II OSK 1485/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-22

Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Robert Sawuła, Krzysztof Dziedzic

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego możliwe jest skorzystanie z instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, o której mowa w art. 9 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że instytucja zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, uregulowana w art. 9 Prawa budowlanego, może być stosowana również w postępowaniu legalizacyjnym dotyczącym samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że możliwość uzyskania takiej zgody istnieje wyłącznie w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Wobec tego, organy nadzoru budowlanego nie mogą przedwcześnie orzekać o nakazie rozbiórki, nie rozpatrzywszy możliwości uzyskania zgody na odstępstwo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie odbudowanej wieży na budynku remizy OSP w S., orzeczonego przez organy nadzoru budowlanego wobec Gminy R. Gmina argumentowała, że odbudowa służyła poprawie bezpieczeństwa i istniała możliwość doprowadzenia wieży do stanu zgodnego z prawem, w tym poprzez uzyskanie zgody na odstępstwo od przepisów technicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Gminy, uznając brak możliwości zastosowania art. 9 Prawa budowlanego w postępowaniu legalizacyjnym. Gmina wniosła skargę kasacyjną, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 stycznia 2015 r., zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 11 sierpnia 2014 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie o. z dnia 15 kwietnia 2014 r. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz Gminy R. kwotę 1210 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Gminy R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Op 519/14 w sprawie ze skargi Gminy R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie o. z dnia [...] kwietnia 2014r., nr [...], 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz Gminy R. kwotę 1210 zł (jeden tysiąc dwieście dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Op 519/14 oddalił skargę Gminy R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. (dalej jako OWINB) z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 22 kwietnia 2005 r. J. L. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie o. (dalej jako PINB) o wstrzymanie robót budowlanych na budynku remizy OSP w S., realizowanych samowolnie przez Urząd Gminy. PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych prowadzonych przy odbudowie wieży na budynku remizy OSP w S.. Decyzją z dnia 8 sierpnia 2005 r., nr SIO.7355-05/05 PINB na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (dalej jako u.p.b.), nakazał rozbiórkę samowolnie odbudowanej wieży na budynku OSP w S.. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez OWINB decyzją z dnia 26 września 2005 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 15 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Op 456/05 oddalił skargę wniesioną przez Gminę R.. Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Gminę R., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1421/06, uchylił powyższy wyrok oraz uchylił decyzje organów obu instancji. NSA wskazał, że odbudowa wieży strażackiej na budynku OSP w S. mieści się w definicji art. 3 pkt 6 u.p.b., a na wykonanie tego obiektu wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę w myśl art. 28 u.p.b. Brak pozwolenia przesądza, że budowy dokonano w ramach samowoli budowlanej. Sąd zakwestionował nieprzeprowadzenie postępowania legalizacyjnego wskazując, że jedynym możliwym trybem do zastosowania przez organy nadzoru budowlanego jest tryb wynikający z art. 48 u.p.b. w brzmieniu po zmianach dokonanych ustawami z dnia 27 marca 2003 r. oraz z dnia 16 kwietnia 2004r. Sąd zarzucił ponadto brak ustalenia osoby inwestora, właściciela bądź zarządcy odbudowanej wieży. Rozpoznając sprawę ponownie PINB przeprowadził w dniu 16 kwietnia 2008 r. oględziny. W sporządzonym protokole wskazano, że na terenie działki nr [...] i częściowo działek nr [...],[...],[...] i [...] w S. nr [...] znajduje się budynek remizy Ochotniczej Straży Pożarnej wraz z nową wieżą o konstrukcji drewnianej. Wieża powstała w wyniku rozbiórki znajdującej się w złym stanie starej wieży, a następnie jej odbudowy w kwietniu i maju 2005 r. Inwestorem była Gmina R., będąca zarządcą budynku, która zleciła wykonanie robót prywatnemu wykonawcy. Roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budynek remizy znajduje się w odległości 2,38 m od budynku mieszkalnego J. L., a odbudowana wieża ma wymiary 3,10 m × 3,10 m oraz wysokość 7,60 m liczoną od stropu i w całości znajduje się na terenie działki nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych wykonywanych przy odbudowie wieży na budynku remizy OSP w S[...] i nałożył na Gminę R. obowiązek przedłożenia w terminie do 30 września 2010 r. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, projektu budowlanego wraz z opinią rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych i zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 u.p.b. oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda O. stwierdził nabycie przez Gminę R. własności nieruchomości Skarbu Państwa - działki nr [...] w S.. W dniu 12 marca 2014 r. Gmina R. przedłożyła ostateczną decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na przeprowadzeniu robót budowlanych związanych z odbudową wieży sygnalizacyjnej na istniejącym budynku remizy Ochotniczej Straży Pożarnej w S. na terenie działki ewid. nr [...], k.m. 5 obręb S.. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. PINB na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b. nakazał Gminie R. rozbiórkę wieży o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,1 m × 3,1 m i wysokości od stropu do kalenicy 8,03 m, samowolnie wzniesionej na budynku remizy OSP w S.. Gmina R. wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 pkt 3, art. 48 ust. 1, art. 48 ust. 2 lit. b i c, art. 48 ust. 4 u.p.b., a ponadto § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, § 271 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej jako r.w.t.), a także przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 sierpnia 2014 r., nr 240/14, OWINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję Gmina R., wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania i rozważenia, czy budynek J. L., wzniesiony w latach 70-tych, czyli po wybudowaniu remizy, został usytuowany w prawidłowej od niej odległości; - art. 77 i 80 k.p.a. poprzez pominięcie, że wieża została odbudowana z podobnych materiałów, ma podobne parametry, a odbudowa służyła poprawie bezpieczeństwa strażaków i mieszkańców, a nadto, że wieża nie jest budowlą, ale częścią budynku remizy OSP w S. niezbędną do wypełniania przez straż jej ustawowych zadań, a przede wszystkim zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego mieszkańcom gminy; - art. 9 u.p.b. w zw. z art. 48 ust. 2 pkt 2 u.p.b. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w opinii organu wieża nie spełnia warunków technicznych, powinien on rozważyć możliwość udzielenia zgody na odstępstwo od tych warunków, bowiem w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o jakim mowa w art. 9 ust. 1-4 ustawy, gdyż wieża poprawia bezpieczeństwo strażaków i mieszkańców; - art. 48 ust. 1 u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nakazaniu rozbiórki wieży pomimo istnienia podstaw do legalizacji samowoli budowlanej; - art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na pochopnym przyjęciu, że odbudowa wieży nie jest zgodna z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy oraz że narusza przepisy w tym techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem; - art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b u.p.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, ze dla oceny zgodności budowy z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy nie ma znaczenia faktyczna wysokość wieży wynosząca 7,60 m, podczas gdy przepis posługuje się pojęciem zgodności "budowy" z ustaleniami decyzji, a nie "projektu budowlanego", a zatem to budowa, a nie projekt, ma być zgodna z decyzją o warunkach zabudowy; - § 271 ust. 1 i ust. 4 r.w.t. poprzez przyjęcie, że względy bezpieczeństwa pożarowego wymuszają rozbiórkę wieży i nieuwzględnienie możliwości doprowadzenia jej do wymogów technicznych, która to możliwość została wskazana w opinii z zakresu ochrony przeciwpożarowej. W uzasadnieniu oddalającego skargę wyroku z dnia 22 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że organy prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do legalizacji samowolnie odbudowanej wieży. W przedłożonym projekcie budowlanym jednoznacznie stwierdzono brak zachowania minimalnej odległości wieży od okien pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi, wynoszącej 10 m, a ponadto niespełnianie przez konstrukcję drewnianą wieży minimalnej odległości dla budynków ze ścianami niebędącymi ścianami oddzielenia przeciwpożarowego, wynoszącej 8 m. Konstrukcja wieży nie spełnia też wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego, co powodowałoby konieczność wykonania obudowy wieży z materiałów niepalnych o klasie ogniowej REI60, jednak z uwagi na lokalizację w granicy działki nie jest to możliwe. Powyższe okoliczności powodują, że sporna wieża narusza przepisy § 13 ust. 3 i § 271 ust. 1 i 2 r.w.t. w zakresie minimalnej odległości od budynku mieszkalnego na działce nr [...]. Na zasadzie § 272 ust. 3 r.w.t. budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki powinien mieć od strony sąsiedniej działki ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5. Odnosząc się do zarzucanego w skardze naruszenia art. 9 u.p.b., Sąd wyjaśnił, że przepis ten nie może znaleźć zastosowania przy legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. W świetle obowiązujących przepisów po stronie organu nadzoru budowlanego brak jest bowiem kompetencji do wystąpienia z wnioskiem do ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Stosownie do art. 9 ust. 3 u.p.b. wniosek o udzielenie takiego upoważnienia składa się przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Oznacza to, że postępowanie w sprawie wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków techniczno-budowlanych może prowadzić tylko organ architektoniczno-budowlany przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Stanowisko to potwierdza zestawienie treści art. 9 u.p.b., w którym ustawodawca użył sformułowania "właściwy organ", dla ustalenia organu kompetentnego w sprawie odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych, z normami kompetencyjnymi zawartymi w art. 82 ust. 1 oraz art. 83 tej ustawy, zamieszczonymi w rozdziale VIII, zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego". Sąd wyjaśnił, że przepis art. 82 ust. 1 wyraża zasadę domniemania kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej, przekazując do ich właściwości sprawy określone w ustawie i niezastrzeżone do właściwości innych organów, natomiast "inne organy" to organy nadzoru budowlanego, których zadania i kompetencje wskazane zostały enumeratywnie w art. 83 ust. 1 u.p.b. Tym samym brak jest, w ocenie Sądu możliwości stosowania instytucji "odstępstwa od warunków techniczno-budowlanych" uregulowanej w art. 9 u.p.b. w postępowaniu legalizacyjnym, w którym konieczna jest ocena zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami techniczno-budowlanymi. Sąd wskazał, że samowolnie wykonana wieża narusza przepisy techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym jej doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, a tym samym brak było podstaw do legalizacji z przyczyn, o których mowa w art. 48 ust. 2 u.p.b., co uzasadniało orzeczenie o rozbiórce na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b., jak to uczyniły organy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina R. podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego: 1) art. 48 ust. 2 pkt 2 u.p.b. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla legalizacji samowoli budowlanej konieczna jest całkowita zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami, a nie tylko aby istniała techniczna możliwość usunięcia stwierdzonych niezgodności podczas, gdy przepis wyraźnie stanowi, że samowolnie wybudowany obiekt nie może naruszać przepisów w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, a w niniejszej sprawie taka możliwość istnieje; 2) § 271 ust. 1 i ust. 2 r.w.t. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w rozpoznawanej sprawie względy bezpieczeństwa pożarowego wymuszają rozbiórkę wieży strażnicy oraz poprzez nieuwzględnienie możliwości doprowadzenia jej do przedmiotowych wymogów technicznych, która to możliwość została wskazana w przedłożonej opinii z zakresu ochrony przeciwpożarowej; 3) art. 9 w zw. z art. 48 ust. 2 pkt 2 u.p.b. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykorzystanie instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie może nastąpić na etapie legalizacji samowoli budowlanej. W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, w szczególności uzasadniony był zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 9 Prawa budowlanego przez błędne przyjęcie, że uzyskanie zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych nie może nastąpić na etapie legalizacji samowoli budowlanej. Co do możliwości skorzystania w postępowaniu dotyczącym legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego z instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych, o której mowa w art. 9 Prawa budowlanego, w orzecznictwie istnieją rozbieżności. Sąd pierwszej instancji przytaczając szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego opowiedział się za poglądem, według którego literalna wykładnia art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego i zawartego tam sformułowania "wniosek do właściwego ministra o udzielenie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych powinien być złożony przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę" prowadzi do przyjęcia, że możliwość uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych istnieje wyłącznie w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę , a w postępowaniu legalizacyjnym organ nadzoru budowlanego nie jest uprawniony do wystąpienia do właściwego ministra o wydanie upoważnienia w zakresie udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno - budowlanych. Według drugiego poglądu, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, przy interpretacji przepisu art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego nie można ograniczyć się jedynie do jego wykładni literalnej, lecz należy odwołać się do wykładni celowościowej. Celem przepisów pozwalających na legalizację robót budowlanych jest możliwość pozostawienia w użytkowaniu obiektów budowlanych, jeśli ich konstrukcja i umiejscowienie nie naruszają obowiązujących przepisów prawa. Zasadnicze przesłanki legalizacji samowoli budowlanej wymienione w art. 48 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego są tożsame z przesłankami zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę wymienionymi w art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy. Decyzje legalizujące samowolę budowlaną wydawane w postępowaniu legalizacyjnym stanowią zatem w istocie odpowiednik decyzji o pozwoleniu na budowę, a fakt, iż decyzje takie wydają organy nadzoru budowlanego, a nie organy architektoniczno-budowlane, nie może wykluczać możliwości skorzystania przez inwestora z uprawnień, jakie daje art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego. Ani przepisy ustawy Prawo budowlane, ani też przepisy wykonawcze do tej ustawy, nie dają podstaw do twierdzenia, że minister nie może takiego upoważnienia udzielić organom nadzoru budowlanego. Skoro z woli ustawodawcy zarówno organom architektoniczno-budowlanym jak i organom nadzoru budowlanego przysługują kompetencje - w różnych postępowaniach administracyjnych - zatwierdzania projektu budowlanego i udzielania pozwolenia na budowę, to należy uznać, że zarówno przed organami architektoniczno-budowlanymi jak i organami nadzoru budowlanego inwestor może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie ma żadnych podstaw do różnicowania oceny zgodności inwestycji z przepisami techniczno - budowlanymi w zależności od tego, na jakim etapie ta ocena następuje. W postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę dokonywana jest kontrola uprzednia inwestycji, zaś w postępowaniu legalizacyjnym jej kontrola następcza. Dokonując kontroli następczej, organ administracji ocenia czy, gdyby inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę, to uzyskałby pozwolenie na taką inwestycję jaką zrealizował, czy też nie. Skoro zatem uprzednia ocena inwestycji bierze pod uwagę uzyskaną przez inwestora zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych, to również ocena następcza powinna brać pod uwagę możliwość uzyskania takiej zgody. Zawarte w art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego stwierdzenie, że złożenie do ministra wniosku o udzielenie zgody na odstępstwo powinno nastąpić przed wydaniem pozwolenia na budowę, nie jest celowym zamierzeniem ustawodawcy, lecz zaszłością historyczną, z okresu gdy nie istniała instytucja legalizacji samowoli budowlanej. Przedstawione wyżej argumenty przemawiają zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, za możliwością stosowania wynikającej z treści art. 9 Prawa budowlanego instytucji zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych nie tylko na etapie postępowania o wydanie pozwolenia na budowę, ale także w postępowaniu dotyczącym legalizacji zrealizowanego obiektu budowlanego (pogląd taki został również wyrażony m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1951/08, LEX nr 581004, z dnia 10 grudnia 2015 r. II OSK 761/14, LEX nr 2067940, z dnia 12 stycznia 2016 r. II OSK 1140/14 LEX nr 2116192 dnia 14 czerwca 2016 r. II OSK 2480/14, z dnia 27 września 2016 r. II OSK 3152/14, LEX nr 2143543) Wobec powyższego skoro w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nakaz rozbiórki wieży wzniesionej na budynku remizy OSP w S. orzeczony decyzją PINB, utrzymaną w mocy decyzją O. WINB, był następstwem ustalenia, że wieża narusza przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w zakresie minimalnej odległości od budynku mieszkalnego na sąsiedniej działce oraz wymagań ściany oddzielenia przeciwpożarowego, to skarżący kasacyjnie inwestor nie powinien zostać pozbawiony możliwości uzyskania zgody na odstępstwo od tych warunków technicznych. Prawidłowo dokonana przez organy na podstawie art. 48 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego ocena, czy samowolnie zrealizowany obiekt budowlany nie narusza przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie tego obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem, powinna zatem uwzględniać instytucję zgody na odstępstwo od tych przepisów, o której mowa w art. 9 Prawa budowlanego. W rozpoznawanej sprawie organy nie rozpatrując okoliczności związanych z możliwością zastosowania na tym etapie postępowania instytucji odstępstwa od przepisów techniczno-budowlanych przedwcześnie uznały, że nie istnieje możliwość legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Rozpoznając sprawę ponownie organ rozważy możliwość wystąpienia do właściwego ministra z wnioskiem o uzyskanie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych pamiętając, że wystąpienie z takim wnioskiem jest uzależnione od istnienia w danej sprawie szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy rozważaniu, czy taki przypadek zachodzi w niniejszej sprawie organ powinien mieć na uwadze zarówno okoliczności w jakich doszło do usytuowania wieży niezgodnie z warunkami technicznymi (odbudowa starej wieży zlokalizowanej w tym samym miejscu), cel jakiemu służy ta wieża (zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpożarowego), a także wpływ usytuowania wieży na sposób korzystania z działki sąsiedniej. Dopiero po dokonaniu stosownej analizy okoliczności sprawy uwzględniającej możliwość wystąpienia do właściwego ministra z wnioskiem o uzyskanie upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych, względnie zobowiązaniu inwestora w trybie art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego do przedłożenia takiej zgody, możliwe będzie podjęcie właściwej decyzji w przedmiocie co do legalizacji samowolnie odbudowanej wieży. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i jednocześnie rozpoznał skargę, uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., decyzje organów obu instancji. O kosztach obejmujących postępowanie przed Sądem pierwszej instancji i Naczelnym Sądem Administracyjnym orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sumę tych kosztów stanowiły: uiszczone wpisy od skargi oraz skargi kasacyjnej (odpowiednio 500 zł i 250 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika, który reprezentował Gminę przed Sądem I instancji (240 zł) oraz sporządził i wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (120 zł), ustalone w oparciu o przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i ust. 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz.U.2013. 490 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło