II FSK 1194/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Jagiełło, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2020 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 711/16 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Zaskarżonym wyrokiem z 17 października 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 711/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. W. (dalej: skarżący) wniesioną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie (dalej: organ odwoławczy) z 26 kwietnia 2016 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w ocenie skarżącego należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Swoim rozstrzygnięciem sąd zaakceptował naruszenie prawa procesowego w decyzji w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 121 § 1 i art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. - Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., dalej: o.p.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania, zasadę prawdy materialnej i nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu zgodnego z rzeczywistym. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a nadto o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 ust. 1 (powinno być art. 125 §1 - przyp. NSA) p.p.s.a. w uwagi na złożenie wniosku do Starosty Powiatu S. o zmianę ewidencji gruntów i budynków zgodnie ze stanem faktycznym do momentu rozstrzygnięcia tego postępowania. W zakreślonym ustawowo terminie organ odwoławczy nie skorzystał z przysługującego prawa do wystąpienia z odpowiedzią na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, toteż jako niezasadna podlegała oddaleniu. Na wstępie należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, będąc ograniczonym do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna skarżącego wskazuje na podstawę kasacyjną zawartą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaś zarzuty kasacyjne oscylują wokół zagadnień procesowych i błędów organów obu instancji w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, w wyniku czego doszło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych następnie stanowiących podstawę wyrokowania w sprawie przez sąd pierwszej instancji, przy czym - co wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej - rzeczonych uchybień skarżący kasacyjnie dopatruje się w nieprawidłowym oparciu się na danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków na mocy przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. - Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm., dalej: p.g.k.). Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu tak skargi inicjującej postępowanie w sprawie, jak również skargi kasacyjnej wywołującej niniejszą kontrolę instancyjną, sprowadza się do próby wykazania przez skarżącego okoliczności dotyczących rozbieżności pomiędzy stanem rzeczywistym a stanem ujawnionym w ww. ewidencji, rzutującej w ocenie tegoż w dalszej perspektywie na brak ciążących na stronie obowiązków podatkowych w zakresie podatku od nieruchomości w wymiarze określonym w decyzjach obu instancji. W uzasadnieniu kwestionowanego wyroku sądu pierwszej instancji przeprowadzono spójny i wyczerpujący wywód prawny dotyczący przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz mechanizmu dokonywania ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do określenia wymiaru podatku od nieruchomości. Sąd pierwszej instancji trafnie zwrócił uwagę, iż z punktu widzenia omawianej tematyki istotne znaczenie należy przypisać regulacji art. 21 p.g.k., zgodnie z którym podstawę wymiaru podatku stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, w tym identyfikujące nieruchomość oraz podmiot zobowiązany do poniesienia podatku. Zakres wzruszalności domniemania wynikającego z tego przepisu był wielokrotnie przedmiotem analiz tutejszego Sądu, w szczególności w ramach uchwały 7 sędziów NSA z 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13. Zgodnie z wypracowanym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego ewidencja gruntów i budynków nie może przesądzać o prawie własności czy użytkowania wieczystego nieruchomości, bowiem jest rejestrem pochodnym względem rejestru ksiąg wieczystych, któremu winno się przypisać pierwszeństwo w zakresie wpisów ujawnionych w dziale drugim księgi wieczystej, tj. dotyczących własności i użytkowania wieczystego. Argumentacja ta prowadzi do implikacji, iż zasada związania organu podatkowego danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 § 1 p.g.k., nie ma decydującego znaczenia na gruncie badania podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości, albowiem doznaje ograniczenia wobec domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 2 u.k.w.h.). Wnioskowanie a contrario pozwala zaś na wyprowadzenie twierdzenia, iż podnoszenie przez stronę innych argumentów dotyczących rzeczywistego stanu własności, przy jednoczesnej zgodności danych zawartych w rejestrze ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów i budynków, nie nakłada na organ konieczności przeprowadzania w tym zakresie postępowania dowodowego, co dotyczy w szczególności pomiaru gruntu objętego badaniem. Istota regulacji art. 122 o.p. nakładającej na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie może być utożsamiana z obowiązkiem nieograniczonego poszukiwania przez organy faktów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza w odniesieniu do faktów bezsprzecznych, niepodważanych i niebudzących wątpliwości ze strony organów prowadzących postępowanie. O potencjalnym naruszeniu zasad ogólnych postępowania podatkowego, o których mowa w art. 121 § 1 o.p. oraz w dalszej kolejności powołanym art. 122 o.p., nie może stanowić podjęcie przez organ podatkowy rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika. Podobnie niekorzystne dlań rozstrzygnięcie podatkowe nie może automatycznie świadczyć o prowadzeniu postępowania w sposób naruszający ww. przepisy. Jakkolwiek strona ma prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, rzeczone przekonanie nie musi znajdować odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Z tej przyczyny naruszenia art. 121 § 1 o.p. nie można upatrywać w niezastosowaniu bądź niekorzystnym zastosowaniu określonej normy prawnej, której zastosowania podatnik sobie nie życzy bądź żąda, jeżeli w świetle obowiązującego prawa takie działanie organu byłoby nie tylko niepożądane, ale również niezgodne z procedurą. Sam fakt, iż podatnik z wywodami organów podatkowych się nie zgadza, nie może przesądzać o obrazie art. 121 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji, w ślad za organem odwoławczym, poddał analizie ewidencję gruntów i budynków pod kątem powierzchni i rodzaju gruntów skarżącego, do czego był zobowiązany mocą przytoczonych powyżej regulacji prawnych. W oparciu o rzeczoną analizę organ odwoławczy dokonał stanowczych ustaleń faktycznych, które za punkt swoich rozważań słusznie przyjął sąd pierwszej instancji, toteż należy odmówić zasadności argumentacji skarżącego co do naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi wobec naruszenia przez organy podatkowe przepisów art. 121 § 1 i art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p., albowiem po stronie organów obu instancji nie sposób przepisach uchybień proceduralnych w zakresie gromadzenia i oceny dowodów. Dopiero bowiem samodzielne dokonywanie ustaleń faktycznych przez organ odwoławczy, a następnie sąd pierwszej instancji, co do rodzajów i powierzchni gruntów, wbrew wiążącym danym zawartym w ewidencji gruntów i budynków, stanowiłoby działanie wbrew art. 21 § 1 p.g.k. oraz art. 121 § 1 i art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. i obrazę dla tych przepisów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumentacja skargi kasacyjnej (jak również skargi inicjującej postępowanie przed WSA) w istocie stanowi próbę nałożenia na organ podatkowy obowiązku objęcia swoją kognicją kwestii będących materią wyłączoną spod zakresu jurysdykcji tak organów podatkowych, jak i sądów administracyjnych. Jeżeli przepisy przewidują w określonych przypadkach moc wiążącą poszczególnych rejestrów i ewidencji, organy podatkowe nie mają uprawnienia do swobodnego przeprowadzania dowodów przeciw danym w nich zawartych. Konkludując, należy podzielić ocenę sądu pierwszej instancji, iż do czasu zmiany danych zawartych w przytoczonych rejestrach urzędowych organ odwoławczy nie jest uprawniony do samodzielnego weryfikowania danych dotyczących powierzchni i rodzajów gruntów skarżącego. Powyższy rozbudowany wywód prawny pozwala obrać prawidłową optykę na zakres niezbędnego w sprawie postępowania dowodowego koniecznego do przeprowadzenia celem ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, iż organ odwoławczy zrealizował w tym względzie wszystkie czynności ze sfery gromadzenia i oceny dowodów niezbędne z punktu widzenia dyspozycji art. 122 o.p. i poczynił na ich podstawie stanowcze ustalenia faktyczne stanowiące następnie podstawę wyrokowania w sprawie, uwzględniając płynące z art. 21 § 1 p.k.g. związanie organów podatkowych danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków wpływającymi na wymiar podatku od nieruchomości. Odnosząc się na końcu do zagadnienia zawieszenia postępowania toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie, należy zwrócić uwagę, iż art. 125 § 1 p.p.s.a. przewiduje fakultatywną przesłankę zawieszenia postępowania, co nie obliguje sądu rozpoznającego sprawę do automatycznego zawieszenia postępowania ilekroć zaistnieje jedna z przesłanek zawarta w pkt 1-4. Każdorazowo wszakże ocena, czy w realiach konkretnej sprawy istnieje konieczność zawieszenia postępowania na mocy ww. przepisu, pozostawiona jest decyzji sądu procedującego. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie nie wystąpiła konieczność zawieszenia postępowania, bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie prawidłowości kontroli działalności organu odwoławczego ze strony sądu pierwszej instancji nie jest zależne od wyniku postępowania administracyjnego toczącego się przed właściwym organem administracji publicznej w zakresie zmian w ewidencji gruntów i budynków. Sąd pierwszej instancji rozpoznawał skargę strony na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wydaną w konkretnych realiach faktycznych, tj. na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wg stanu na dzień wydawania aktu, toteż postępowanie administracyjne w przedmiocie zmian danych tamże zawartych pozostaje obecnie bez wpływu na niniejszą ocenę prawną. Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.