliwiał niepodejmowanie przez nią osobiście czynności procesowych, takich jak chociażby nadanie w placówce pocztowej wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie go stronie. Rację ma też skarżąca wskazując, że fakt, iż stawiła się osobiście na rozprawie w Sądzie I instancji 15 lipca 2020 r. nie może mieć wpływu na wnioskowanie o jej możliwości wyjścia kilka dni później do miejsca publicznego, jakim jest urząd pocztowy. Niemniej jednak, przy rozważaniu zasadności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowych, należy mieć na uwadze kryterium braku winy. Polega ono na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Powyższe oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne (tak NSA w postanowieniu z 20 stycznia 2020 r. I OZ 1120/20). W tym zakresie, to jest spełnienia wymogu dołożenia szczególnej staranności, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji. Nie można stwierdzić, że sprawie wystąpiła okoliczność, której wystąpienia skarżąca przewidzieć nie mogła, albo której nie mogła przezwyciężyć. Jak trafnie wskazał WSA, okres pandemii COVID-19 został ogłoszony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) 11 marca 2020 r., i w dniu zawiadomienia skarżącej o terminie rozprawy, tj. 1 lipca 2020 r., epidemia była już zjawiskiem powszechnie obecnym. Jeżeli zatem skarżąca była świadoma zarówno trwającej epidemii oraz złego stanu swojego zdrowia (zaświadczenie lekarskie zostało wydane [...] maja 2020 r.) jak i przesłanek skutecznego złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku – a zgodnie z treścią pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy (k. 91 akt WSA) oraz zwrotnym poświadczeniem odbioru tego zawiadomienia (k. 97 akt WSA) tak właśnie było – to wykazując szczególną dbałość w o swoje interesy, powinna w okresie trzech tygodni od doręczenia zawiadomienia o rozprawie postarać się o pomoc w ewentualnym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia, szczególnie że - jak trafnie zwrócił uwagę WSA - skarżąca jest profesjonalnym uczestnikiem obrotu gospodarczego. Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że w sprawie skarżącej zabrakło staranności w dbaniu o własne interesy w sposób, jaki wymaga tego art. 86 § 1 p.p.s.a., a zatem nie została spełniona przesłanka przywrócenia terminu do dokonania czynności. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozstrzygnięcie Sądu I instancji za prawidłowe i oddalił zażalenie na podstawie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.