I SA/Po 873/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A SA w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zawieszenie postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A SA w [...] kwotę [...],- zł (słownie [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn. akt I SA/Po [...] U Z A S A D N I E N I E Burmistrz Miasta T., postanowieniem z [...].11.2015 r. Nr [...] na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 216 ustawy z 29.08. 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: "O.p."), zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie określenia "O. P." S.A. z siedzibą w W. (poprzednio: "[...]" S.A.), dalej: "spółka", wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że spółka przedłożyła umowę sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...].01.2009r. zawartą pomiędzy jej poprzedniczką a [...] sp. z o.o., wraz z załącznikiem nr [...] do niniejszej umowy, uważając, że umowa daje podstawy do obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości o wartość części infrastruktury telekomunikacyjnej będącej przedmiotem tej umowy. Organ podatkowy pierwszej instancji w toku postępowania powziął informację, że w stosunku do "O. P." S.A. zostały wniesione powództwa do sądu powszechnego o ustalenie nieważności powyższej umowy. Wobec tego uznał, że skoro wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok uzależniona jest od rozstrzygnięcia, czy faktycznie doszło do skutecznej sprzedaży kanalizacji kablowej, wyrok sądu powszechnego w sprawie tej umowy będzie stanowił dla sprawy podatkowej zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła "O. P." S.A., reprezentowana przez pełnomocnika , wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 i art. 217 § 2 oraz art. 210 § 4 w związku z art. 219 O.p. , poprzez brak wyjaśnienia przesłanek przemawiających za zasadnością zawieszenia postępowania podatkowego. Z naruszeniem art. 217 § 2 O.p. , organ podatkowy nie wykazał związku pomiędzy powództwami Prezydenta W., Prezydenta G., i W., zawisłymi przed sądem powszechnym – Sądem Okręgowym w W. (w zakresie ważności umowy z [...].012009 r.), a określeniem wysokości zobowiązania spółki w podatku od nieruchomości za 2010 r. Burmistrz T. nie wykazał w szczególności, z jakiej przyczyny rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w zakresie określanego zobowiązania spółki za 2010 r. jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez sąd powszechny o istnieniu bądź nieistnieniu stosunku prawnego lub prawa w związku z zawarciem powyższej umowy. Nie wykazał więc podstawy faktycznej uzasadniającej zastosowanie, art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Spółka podniosła, że pozwy złożone przez niektórych prezydentów miast mają wpływ wyłącznie na postępowanie podatkowe prowadzone przez tych prezydentów. Postępowanie w trybie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: "K.p.c."), wywiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego postępowania. Tym samym wywodzi, że wyrok Sądu Okręgowego w W. w sprawach z wspomnianych powództw , niezależnie od jego treści, nie wpłynie na zawieszone postępowanie podatkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...].02.2016r. Nr [...] , na podstawie art. 239 i art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , po rozpatrzeniu zażalenia, utrzymało w mocy postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. Kolegium wyjaśniło, że po powzięciu informacji o złożeniu pozwów organ podatkowy zawiesił postępowanie, a tym samym potwierdził, że w istocie powziął wątpliwości, czy umowa sprzedaży i leasingu zwrotnego była umowa skuteczną. W ocenie Kolegium wyrok sądu powszechnego w sprawie tej umowy jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Skoro wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok, również w przypadku Gminy (Miasta) T., tak jak i pozostałych gmin uzależniona jest od oczekiwanego rozstrzygnięcia sądu powszechnego, czy faktycznie doszło do skutecznej sprzedaży kanalizacji kablowej, to zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie jest w pełni uzasadnione. W skardze spółka domagała się uchylenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...].02. 2016 r., nr [...] oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji , także zwrotu przez organ odwoławczy na rzecz spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne; - art. 187 § 1 w zw. z art. 191 O.p., poprzez dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Spółka wywodziła, że zgodnie art. 366 K.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Istnieje orzecznictwo sądowe, potwierdzające, że wyroki zapadłe w oparciu o powództwa wytoczone na podstawie art. 189 K.p.c. rozstrzygają sprawę wyłącznie pomiędzy stronami. Prawomocność materialna wyroku co do zasady odnosi się do stron, z tym że w wypadkach przewidzianych w ustawie orzeczenie może wiązać także inne osoby. Przykładami takiej rozszerzonej prawomocności są wyroki wywierające skutek wobec osób trzecich (art. 435, art. 452, art. 458 § 1 K.p.c.), wyroki uchylające uchwały zgromadzenia wspólników spółki z o.o. , walnego zgromadzenia spółki akcyjnej (art. 254 § 1, art. 427 § 1 Kodeksu spółek handlowych) oraz walnego zgromadzenia spółdzielni (art. 42 § 9 ustawy z 16.09.1982 r. - Prawo spółdzielcze). Wszystkie wskazane przykłady, których w systemie prawa jest więcej, łączy to, że moc wiążąca orzeczenia wynika z wyraźnego przepisu ustawy. Wyrok sądu zapadły w procesie opartym o powództwo przeciwko spółce, wytoczone na podstawie art. 189 k.p.c. przez prezydentów wskazanych na wstępie miast, wpływał by na relacje spółki z Burmistrzem T., gdyby korzystał z rozszerzonej prawomocności na mocy odpowiednich przepisów. Z braku takich przepisów wyrok nie będzie korzystał z rozszerzonej prawomocności. Rozstrzygnie jedynie relacje pomiędzy spółką a organami podatkowymi - prezydentami W., W. i G.. Tym samym zaskarżone postanowienie narusza art. 201 § 1 pkt 2 O.p. , poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne. Burmistrz T. nie podjął w trakcie postępowania żadnych działań wskazujących, że ma jakiekolwiek wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w szczególności nie przeprowadził dowodu z przesłuchania strony. Przepis art. 1993 § 3 O.p. obliguje organ podatkowy do wystąpienie z pozwem wtedy, gdy są wątpliwości co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Burmistrz T. najwyraźniej nie miał takich wątpliwości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie , kwestia ważności (nieistnienia) umowy z [...].01. 2009 r., nie ma charakteru zagadnienia wstępnego. Zagadnienie wstępne wiąże się z sytuacją, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, zaś ocena tego zagadnienia wstępnego, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania (w oderwaniu od sprawy, na tle której wystąpiło), należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie (por. wyrok NSA z 18.02.2015r., sygn. akt II GSK 2315/13, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl). Organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej, musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, a o istnieniu takiej zależności, która musi mieć charakter bezpośredni, przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Stosownie do treści art. 199a § 1 O.p. , organ podatkowy dokonując ustalenia treści czynności prawnej uwzględnia zgodny zamiar stron i cel czynności, a nie tylko dosłowne brzmienie oświadczeń woli złożonych przez strony czynności. Jeżeli pod pozorem dokonania czynności prawnej dokonano innej czynności prawnej, skutki podatkowe wywodzi się z tej ukrytej czynności prawnej (art. 199a § 2 O.p.). Jeżeli z dowodów zgromadzonych w toku postępowania, w szczególności zeznań strony, chyba że strona odmawia składania zeznań, wynikają wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe, organ podatkowy występuje do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia tego stosunku prawnego lub prawa (art. 199a § 3 O.p. ). Organy podatkowe są zobligowane do stosowania dyrektyw interpretacyjnych wynikających z art. 199a § 1 O.p. w każdym przypadku, kiedy ma miejsce analiza treści czynności prawnej, do ustalenia rzeczywistej treści czynności cywilnoprawnej. Przesłanką wystąpienia do sądu powszechnego jest stwierdzenie wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. O tym, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przesłanka wystąpienia do sądu, czyli pojawiły się wątpliwości, decyduje organ podatkowy. Przesłanką wystąpienia do sądu jest, oprócz wskazanych powyżej wątpliwości, przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony, ewentualnie odmowa składania zeznań przez stronę. Dopiero stwierdzenie powyższych przesłanek obliguje organ podatkowy do wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie prowadziły własnego postępowania w celu ustalenia wątpliwości, co do istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, z którym związane są skutki podatkowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wystąpiło z powództwem na podstawie art. 199a § 3 O.p. do sądu powszechnego. Zatem, pomiędzy postępowaniem podatkowym, a wyrokami jakie zapadną przed Sądem Okręgowym w W., nie wystąpiła i nie wystąpi zależność uniemożliwiająca rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Wyroki te będą miały wpływ wyłącznie na postępowanie podatkowe prowadzone przez te organy podatkowe, które wytoczyły powództwa o ustalenie. Nie będą korzystały z rozszerzonej prawomocności i nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie, nie będzie ich cechowała prawomocność rozszerzona. Odnośnie związania organu podatkowego prawomocnymi wyrokiem sądu powszechnego, art. 365 § 1 K.p.c. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z kolei art. 366 K.p.c. stanowi, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Stwierdzenie, że art. 365 § 1 K.p.c. przypisuje prawomocnemu orzeczeniu sądu moc wiążącą nie tylko wobec stron i sądu, który je wydał, lecz również innych sądów, organów państwowych oraz organów administracji publicznej, a w wypadkach prawem przewidzianych także innych osób, oznacza jedynie tyle, że żaden z wymienionych podmiotów nie może negować faktu istnienia prawomocnego orzeczenia i jego treści, niezależnie od tego, czy był, czy nie był stroną tego postępowania. Sąd uznał zatem, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji naruszyło art. 201 § 1 pkt 2 O.p. ponieważ nie zachodziły podstawy do przyjęcia stanowiska prawnego, że fakt wystąpienia przez inne organy podatkowe z pozwami do sądu powszechnego, rozstrzygnie zagadnienie wstępne umożliwiające wydanie przez Burmistrza Miasta T. decyzji określającej zobowiązanie spółki w podatku od nieruchomości za 2010r. Organy podatkowe obydwu instancji mogą prowadzić samodzielnie postępowanie, w tym także w zakresie oceny skutków zawartej umowy dla określenia podatku od nieruchomości. Jednakże zgodnie z art. 70 § 6 pkt 3 O.p. zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego mogło nastąpić z dniem wniesienia pozwu przez organ podatkowy do sądu powszechnego na podstawie art. 189ą K.p.c., o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Z powyższych powodów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 i art. 200 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.