II GZ 353/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Zabłocka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 17/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w b. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 17/17 odmówił A.Z. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2017 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [..] listopada 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W dniu 7 marca 2017 r. w urzędzie pocztowym został nadany wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku podpisany przez Skarżącego. Postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku wskazując, że wniosek jest spóźniony, bowiem mógł być złożony najpóźniej 28 lutego 2017 r., zaś został nadany w dniu 7 marca 2017 r. W dniu 23 marca 2017 r. Skarżący nadał wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Oświadczył w nim, że czynność nadania wniosku o uzasadnienie powierzył – z uwagi na swą nieobecność w kraju - zaufanej osobie I.m., jednakże z powodu niespodziewanych okoliczności (choroba jej ojca, co było sytuacją stresującą i absorbującą, wymagającą zmiany miejsca pobytu) nie nadała ona pisma w terminie. Nie był w stanie tego skontrolować, bowiem nie wiedział o tych okolicznościach. Dopiero z pisma Sądu dowiedział się o spóźnieniu. Do wniosku dołączył oświadczenie I.M. potwierdzające opisane okoliczności oraz opłacony wniosek o uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.: dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji na wstępie wskazał, że rozpoznawany wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie siedmiodniowym, bowiem postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku doręczono Skarżącemu w dniu 21 marca 2017 r. (pokwitował odbiór korespondencji dorosły domownik I.M., k. 38), zaś wniosek o przywrócenie terminu został nadany na poczcie w dniu 23 marca 2017 r. Dokonano również spóźnionej czynności (k. 43). W ocenie WSA skarżący nie uprawdopodobnił przyczyny spóźnienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób dostateczny, uzasadniający przywrócenie terminu. Skarżący dołączył oświadczenie osoby, której powierzył wysłanie korespondencji zawierającej wniosek o uzasadnienie, jednakże z oświadczenia tego wynika jedynie, że na skutek nagłej choroby ojca osoba "zaufana" - "zapomniała o konieczności wysłania przygotowanego uprzednio listu", a nie że wystąpiły okoliczności na tyle nadzwyczajne czy nagłe, że uniemożliwiały nawet przy dołożeniu wysokiej staranności, wysłanie listu. Przywrócenie terminu do dokonania spóźnionej czynności ma charakter nadzwyczajny tzn. za przywróceniem terminu powinny przemawiać okoliczności nadzwyczaj trudne do przezwyciężenia dla osoby zobowiązanej do dokonania czynności lub takie, których przezwyciężyć się nie da. Takie okoliczności nie występują w przedmiotowej sprawie bowiem w oświadczeniu powołano się na "zapomnienie" na skutek nagłych informacji o pogorszeniu stanu zdrowia ojca osoby zaufanej, a nie na obiektywną niemożliwość wysłania korespondencji. Wobec tego w ocenie WSA wniosek o przywrócenie terminu należy ocenić jako nieuprawdopodobniony w stopniu uzasadniającym przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie A.Z. wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez odmówienie przywrócenia terminu dla dokonania czynności, w sytuacji gdy strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013 r. W rozpoznawanej sprawie Skarżący jako okoliczność usprawiedliwiającą brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazał, iż w związku z planowanym wyjazdem za granicę korespondencję z przedmiotowym wnioskiem powierzył osobie trzeciej tj. I.M. w dniu 27 lutego 2017 r. w celu nadania jej do Sądu. Wskutek otrzymanego w powyższym dniu telefonu o gwałtownym pogorszeniu stanu zdrowia chorego ojca, I.M. zapomniała wysłać przygotowanego uprzednio przez A.Z. listu. Powyższe okoliczności I.M. poświadczyła w dołączonym do wniosku o przywrócenie terminu oświadczeniu z dnia 22 marca 2017 r. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda – op. cit., s. 445; por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Wobec tego należy podkreślić, że strona odpowiada za działania osób, którymi się posługuje przy wykonywaniu czynności jak za własne. Należy zaznaczyć, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10, cbosa). Przede wszystkim należy zauważyć, że z przedłożonego oświadczenia trudno jest wywnioskować od kiedy trwała choroba ojca i.M., a także na czym polegało nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które mogło powodować rzeczywistą przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie w dniu 27 lutego 2017 r. wysłanie korespondencji z przedmiotowym wnioskiem. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji z przedłożonego oświadczenia jedynie wynika, że na skutek choroby ojca osoba "zaufana" - "zapomniała o konieczności wysłania przygotowanego uprzednio listu", a nie, że wystąpiły okoliczności na tyle nadzwyczajne czy nagłe, że nawet przy dołożeniu wysokiej staranności, nie było możliwe wysłanie korespondencji z wnioskiem. Okoliczność, że osoba trzecia zapomniała nadać przesyłkę, nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a tym samym wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Należy również zauważyć, że powyższe okoliczności podniesione w oświadczeniu dotyczą wydarzeń, które miały miejsce w dniu 27 lutego 2017 r. Jak wynika z akt sądowych sprawy ostatni dzień na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przypadał 28 lutego 2017 r. mimo to osoba trzecia, której powierzono obowiązki przesłania korespondencji nie przedstawiła okoliczności, które i w tym dniu stanowiłyby przeszkodę do dokonania czynności w terminie. Jeszcze raz należy podkreślić, że strona powierzając reprezentowanie swoich interesów osobie trzeciej w celu nadania przesyłki zawierającej wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku godziła się na ryzyko związane z możliwością uchybienia w działaniach tej osoby. Powierzając prowadzenie swoich spraw strona winna liczyć się z tym, iż ewentualnie działanie jak i zaniechanie będą odnosić skutek wobec skarżącego. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.