II FZ 514/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 1230/16 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi P[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 4 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z 30 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (I SA/Kr 1230/15) odmówił P[...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] – nazywanemu dalej "Spółką", przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wyrokiem z 13 lutego 2017 r. oddalono skargę Spółki. W piśmie z 11 maja 2017 r. pełnomocnik Spółki zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z wyjaśnień pełnomocnika strony wynika, że nie otrzymał zawiadomienia o wyznaczeniu rozprawy, a informację o wydaniu wyroku uzyskał telefonicznie dopiero 8 maja 2017 r. Wskazując na art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; powoływana dalej jako "P.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z akt sprawy wynika bowiem, że został prawidłowo powiadomiony o terminie rozprawy. Przesyłka została dwukrotnie awizowana, po czym zwrócona do sądu. W konsekwencji należało przyjąć, że została ona doręczona pełnomocnikowi w trybie art. 73 P.p.s.a. Dalej Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że na rozprawie, która miała miejsce 31 stycznia 2017 r., odroczono ogłoszenie wyroku na 13 lutego 2017 r. Niemniej jednak zgodnie z art. 139 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 91 § 2 tej ustawy sąd nie miał obowiązku odrębnego powiadomienia pełnomocnika strony o odroczeniu ogłoszenia wyroku. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia: - art. 86 § 1 P.p.s.a poprzez nieuzasadnione i zbyt restrykcyjne przyjęcie, że nie wystąpiły okoliczności do przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej; - art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 139 § 1 i art. 91 § 2 tej ustawy poprzez nieuzasadnione odmówienie stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o dokonanie czynności, chociaż jej pełnomocnik nie został powiadomiony o wyznaczonym terminie publikacji orzeczenia. W konsekwencji strona nie miała wiedzy o tym, kiedy faktycznie zostanie wydany wyrok, co uniemożliwiło jej złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie okazało się niezasadne, dlatego zostało oddalone. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym w przypadku odroczenia ogłoszenia wyroku, sąd nie ma obowiązku doręczenia wezwania, o którym jest mowa w art. 91 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z art. 139 § 1 tej ustawy w takiej sytuacji sąd po zamknięciu rozprawy publicznie podaje termin ogłoszenia wyroku. Natomiast z treści art. 139 § 2 P.p.s.a. jasno wynika, że nieobecność strony nie wstrzymuje ogłoszenia wyroku. Artykuł 139 § 1 P.p.s.a. wyłącza w tym zakresie zastosowanie art. 92 § 2 P.p.s.a., ustanawiając własny, odrębny sposób zawiadamiania o terminie publikacji orzeczenia. W konsekwencji zawiadomienie ogłoszone po zamknięciu rozprawy jest wystarczające, bez względu na to, czy strona była obecna na rozprawie, jeżeli o jej terminie została prawidłowo zawiadomiona Poruszona w zażaleniu kwestia dotycząca zarzutu naruszenia art. 91 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 139 § 2 tej ustawy była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego na tle analogicznych unormowań ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.; powoływanej dalej jako "k.p.c.") – to jest odpowiednio art. 149 § 2 i art. 326 § 1 tej ustawy. W uchwale z 25 czerwca 1968 r. (III CZP 62/68 - OSNCP 1969 nr 3 poz. 41) Sąd ten stwierdził, że w wypadku orzeczenia odroczenia terminu ogłoszenia wyroku sąd nie ma obowiązku zawiadomienia przez wezwanie o tym terminie strony (uczestnika) nieobecnego na rozprawie. W uzasadnieniu uchwały podniesiono, że brzmienie art. 326 § 1 k.p.c. (odpowiednik art. 139 § 2 P.p.s.a.) wskazuje, że przepis ten samodzielnie normuje kwestię powiadamiania strony o odroczonym terminie ogłoszenia wyroku. W szczególności zdanie trzecie art. 326 § 1 k.p.c. przewiduje, że w postanowieniu o odroczeniu terminu ogłoszenia wyroku sąd powinien wyznaczyć ten termin i ogłosić go niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Jest to nic innego, jak właśnie określony, własny, odrębny sposób zawiadomienia o terminie publikacji orzeczenia. Ustawa wymaga tu tylko wyznaczenia tego terminu i jego ogłoszenia niezwłocznie po zamknięciu rozprawy. Jest to zawiadomienie wystarczające bez względu na to, czy strona była na niej obecna, pod warunkiem, że o terminie rozprawy została prawidłowo powiadomiona. Tym samym przepis ten wyłącza w tym zakresie stosowanie zasady ogólnej z art. 149 § 2 k.p.c. (odpowiednik art. 91 § 2 P.p.s.a.). Podobny stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 grudnia 2012 r. (I FZ 240/12), 21 października 2011 r. (II OPP 34/11) i 1 września 2005 r. (I FZ 398/05). W świetle powyższego, skoro pełnomocnik strony został skutecznie powiadomiony o terminie rozprawy z 31 stycznia 2017 r., nie było podstaw do powiadomienia go o odroczeniu ogłoszenia wyroku na 13 lutego 2017 r. w trybie art. 91 § 2 P.p.s.a. Dalej należy wyjaśnić, że celem art. 86 § 1 P.p.s.a. jest zapewnienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, iż strona (lub jej pełnomocnik) danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W orzecznictwie zgodnie się przyjmuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na stronie, która miała dokonać danej czynności. Tymczasem z treści wniosku o przywrócenie terminu, ani z treści zażalenia, nie wynika dlaczego pełnomocnik Spółki nie odebrał zawiadomienia o terminie rozprawy. W tej kwestii pełnomocnik strony milczy, koncentrując się na zagadnieniu doręczenia zawiadomienia o odroczonym terminie ogłoszenia wyroku. W stanie faktycznym sprawy należy zatem stwierdzić, że pełnomocnik strony nie wykazał się starannością, której można wymagać od profesjonalisty. Obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem takie zorganizowanie pracy, aby móc odebrać przesyłkę zawierającą pismo sądowe w odpowiednim terminie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.