III SA/Kr 1395/16
WyrokWSA w Krakowie2017-02-17
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Krystyna Kutzner, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana na podstawie uznania administracyjnego, może zostać utrzymana w mocy bez wszechstronnego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym sytuacji osobistej studenta i dopuszczalnych alternatywnych rozwiązań przewidzianych w regulaminie studiów?Ratio decidendi
Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów, wydana na podstawie uznania administracyjnego, wymaga szczegółowego uzasadnienia, które obejmuje wszechstronną analizę materiału dowodowego, ocenę wszystkich istotnych okoliczności, w tym sytuacji osobistej studenta, oraz wykazanie, dlaczego wybrano najdalej idące rozwiązanie zamiast łagodniejszych alternatyw przewidzianych w regulaminie studiów. Brak takiego uzasadnienia stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, uzasadniające uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Studentka S. O. została skreślona z listy studentów Państwowej Wyższej Szkoły [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru zimowego 2015/2016, co było wynikiem dwukrotnego niezaliczenia egzaminu z przedmiotu kierunkowego 'P'. Decyzja Dziekana została utrzymana w mocy przez Rektora uczelni. Studentka zaskarżyła decyzję Rektora, podnosząc zarzuty dotyczące bezczynności organu, braku możliwości zdawania egzaminu komisyjnego, a także wskazując na trudną sytuację osobistą (śmierć ojca) i dobre wyniki w nauce. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, uznając ich uzasadnienie za niewystarczające.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rektora oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału PWS, w pozostałym zakresie oddalił skargę i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły [...] z dnia 19 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Rektora Państwowej Wyższej Szkoły [...] na rzecz skarżącej S. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] 2016 r. znak: wydaną przez Dziekana Wydziału [...] na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) i § 37 ust. 2 lit. b Regulaminu Studiów Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K przyjętego uchwałą nr [...] Senatu tejże Uczelni z dnia 27 kwietnia 2015 r., S. O. została skreślona z listy studentów Państwowej Wyższej Szkoły [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru zimowego w roku akademickim 2015/2016.
Od wskazanej decyzji S.O. pismem z dnia 9 czerwca 2016 r. wniosła odwołanie do Rektora Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K, zwanej dalej w skrócie PWS.
Decyzją z dnia 19 lipca 2016 r. znak: [...] Rektor Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K, na podstawie art.138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 190 ust. 3 i art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym oraz w oparciu o art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, utrzymał zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału [...] w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji Rektor podniósł, że studentka I roku Wydziału [...] PWS specjalność [...] S. O. - w semestrze zimowym roku akademickiego 2015/2016 - otrzymała oceny niedostateczne z egzaminu z przedmiotu "P". Wskazano, że wymieniony przedmiot jest przedmiotem kierunkowym, a nie ogólnym. Studentka otrzymała dwukrotnie oceny niedostateczne z ww. przedmiotu, tj. zarówno na egzaminie pierwszym, który odbył się w dniu 28 stycznia 2016 r. jak i na egzaminie poprawkowym, który odbył się w dniu 7 marca 2016 r. Egzaminy te odbyły się przed szerokim gronem pedagogów i przeważająca większość z nich głosowała za ocenami niedostatecznymi studentki. W przypadku pierwszego egzaminu za oceną niedostateczną głosowało 10 pedagogów, spośród 14 członków komisji egzaminacyjnej, zaś w przypadku egzaminu poprawkowego za oceną niedostateczną głosowało 10 pedagogów, spośród 11 członków komisji egzaminacyjnej. Powyższe wskazuje, że ocena nabytych w trakcie edukacji umiejętności studentki była przedmiotem analizy wielu wybitnych pedagogów, wykluczając zarzuty odwołującej w postaci: "faktem jest również to, iż sam dr hab. Z. S.mnie po prostu nie lubi". Odnośnie zaprezentowanego tekstu autorstwa B. P. wskazano, że zastrzeżenia komisji egzaminacyjnej dotyczyły nie tylko jego jakości, ale co więcej i przede wszystkim jego interpretacji przez studentkę (interpretacja pozbawiona inteligencji scenicznej i umiejętności zróżnicowania stanów emocjonalnych, etc.). Argumenty odnośnie wyboru tekstu nie mają w sprawie istotnego znaczenia.
Ponowne merytoryczne rozpoznanie niniejszej sprawy w jej całokształcie doprowadziło do wniosku, że zaistniały podstawy do wydania decyzji o skreśleniu studentki z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym zgodnie z którym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Zgodnie z § 23 ust. 1 Regulaminu Studiów PWS - warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie zaliczeń i zdanie egzaminów ze wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów na dany semestr z przypisanymi im punktami ECTS. Zgodnie zaś z § 22 ust. 2 Regulaminu Studiów PWS - zaliczenie semestru zimowego winno nastąpić nie później niż do 15 lutego z zastrzeżeniem § 18. Zgodnie z § 18 ust. 1 Regulaminu Studiów PWS - egzaminy poprawkowe w zimowej sesji egzaminacyjnej studenci zdają w terminach określonych przez dziekana, nie później niż do 15 marca.
W przedmiotowej sprawie za wydaniem decyzji o skreśleniu z listy studentów przemawiały w szczególności następujące okoliczności. Po pierwsze, oceny niedostateczne studentka otrzymała dwukrotnie, na pierwszym egzaminie jak i na egzaminie poprawkowym. Po drugie, niezdany egzamin należał do tzw. przedmiotów kierunkowych, a nie ogólnych, stąd jego ranga w procesie kształcenia i ocenie rozwoju studenta jest fundamentalna. Po trzecie, egzaminy ze wskazanego przedmiotu odbyły się dwukrotnie przed szerokim gronem pedagogów przy czym zdecydowana większość oceniła studentkę negatywnie, co wyklucza "pomyłkę" w ocenie pracy studentki, pochopność czy powierzchowność tej oceny.
Mając powyższe na uwadze uznano, że więcej okoliczności przemawia i przemawiało za wydaniem decyzji o skreśleniu S. O. z listy studentów, niż przeciwko wydaniu wskazanej decyzji.
Odnosząc się do wniosku studentki "o przeniesienie do W" wskazano, że tego typu wniosek nie ma podstaw, bowiem studentka nie wypełniła wszystkich swoich zobowiązań (zdania egzaminów) na swym macierzystym Wydziale PWS.
S. O. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ustawowym terminie. Skarżąca zarzuciła, że od 6 marca 2016 r. do 25 kwietnia 2016 r. nie zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie jej skreślenia z listy studentów, w związku z czym Dziekan Wydziału [...] dopuścił się ponad miesięcznej bezczynności.
Skarżąca nadto zarzuciła, że nie wystąpiła o egzamin komisyjny z uwagi na fakt, że poinformowana została, że jest "usunięta z listy studentów". Wskazała również, że wnosiła o udzielenie urlopu dziekańskiego, jednak nie otrzymała na to zgody.
Skarżąca wskazała, że jedynym jej brakiem było niezaliczenie przedmiotu "P". Ponadto że spektakl, z którego pochodził tekst B. P. wykorzystany na egzaminie, jest oblegany przez widzów i miała prawo sama wybrać tekst bez konieczności zaakceptowania przez pedagoga.
Skarżąca podniosła, że po śmierci przybranego ojca miała stany depresyjne i to wpłynęło na jej wyrażanie emocji a nadto, że w postępowaniu rekrutacyjnym została przyjęta do PWST z pierwszego miejsca.
W oparciu o powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji oraz o przeniesienie na Wydział [...] PWS we W z możliwością ponownego zdawania egzaminu z przedmiotu "P"; stwierdzenie, czy przysługuje jej stypendium socjalne za miesiące kwiecień, maj, czerwiec oraz zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 13.000 zł.
W odpowiedzi na skargę Rektor Państwowej Wyższej Szkoły wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwana dalej w skrócie "P.p.s.a.".
Zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Nie każde naruszenie prawa uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla taki akt w przypadku, gdy stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) lub stwierdza wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Skarga skarżącej jest zasadna, aczkolwiek Sąd nie podziela części argumentacji skarżącej. Sąd dokonuje bowiem oceny stanu prawnego niezależnie od tego, czy w skardze strona skarżąca podnosi zasadne lub niezasadne zarzuty.
Skarżąca została skreślona z listy studentów PWS ostateczną decyzją Rektora PWS z dnia 19 lipca 2016 r. Jako podstawę skreślenia Dziekan Wydziału [...] PWS (jako organ I instancji), jak i Rektor PWS (jako organ II instancji) przywołał art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012 r. poz. 572, z późn. zm.) oraz art. 104 K.p.a. i § 37 ust. 2 lit. b Regulaminu PWS zatwierdzonego uchwałą Senatu w dniu 27 kwietnia 2015 r.
Przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów określone zostały w art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. 2012 r. poz. 572, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą" lub "P.s.w.". Zgodnie z art. 190 ust. 1 ww. ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku niepodjęcia studiów, rezygnacji ze studiów, niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Zgodnie zaś z art. 190 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce, 2) nie uzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3) nie wniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
Zgodnie z § 37 ust. 2 pkt b Regulaminu Studiów PWS, dziekan może skreślić studenta z listy studentów w przypadku niezaliczenia semestru w określonym terminie. § 33 ust. 1 Regulaminu PWS stanowi zaś, że student I roku studiów, który nie uzyskał zaliczenia semestru może być skreślony przez dziekana z listy studentów. W przypadku, gdy niezaliczenie semestru jest wynikiem wypadków losowych (np. przewlekłej choroby) dziekan może wyrazić zgodę na wpis warunkowy na następny rok studiów.
Decyzje o skreśleniu z listy studentów są uznawane za indywidualne akty administracyjne i zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy należy stosować do nich, jako do decyzji o charakterze administracyjnym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Przy czym art. 207 ust. 1 ustawy nakazuje stosować powołaną procedurę administracyjną "odpowiednio". Organy wyższej uczelni nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. oznacza, że rozstrzygnięcia przez organy szkoły wyższej, w indywidualnych sprawach studentów, jak również postępowania w których one zapadają, muszą zachowywać chociażby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., w spr. SK 19/99, publik. w OTK Nr 7, poz. 258).
Stosownie do wskazanego art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, dziekan jako kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Użycie w cytowanym przepisie słowa "może" wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia zapadłego na tej podstawie. Stwierdzenie braku zaliczenia semestru I roku studiów niekoniecznie musi stanowić podstawę do skreślenia z listy studentów, lecz może być przesłanką innego rozstrzygnięcia wobec studenta (np. warunkowego wpisu na kolejny semestr) przewidzianego także w § 33 Regulaminu studiów PWST. Z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika, że nawet działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy materialnej (obiektywnej), obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 118/11). Co więcej - decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego poddane są szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Tym samym z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że po pierwsze wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, po drugie należycie oceniono zarówno potrzebę ochrony interesu publicznego jak i interesu strony, a po trzecie przyjęte przez organy rozstrzygnięcie jest logiczną konsekwencją i ustalonego stanu faktycznego i przyjętego jednego z kilku możliwych w sprawie rozstrzygnięć.
W ocenie Sądu w decyzji uznaniowej nie może organ pominąć argumentacji podnoszonej przez stronę i nie może pominąć jej oceny. Organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że mimo argumentów strony nie mógł wydać innej decyzji z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. W przeciwnym razie sam organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.) oraz wadliwego sporządzenia uzasadnienia (art. 107 § 3 K.p.a.), a więc dowolności rozstrzygnięcia. W każdym przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, co oznacza, że umożliwia organowi wybór sposobu załatwienia sprawy, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy.
Przechodząc do szczegółowej oceny zaskarżonych decyzji w tej sprawie, należy stwierdzić, że uzasadnienia zaskarżonych decyzji są niezmiernie ubogie w zakresie przekonywania co do zasadności wyboru takiego sposobu załatwienia sprawy, jakim było skreślenie skarżącej z listy studentów Uczelni.
Stosownie do art. 190 ust. 2 pkt 2 P.s.w. oraz § 37 ust. 2 lit. b Regulaminu, dziekan wydziału może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niezaliczenia semestru w określonym terminie.
Uzasadnienie decyzji Dziekana Wydziału [...] PWS zawiera przywołanie niespornego stanu faktycznego sprawy w zakresie wykazywania, że skarżąca otrzymała dwie oceny niedostateczne z przedmiotu "P" wraz z opisem przeprowadzenia tychże egzaminów. Następuje także przywołanie podstawy prawnej wydania decyzji oraz zawarte zostały w istocie 4 zdania uzasadnienia, dlaczego wydano decyzję o skreśleniu skarżącej z listy studentów. Bardzo podobnie zawarto uzasadnienie w decyzji II-instancyjnej co do przyczyn, dla których skreślono skarżącą z listy studentów.
Uzasadnienie wyboru rozwiązania polegającego na skreśleniu skarżącej z listy studentów opiera się o następującą przesłankę: skarżąca przed komisjami kilkunastoosobowymi pedagogów uzyskała dwie oceny niedostateczne z tego samego przedmiotu (przedmiot "P"), a tym samym oceny te nie mogą być traktowane jako dowolne lub uznaniowe, a są wynikiem obiektywnego oceniania danego studenta. Poza tym przedmiot ten jest przedmiotem kierunkowych, a nie ogólnym.
Takie uzasadnienie jest w tej sprawie oczywiście niewystarczające. Nie może stanowić uzasadnienia wyboru sposobu załatwienia sprawy samo wskazanie na zaistnienie okoliczności uzasadniającej w ogóle wydawanie decyzji. To właśnie fakt niezdania egzaminu był powodem braku zaliczenia semestru. Sam fakt niezaliczenia semestru stanowi dopiero podstawę do wydania decyzji, ale to, czy w takiej sytuacji będzie wydania decyzja o skreśleniu lub mimo bralki zaliczenia semestru inna decyzja albo też w ogóle nie będzie wydawania decyzja o skreślaniu studenta z listy studentów, nie może opierać się na samym fakcie niezdania egzaminu.
Z decyzji nie wynika, co stanowiło dla organu podstawę do przyjęcia, że najwłaściwszym rozwiązaniem w tej sytuacji będzie wydanie decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów.
Skarżąca już w toku pierwszego semestru informowała organ I instancji o szczególnej sytuacji, która zaistniała w grudniu 2015 r., a którą była śmierć ojca skarżącej. Okoliczność ta skutkowała bardzo intensywnymi przeżyciami w życiu samej skarżącej, na co wskazuje wielokrotnie podnoszony przez skarżącą silny związek uczuciowy łączący ją z jej ojcem. Fakt ten był znany i organowi I instancji i powinien być znany także organowi II instancji, a mimo to żaden z tych organów nawet jednym słowem nie ustosunkował się do tego. Jak podnosi to skarżąca, właśnie ta okoliczność miała największy wpływ na przygotowywanie się do egzaminów i przyczyniła się do takiego, a nie innego przygotowania się do egzaminu z przedmiotu "P".
Skoro taka sytuacja zaistniała, to organy w tej sprawie powinny w pierwszej kolejności ocenić, czy nie należałoby skorzystać z możliwości, jaką daje § 33 ust. 1 zdanie drugie Regulaminu PWS, tzn. uznać wyjątkowość takiej sytuacji, a następnie zastanowić się nad skorzystaniem z możliwości wyrażenia zgody na wpis warunkowy na następny semestr studiów. W opisanej przez Sąd skrótowo i znanej organowi I instancji sytuacji osobistej i rodzinnej skarżącej, należało stosowanie do art. 8 i 9 K.p.a. poinformować skarżąca co do takiej możliwości i podejmować tak działania, aby skarżąca nabrała zaufania do organów Uczelni.
Organy jednak tego nie zastosowały i nie wyjaśniły, dlaczego takie rozwiązanie, które było dopuszczalne w tej sprawie i najprawdopodobniej byłoby akceptowane przez stronę (tzn. uwzględniałoby interes strony), nie zostało w ogóle rozważone jako dopuszczalne.
Jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 360/13, opub. w LEX nr 1364747, decyzja o skreśleniu z listy studentów wydawana w ramach uznania administracyjnego na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 P.s.w. jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne.
Sąd w tej sprawie w pełni to stanowisko podziela.
Następnie w tej sprawie organy obu instancji nie uwzględniły § 33 ust. 2 Regulaminu, który wskazuje na możliwości rozstrzygnięć w przypadku braku zaliczenia semestru przez studenta. Jak wynika z powołanego § 33 ust. 2 określono następującą kolejność rozstrzygnięć: 1) wydanie decyzji o wpisie warunkowym, 2) wydanie decyzji o zgodzie na powtarzanie semestru, 3) skreślenie z listy studentów. Jak wynika z tej kolejności, która nie powinna być traktowana jako nic nie znacząca i przypadkowa, w Regulaminie studiów PWST zastosowano rozwiązania od najłagodniejszego dla studenta, aż do najbardziej ingerującego w status studenta, tzn. wyłączającego go ze społeczności studenckiej poprzez usunięcie z listy studentów. Mimo to w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji w ogóle nie pojawiły się żadne rozważania na temat tego, dlaczego wybrano najdalej idące rozwiązania najmniej chroniące interes studenta, zamiast innych dopuszczalnych regulaminowo rozwiązań. Nic nie zawarto w uzasadnieniu decyzji co do tego, czy za takim rozwiązaniem jakie zawarto w zaskarżonych decyzjach przemawiał np. interes samej Uczelni i czy tenże interes nie były uwzględniony (należycie chroniony) także w przypadku skorzystania z innych rozwiązań zawartych w § 33 ust. 1 zdanie 2 i ust. 2 Regulaminu.
Jak wynika z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Ol 950/16, opub. w LEX nr 2189687 z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a zatem dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał także, że koniecznym warunkiem skreślenia studenta z powodu niezaliczenia semestru w określonym terminie wskutek nieuzyskania zaliczenia z określonego przedmiotu jest bezsporne ustalenie, że skutek ów był tylko i wyłącznie konsekwencją uprzedniej świadomej i swobodnej, tj. nie (współ)uwarunkowanej czynnikiem zewnętrznym, decyzji studenta obliczonej właśnie na osiągnięcie rzeczonego skutku. Decyzja podjęta na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 P.s.w. nie może abstrahować od przyczyny stanu rzeczy znamiennego hipotezą tegoż przepisu. Innymi słowy, warunkiem legalności decyzji o skreśleniu studenta z listy wskutek niezaliczenia semestru w oznaczonym terminie mogą być okoliczności tylko i wyłącznie od niego zależne, na które ma nieograniczony wpływ i świadom implikacji z nich wynikających podejmuje pod ich wpływem swobodną decyzję co do swego postępowania w zakresie wypełniania pragmatyk studenckich.
Sad orzekając w tej sprawie w pełni podziela także i to stanowisko.
Organy obu instancji nie ustosunkowały się w uzasadnieniu obu decyzji i do kolejnych argumentów podnoszonych przez skarżąca, tj. przyjęcia na studia z pierwszą lokatą na ok. 1000 kandydatów oraz zaliczenia kilkunastu innych przedmiotów w zimowej sesji egzaminacyjnej roku akademickiego 2015/2016.
Rekapitulując należy jeszcze raz stwierdzić, że przyczyną uchylenia obu wydanych w sprawie decyzji był w istocie brak uzasadnienia przyczyn, dla których organy skorzystały z najdalej idących konsekwencji wobec skarżącej, mimo że ani Prawo o szkolnictwie wyższym, ani tym bardziej Regulamin PWS nie wskazywały na obowiązkowość wydania decyzji o skreśleniu studentki z listy studentów. Jeszcze raz Sąd podnosi, że każdy organ działając w granicach uznania administracyjnego obowiązany jest szczegółowo nie tylko ustalić stan faktyczny sprawy, ale także wszechstronnie i wnikliwie rozważyć argumenty uzasadniające takie, a nie inne załatwienie sprawy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które zdecydowały o celowości wydania właśnie takiego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Z uzasadnienia musi wynikać także, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów i okoliczności. Takich rozważań zabrakło w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, oraz brak uzasadnienia decyzji w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji przez sąd administracyjny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt I OSK 1687/12; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2460/11; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Go 577/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Łd 558/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 360/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 265/11).
Ustosunkowując się do części argumentacji skarżącej należy stwierdzić, że nie mogą one być objęte oceną Sądu. Argumenty dotyczące samego przebiegu egzaminu z przedmiotu "P", wyboru tekstu do interpretacji, ocen pedagogów, chęci lub niechęci niektórych z pedagogów do skarżącej, polemiki co do trafności wyboru tekstu przez skarżącą zmierzają w istocie do oceny wewnętrznych aktów organów Uczelni. Naczelny Sąd Administracyjny już w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt I OSK 478/07 wyjaśnił, że sprawy ocen, trybu zaliczeń przedmiotów i semestrów dotyczą stosunków "wewnątrz" wyższej uczelni i są rezultatem wykonywania władztwa zakładowego w stosunku do studentów - użytkowników takiego zakładu (uczelni) i te rozstrzygnięcia podlegają weryfikacji tylko w trybie i na zasadach określonych w statucie Uczelni i regulaminie studiów, a w konsekwencji decyzje podjęte w takich sprawach nie podlegają jurysdykcji sądowej. Tym samym Sąd nie może w tej sprawie (ani jakiejkolwiek innej) dokonać oceny trafności lub zasadności wystawienia skarżącej takiej a nie innej oceny z przedmiotu "P".
Także żądana skarżącej co do stwierdzenia przysługiwania stypendium za okres kwiecień-czerwiec 2016 r. oraz zasądzenia zadośćuczynienia nie są objęte zakresem rozstrzygania w tej sprawie. Sąd administracyjny po wyczerpaniu stosownego trybu może być właściwy do oceny legalności decyzji stypendialnych, ale ta sprawa nie obejmuje zaskarżenia decyzji w sprawie stypendium. Sądy administracyjne nie rozstrzygają zaś w przedmiocie przyznawania zadośćuczynienia.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w tej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy i to naruszenie polega na braku rozważania możliwości odstąpienia od wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów oraz braku rozważanie zastosowania § 33 ust. 1 zdanie drugie i ust. 2 Regulaminu PWS[...]. Organy naruszyły także przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Polegało ono na braku zamieszczenia w obu decyzjach należytego uzasadnienia istotnych w tej sprawie okoliczności. Tym samym podstawą do uchylenia obu decyzji jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
W związku z tym, stosownie do art. 141 § 4 P.p.s.a., ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji będzie zobowiązany do dokonania wnikliwej analizy sytuacji skarżącej, oceny istotnych w sprawie okoliczności i wykazania, dlaczego mimo kilku dopuszczalnych rozstrzygnięć w tej sprawie został wybrany dany sposób jej załatwienia. Dokonując tej oceny należy stosować się także do przepisów K.p.a., a w tym do art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a. i art. 9 K.p.a. Przeprowadzone w taki sposób postępowanie powinno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu i jego uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 K.p.a. Sąd także informuje, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło