I SA/Bd 871/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Szulc Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w W. prowadzi wobec spółki z o.o. "T. " z siedzibą w W. (skarżącej) postępowanie egzekucyjne do majątku na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., obejmującego należność z tytułu kary pieniężnej w kwocie [...]zł należności głównej. Tytuł wykonawczy został doręczony w dniu [...] r. W toku postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Celnej w W. zlecił Dyrektorowi Izby Celnej w T. dokonanie czynności rekwizycyjnych wobec zobowiązanej spółki w zakresie dokonania zajęcia, odbioru i sprzedaży ruchomości w postaci automatów do gier. W dniu [...] r. poborca skarbowy, w ramach rekwizycji, dokonał zajęcia i odbioru dwóch automatu do gier: "A. ". Z przeprowadzonych czynności poborca skarbowy sporządził protokół zajęcia i odbioru ruchomości, który z uwagi na nieobecność podczas czynności przedstawicieli spółki, został przesłany spółce przy piśmie z dnia [...] r., wraz z oświadczeniem dotyczącym wyrażenia zgody na sprzedaż zajętych ruchomości w drodze przetargu ofert. Pismem z dnia [...] r. spółka złożyła skargę na czynności egzekucyjne Dyrektora Izby Celnej w T., polegające na zajęciu ruchomości w postaci ww. automatu do gier. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. skargę oddalił. W złożonym zażaleniu na postanowienie o oddaleniu skargi skarżąca wniosła o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej w T. wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że przedmiotowa czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), dalej: "u.p.e.a." i na tej podstawie skargę spółki oddalił. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 u.p.e.a., do egzekucji z ruchomości zobowiązanego poborca skarbowy przystępuje przez ich zajęcie. Zajęcie ruchomości następuje przez wpisanie jej do protokołu zajęcia i podpisanie protokołu przez poborcę. Do zajęcia automatów do gier zastosowano protokół zajęcia i odbioru ruchomości, odpowiadający wymogom określonym w art. 67 § 2 i § 4 u.p.e.a. i zawierający wszystkie niezbędne elementy wymienione w tym przepisie. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu zarzutów Dyrektor Izby Skarbowej uznał je za nieuzasadnione. W kwestii oznaczenia wierzyciela w protokole zajęcia ruchomości organ stwierdził, iż jest ono zgodne ze wskazaniami poczynionymi w tytule wykonawczym. Organ wskazał przy tym na przepis § 3 rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych, zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia 15 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), zgodnie z którym w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w powyższym przepisie. Niezapłacona należność z tytułu kary pieniężnej w kwocie [...]zł wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. z dnia [...] r., utrzymanej w mocy orzeczeniem Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. co wskazuje, że powstała przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia. W związku z powyższym wierzycielem w sprawie tej należności jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku w protokole zajęcia i odbioru ruchomości adnotacji, które z zajętych ruchomości mogą być sprzedane bezpośrednio po zajęciu, które poborca pozostawia pod dozorem zobowiązanego, a które odbiera, organ zauważył, że zarówno zajęcie jak i odebranie automatu do gier "A. G." nr [...] nastąpiło w tym samym dniu, co jednoznacznie wynika ze sporządzonego przez poborcę skarbowego protokołu, w którym wskazano, że zajęte w dniu [...] r. ruchomości odbiera się od zobowiązanego. Organ rekwizycyjny przesłał Spółce protokół zajęcia, ale również i odbioru ruchomości, co tym samym wypełnia dyspozycję art. 67 § 4 pkt 2 u.p.e.a. W złożonej do tut. Sądu skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy organ rekwizycyjny winien w pierwszej kolejności wyjaśnić istotną w sprawie okoliczność jaką jest ustalenie, czy ruchomości, których dokonania zajęcia planuje, stanowią własność zobowiązanego, gdyż czynność egzekucyjna skierowana do składnika nie będącego majątkiem zobowiązanego jest wadliwa i jako taka winna zostać uchylona, - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 67 § 2 pkt 1 w związku z art. 67 § 4 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w protokole z zaskarżonej czynności egzekucyjnej organ rekwizycyjny błędnie określił wierzyciela, wskazując, iż zajęcie dotyczy tytułu wykonawczego nr [...] i podając wierzyciela jako Dyrektora Izby Celnej w S., w sytuacji gdy Dyrektor Izby Celnej w S. zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w związku z art. 1 a pkt 13 u.p.e.a. nie jest wierzycielem i podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co stanowi brak elementarnego składnika protokołu czynności egzekucyjnej, - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 54 § 5a i art. 67 § 1 u.p.e.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2310) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji oddalającego skargę na czynność egzekucyjną, podczas gdy w przedmiotowej sprawie doszło do sporządzenia protokołu zajęcia i odbioru ruchomości na nieaktualnym w dacie wystosowania zawiadomienia wzorze zajęcia, przy czym zgodnie z treścią naruszonej normy prawnej, podstawę stosowania środków egzekucyjnych stanowi zawiadomienie sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zaś jakiekolwiek modyfikacje ustalonego wzoru dopuszczalne są jedynie w zakresie przewidzianym w tym wzorze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 718), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy i nie budził wątpliwości Sądu, zatem nie naruszono art. 7 i 77 k.p.a. Poza sporem pozostają wszystkie istotne okoliczności, a przedmiotem sporu staje się ich ocena prawna, dokonana w granicach art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", czyli skargi na czynności egzekucyjne. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy prawidłowo uznał, że czynność egzekucyjna zajęcia ruchomości została dokonana zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem przede wszystkim, przedmiotem tej skargi jest konkretna czynność egzekucyjna, a nie zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy też prawidłowość jego prowadzenia, zatem należy uznać, że działanie organu spełniło zapisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. Jednocześnie, zgodnie z powołanymi w skardze przepisami art. 67 § 1, § 2 pkt 1 i § 4 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. (...) Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera m.in., numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia. Tut. Sąd w orzeczeniach z 16 listopada 2016r., I SA/Bd 701/16 oraz I SA/Bd 702/16, uznał, odpowiednio, że zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494), w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., i bez względu na to, że należność z tytułu kary pieniężnej wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T., a należność ta powstała przed dniem wejścia w życie powołanego rozporządzenia, i nie została zapłacona; prawidłowym jest wskazanie jego tak w protokole zajęcia i odbioru ruchomości jak i w tytule wykonawczym. WSA wyjaśnił, iż nie można także zgodzić się z twierdzeniem, że rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania, zostało wydane bez delegacji ustawowej. Ta delegacja jest zawarta w art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 990 ze zm.). W myśl tego przepisu minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Uznano, że tym samym, organ nie naruszył również art. 6 i art. 8 k.p.a., poprzez obciążenie zobowiązanego ciężarem identyfikacji wierzyciela, podczas gdy organ egzekucyjny powinien dokonywać czynności egzekucyjnej w taki sposób, aby jednoznacznie z niej wynikało z inicjatywy jakiego wierzyciela została ona dokonana. "Zarówno w protokole zajęcia i odbioru ruchomości, jak i w tytule wykonawczym wyraźnie wskazano, że wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S.. Zobowiązany nie jest zatem obciążony ciężarem identyfikacji wierzyciela.". W drugim z wyroków, wyjaśniono, że wskazany art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. stanowi, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających m.in. z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych właściwy dyrektor izby celnej. Zgodnie natomiast z przepisem § 3 rozporządzenia Ministra Finansów zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania z dnia 15 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1494) w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia (tj. 1 października 2015 r.), dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Tam w protokole zajęcia i odbioru ruchomości jako wierzyciela rzeczywiście wskazano Dyrektora Izby Celnej w T.. Wprawdzie WSA uznał, że "w protokole tym błędnie oznaczono wierzyciela, bowiem z dokumentu tego wynika, że należy w nim wskazać jako wierzyciela ten podmiot, który wystawił tytuły wykonawcze, na co wskazuje zawarty w nim zwrot "(...) objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi przez (...)". Sąd przyjął, że wnioskującym o wszczęcie egzekucji, na podstawie art. 26 u.p.e.a., był Dyrektor Izby Celnej w T.. Tym samym nowelizacja wymienionego wyżej rozporządzenia nie miała wpływu na prawidłowość oznaczenia wierzyciela w protokole z dnia [...] r. Obecnie Sąd zgadza się z powyżej opisanym poglądem, niemniej nie można pominąć, że Sąd we wskazanym wcześniej orzeczeniu zajął stanowisko, iż skoro w orzecznictwie sądowym różnicuje się wpływ wad na ważność dokumentów, o których mowa w art. 67 u.p.e.a. to nie każde uchybienie stanowi naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie dokonanej czynności. Wnioskiem Sądu było to, że nawet gdyby przyjąć, że błędnie określono wierzyciela, to uchybienie to i tak nie skutkowałoby nieważnością dokonanej czynności egzekucyjnej. W realiach obecnie badanej sprawy, WSA również nie widzi podstaw do uchylenia postanowienia z tego względu, że organ jako wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w S.. Zobowiązany z protokołu zajęcia wiedział: o jaki konkretny tytuł wykonawczy chodzi i jakie należności są tu przedmiotem egzekucji. W żaden też sposób nie wykazano wpływu na wynik sprawy, postulowanej kwestii wystawienia protokołu na nie obowiązującym już wzorze. Dostrzeżone przez skarżącego różnice nie odbierają mu cech wiernego obrazowania rzeczywistości czy kompletności. Zdaniem Sądu nie można doszukać się naruszenia zapisu art. 67 § 1 u.p.e.a., który wskazuje, że dokument ten sporządza według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, bowiem załączony do akt protokół spełnia te wymogi zawierając wszelkie niezbędne i prawem wymagane treści. Nie znalazł też uznania Sądu zarzut oparty na twierdzeniu, że zajęte ruchomości mogą nie stanowić własności skarżącego, a zadaniem organu było poczynienie ustaleń w tym względzie. Trzeba zauważyć, że poborca skarbowy jest uprawniony do zajęcia wszystkich ruchomości, którymi zobowiązany faktycznie włada. Poborca skarbowy nie jest ani obowiązany, ani uprawniony do badania, czy zobowiązany ma tytuł do rzeczy, którą dysponuje (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2008, str. 328). Osoba roszcząca sobie prawo do zajętej rzeczy może bronić swych praw zgłaszając wniosek o wyłączenie rzeczy spod egzekucji (art. 38 § 1 u.p.e.a). Zatem nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 97 § 2 u.p.e.a., bowiem ten wskazuje, że zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. H. Adamczewska-Wasilewicz J. Szulc M. Łent