I OSK 1640/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-11-10

Skład orzekający: Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. WSA Marian Wolanin

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obniżenie dodatku służbowego policjantowi o 50% z powodu wymierzenia mu kary dyscyplinarnej jest obligatoryjne, czy też stanowi akt uznania administracyjnego?
Ratio decidendi
Obniżenie dodatku służbowego policjantowi w przypadku naruszenia dyscypliny służbowej, za które wymierzono karę dyscyplinarną, jest obligatoryjne. Przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego, w szczególności § 9 ust. 5 w zw. z § 8 ust. 8 pkt 1, stanowią, że dodatek służbowy "podlega obniżeniu" lub "obniża się", co oznacza związanie organu administracji prawem, a nie uznanie administracyjne. Organ ma jedynie swobodę w wyborze wysokości obniżenia w granicach od 20% do 50%.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obniżenia dodatku służbowego policjantowi E.G. o 50% w związku z wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej polegającej na wyznaczeniu na niższe stanowisko służbowe i obniżeniu stopnia. Policjant zaskarżył decyzję o obniżeniu dodatku, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zarówno decyzję organu odwoławczego, jak i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organ nie wykazał w sposób należyty podstaw do obniżenia dodatku i zastosował automatyzm. Komendant Wojewódzki Policji wniósł skargę kasacyjną, która została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i oddalił skargę E.G. Zasądził od E.G. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie kwotę 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant: asystent sędziego Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 1375/16 w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 26 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od E.G. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 2 marca 2017 r. o sygn. akt II SA/Sz 1375/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu skargi E.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie z dnia 26 września 2016 r. nr [...]w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...]z dnia 4 sierpnia 2016 r. nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rozkazem personalnym z dnia 4 sierpnia 2016 r., nr [...]Komendant Powiatowy Policji w [...] z dniem 19 sierpnia 2016 roku obniżył E.G. dodatek służbowy o 50%, tj. o kwotę 128,00 zł. (sto dwadzieścia osiem złotych) do kwoty 128,00 zł. (sto dwadzieścia osiem złotych) miesięcznie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że orzeczeniem nr [...]Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie, z dnia 6 maja 2016 roku mł. asp. E.G. został ukarany karą dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe tj. referenta, łącznie z karą dyscyplinarną obniżenia stopnia do stopnia młodszego aspiranta Policji, za naruszenie dyscypliny służbowej. W związku z powyższym, w dniu 9 czerwca 2016 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie obniżenia ww. policjantowi dodatku służbowego o 50%. Dalej organ argumentował, że ukaranie policjanta karą dyscyplinarną rodzi po stronie organu obowiązek obniżenia dodatku służbowego. A zatem ukaranie mł. asp. E.G. karą dyscyplinarną wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, łącznie z karą dyscyplinarną obniżenia stopnia do stopnia młodszego aspiranta Policji wywołało konieczność obniżenia przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] dodatku służbowego. Komendant Powiatowy Policji w [...] dokonując obniżenia dodatku służbowego w w/w wysokości, uwzględnił charakter popełnionego przewinienia, jego skutki oraz rodzaj i wymiar orzeczonej kary. Od powyższego rozkazu E.G. odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie zarzucając naruszenie art. 7, 75, 77 § 1 i 10 k.p.a. i podnosząc, że organ nie podjął żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy, nie przeprowadził postępowania dowodowego i pozbawił go możliwości udziału w postępowaniu. Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie, rozkazem personalnym z dnia 26 września 2016 r. nr [...]utrzymał w mocy skarżony rozkaz Komendanta Powiatowego Policji w [...] wskazując, że podstawę materialnoprawną powyższych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1682 – j.t. ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy o Policji, na stanowiskach innych niż wymienione w ust. 2 (czyli stanowiskach kierowniczych i samodzielnych), policjant za należyte wykonywanie obowiązków służbowych może otrzymywać dodatek służbowy. Stosownie do art. 104 ust. 6 ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy, określił w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady otrzymywania oraz wysokość dodatków do uposażenia, o których mowa w ust. 1-4, uwzględniając ich rodzaj i charakter, przesłanki przyznawania lub podwyższania na stałe lub na czas określony, warunki obniżania lub cofania oraz stanowiska uprawniające do dodatku funkcyjnego. Wydane na podstawie delegacji ustawowej, przywołane wyżej rozporządzenie z 6 grudnia 2001 r. uzależnia przyznanie dodatku służbowego oraz jego wysokość od oceny wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru i zakresu oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). Dodatek służbowy przyznaje się policjantowi w stawkach kwotowych na czas nieokreślony. Może być on podwyższany na stałe lub na czas określony w związku z powierzeniem policjantowi nowych lub dodatkowych zadań bądź obowiązków służbowych na innym stanowisku, a także za wzorową służbę (§ 9 ust. 4 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia, w szczególnie uzasadnionych przypadkach dodatek służbowy podlega obniżeniu, przy czym odpowiednio stosuje się przepisy § 8 ust. 5-8 (dotyczące dodatku funkcyjnego), z zastrzeżeniem ust. 6, określającego sytuacje w których cofa się dodatek służbowy. W myśl § 8 ust. 8 rozporządzenia, mającego odpowiednie zastosowanie do dodatku służbowego, dodatek ten obniża się w granicach od 20 do 50% otrzymywanej stawki w przypadku: 1) naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono mu karę dyscyplinarną, 2) niewywiązywania się przez policjanta z obowiązków służbowych stwierdzonego w opinii służbowej, 3) nieprzydatności policjanta na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że w świetle przytoczonych przepisów, w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w § 9 ust. 5 w zw. z § 8 rozporządzenia, właściwy organ zobligowany jest do stosownego obniżenia otrzymywanego dodatku służbowego, na co wskazuje zwrot: "dodatek służbowy podlega obniżeniu". Organ zobowiązany jest zatem do takiego działania w każdym "szczególnie uzasadnionym przypadku". Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów § 8 ust. 5-8 rozporządzenia oznacza, że określone w tych przepisach zasady i wskazane przypadki uzasadniające obniżanie dodatku funkcyjnego należy brać pod uwagę przy dokonywaniu wykładni § 9 ust. 5 rozporządzenia i podejmowaniu decyzji w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego. W tym kontekście za "szczególnie uzasadniony przypadek" obniżenia dodatku służbowego należy, zdaniem organu odwoławczego, uznać każdy z przypadków wymienionych w § 8 ust. 8 rozporządzenia, tak więc m.in. przypadek stwierdzonego naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono mu karę dyscyplinarną (§ 8 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia). Użycie w § 8 ust. 8 zwrotu "obniża się" wskazuje, że przepis w tym zakresie skonstruowany jest w oparciu o związanie administracyjne, co nie daje organom Policji żadnej możliwości odstąpienia od wykonania dyspozycji przedmiotowej normy w razie stwierdzenia stanu faktycznego w niej opisanego. Uznaniu właściwych przełożonych pozostawiona została jedynie kwestia poziomu, do jakiego mogą oni zmienić świadczenie, gdyż w zależności od własnej oceny mogą je obniżyć w granicach od 20 do 50% stawki otrzymywanego przez policjanta dodatku służbowego. Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie zwrócił uwagę na to, że Komendant Powiatowy Policji w [...] obniżając mł. asp. E.G. dodatek służbowy o 50% zastosował najwyższą z możliwych stawek jego redukcji. Rozstrzygnięcie to jest w ocenie organu odwoławczego w pełni uzasadnione, ponieważ koresponduje z surowością wymierzonej mu kary dyscyplinarnej. Organ przypomniał, że wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe oraz obniżenie stopnia to jedne z najsurowszych kar z katalogu sankcji, ustanowionych w art. 134 ustawy o Policji. Bardziej dotkliwa pozostaje jedynie kara wydalenia ze służby. Skoro zatem przełożony uznał za stosowne orzeczenie wobec podwładnego jednej z najsurowszych kar dyscyplinarnych, kierując się m. in. rangą, charakterem i skutkami popełnionego przewinienia - to właściwe było obniżenie dodatku służbowego w maksymalnym wymiarze, przewidzianym w przepisach obowiązującego prawa. W związku z powyższym, zdaniem organu, istnieje w niniejszej sprawie, wspomniany w § 9 ust. 5 cytowanego rozporządzenia, szczególnie uzasadniony przypadek. Nie ulega wątpliwości, że obniżenie dodatku winno być podyktowane koniecznością wykonania skutków prawomocnie orzeczonej kary dyscyplinarnej w celu zapewnienia odpowiedniego poziomu dyscypliny służbowej w formacji, której funkcjonariusze - realizując ważne funkcje społeczne - zobligowani są do pilnego przestrzegania prawa. W tym stanie rzeczy, w ocenie organu odwoławczego, podjęte przez Komendanta Powiatowego Policji w [...] rozstrzygnięcie jest uzasadnione i znajduje oparcie w przepisach obowiązującego prawa. E.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki w Szczecinie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że szczegółowe zasady przyznania, cofnięcia i obniżenia dodatku służbowego policjantom regulują przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236 – j.t. ze zm.). Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia dodatek służbowy przyznaje się policjantowi w stawkach kwotowych na czas nieokreślony. Wysokość dodatku nie może przekraczać 50% podstawy wymiaru, o której mowa w § 8 ust. 4. Przyznanie dodatku służbowego oraz jego wysokość uzależnia się od oceny wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru i zakresu oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych (§ 9 ust. 2 rozporządzenia). Dodatek służbowy może zostać obniżony w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Do obniżenia dodatku służbowego stosuje się odpowiednio § 8 ust. 5-8, dotyczący dodatku funkcyjnego z zastrzeżeniem ust. 6, o czym mowa w § 9 ust. 5 rozporządzenia. Zgodnie z § 8 ust. 8 rozporządzenia dodatek funkcyjny obniża się w granicach od 20 do 50% otrzymywanej stawki w przypadku: 1) naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono mu karę dyscyplinarną; 2) niewywiązywania się przez policjanta z obowiązków służbowych stwierdzonego w opinii służbowej; 3) nieprzydatności policjanta na zajmowanym stanowisku, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Dalej Sąd podkreślił, iż wszczynając postępowanie w sprawie obniżenia dodatku służbowego należało zatem wykazać, że wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek, a następnie dokonać oceny okoliczności uzasadniających obniżenie dodatku służbowego i ocenę tę odnieść do przyjętej stawki procentowej. Przyczyną obniżenia dodatku służbowego skarżącemu w niniejszej sprawie było wymierzenie kary dyscyplinarnej za naruszenie dyscypliny służbowej. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji o obniżeniu dodatku służbowego wskazał, że obniżając dodatek o 50% wziął pod uwagę charakter popełnionego przewinienia, jego skutki oraz rodzaj i wymiar orzeczonej kary. Również z uzasadnienia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie wynika, że główną przyczyną obniżenia dodatku służbowego w maksymalnej wysokości była surowość orzeczonej kary dyscyplinarnej. Organ odwoławczy przyjął że ranga, charakter i skutki popełnionego przewinienia uzasadniały zastosowanie w tym przypadku maksymalnej, przewidzianej przepisami stawki procentowej obniżenia dodatku służbowego. W ocenie Sądu I instancji, brak jest jednak podstaw do stosowania tego rodzaju automatyzmu, bowiem nawet wymierzenie policjantowi surowej kary dyscyplinarnej nie musi oznaczać obniżenia dodatku służbowego o 50%, to jest maksymalną przewidzianą przepisami stawkę. Sąd I instancji nie podzielił takiej wykładni przepisów rozporządzenia, która prowadzi do wniosku, że w przypadku dyscyplinarnego ukarania policjanta, obligatoryjne staje się obniżenie dodatku służbowego. Gdyby tak było, to przepis § 9 regulowałby zagadnienie obniżenia dodatku służbowego wprost, tak jak uczynił to w odniesieniu do obniżenia dodatku funkcyjnego, tymczasem w ust. 5 odsyła on do odpowiedniego stosowania § 8 ust. 5-8. W § 9 ust. 5 rozporządzenia sformułowana została samodzielna przesłanka obniżenia dodatku służbowego, którą stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek". W pierwszej kolejności organ powinien zatem ustalić, że taki szczególnie uzasadniony przypadek miał miejsce, a następnie odpowiednio zastosować przepisy § 8 rozporządzenia. W ocenie Sądu, prowadząc postępowanie w sprawie obniżenia dodatku służbowego, organ powinien wziąć pod uwagę również te okoliczności, które stanowiły podstawę jego przyznania i miały wpływ na jego wysokość, określone w § 9 ust. 2 rozporządzenia. To zaś prowadzi do wniosku, że w przypadku ukarania policjanta dyscyplinarnie organ powinien szczegółowo uzasadnić z jakich względów uznał wszczęcie postępowania za uzasadnione, a następnie wyjaśnić jakimi przesłankami kierował się ustalając procentową stawkę obniżenia dodatku. Zdaniem Sądu, organ wszczynając postępowanie z góry założył, że dokona obniżenia stawki o 50%, a więc w maksymalnej przewidzianej przepisami wysokości, co wprost wynika z treści postanowienia o wszczęciu postępowania. Taki sposób procedowania należy uznać za niedopuszczalny z punktu widzenia zasad postępowania, które powinno opierać się na zasadzie pogłębiania zaufania obywatela do państwa, obiektywizmu i wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. Jednocześnie organ nie uzasadnił jakimi przesłankami kierował się obniżając skarżącemu dodatek służbowy o 50%, wskazał jedynie, że o wysokości zastosowanej stawki procentowej zdecydowała surowość wymierzonej kary dyscyplinarnej, charakter popełnionego przewinienia oraz jego skutki, przy czym zaniechał wyjaśnienia jakie względy przesądziły o zastosowanej stawce procentowej. Innymi słowy organ uzasadnił wydanie decyzji w niniejszej sprawie istnieniem innej decyzji, którą skarżący został ukarany dyscyplinarnie, nie czyniąc przy tym żadnych własnych ustaleń w zakresie przesłanek obniżenia dodatku służbowego. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., co stanowiło podstawę jej uchylenia oraz uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...], na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie, zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, poprzez uchylenie decyzji Organu i poprzedzającej jej decyzji Organu I instancji wskutek nieprawidłowej oceny stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ administracji, dokonaną przez Sąd I instancji (nieprawidłowego uznania, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem ww. Przepisów kpa; 2) art. 151 P. p. s. a. poprzez brak jego zastosowania w sytuacji niezasadności wniesionej skargi. Ponadto skarżący kasacyjnie organ zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. 1) § 9 ust. 5 oraz § 8 ust. 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz wysługi lat od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1236 - j. t. ze zrn.) poprzez uznanie, że "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w § 9 ust. 5 ww. rozporządzenia nie może być dopuszczenie się przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego - jak miało miejsce w niniejszej sprawie oraz, że obniżenie dodatku służbowego policjanta o 50 % ze względu na rangę i skutki popełnionego przez policjanta przewinienia dyscyplinarnego nie jest odpowiednim stosowaniem § 8 ust. 8 ww. Rozporządzenia. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E.G. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie zgodnie z dyspozycją art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego, enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozpoznając sprawę w granicach wyznaczonych przez stronę skarżącą kasacyjnie, NSA uznał, że złożona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 100 i art. 104 ustawy o Policji uposażenie policjanta składa się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia. Jednym z dodatków do uposażenia jest dodatek służbowy, który przysługuje funkcjonariuszowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku innym niż kierownicze lub samodzielne. Taki dodatek może być przyznany za należyte wykonywanie obowiązków służbowych. Szczegółowe zasady otrzymywania między innymi dodatków służbowych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Stosownie do art. 104 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 6 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. dodatek służbowy jest dodatkiem o charakterze stałym. W myśl § 9 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. przyznaje się go policjantowi w stawkach kwotowych na czas nieokreślony w wysokości nieprzekraczającej 50% podstawy wymiaru. Przyznanie oraz wysokość dodatku uzależnia się przy tym od oceny wywiązywania się przez policjanta z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich charakteru i zakresu oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych. Dodatek służbowy podlega obniżeniu w przypadkach przewidzianych w § 9 ust. 5 wskazanego rozporządzenia. Z treści przytoczonych regulacji wynika, że jeżeli policjant pełni służbę na określonym stanowisku lub realizuje określone zdania, to przysługuje mu dodatek służbowy. Wysokość tego świadczenia zależy przede wszystkim od sposobu wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu obowiązków i zadań służbowych. Zachodzi zatem - co do zasady - ścisły związek między wysokością dodatku służbowego a sposobem wykonywania przez policjanta obowiązków służbowych oraz należytym pełnieniem służby na stanowiskach uprawniających do przyznania tego świadczenia. Prawodawca w omawianym rozporządzeniu nie ograniczył się tylko do określenia sposobu obliczania wysokości dodatku służbowego. W § 9 ust. 5 wymienił przypadki prowadzące do obniżenia tego świadczenia. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach dodatek służbowy podlega obniżeniu. Przepisy § 8 ust. 5-8 stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 6. Brzmienie przytoczonego przepisu nie pozwala na zaaprobowanie stanowiska Sądu I instancji, że decyzje w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Należy odróżnić przypadki, gdy przesłanka warunkująca dopuszczalność zastosowania określonej instytucji została skonstruowana przy pomocy tzw. pojęcia niedookreślonego od sytuacji, w której prawodawca pozostawił organowi swobodę działania. Nie są to bowiem przypadki tożsame. W § 9 ust.5 posłużono się zwrotem "podlega obniżeniu". Takie sformułowanie, jak trafnie zauważył organ skarżący kasacyjnie, oznacza, że w każdym szczególnie uzasadnionym przypadku organ zobowiązany jest do obniżenia policjantowi dodatku służbowego. Prawodawca stanowiąc w § 9 ust. 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r., że dodatek służbowy podlega obniżeniu w szczególnie uzasadnionych przypadkach, odesłał jednocześnie do odpowiedniego stosowania § 8 ust. 5-8 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. Regulacja zawarta w § 8 ust. 5-8 dotyczy dodatku funkcyjnego. Oczywistym zatem jest, że w sprawach dotyczących dodatku służbowego powyższe unormowanie odnoszące się do odrębnego świadczenia, to jest dodatku funkcyjnego, nie może mieć bezpośredniego zastosowania. Możliwe jest natomiast odpowiednie stosowanie tego unormowania, dzięki odesłaniu zawartemu w § 9 ust. 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. Taki zabieg jest dość często stosowany w praktyce legislacyjnej. Pozwala on na uniknięcie powtarzania takich samych warunków, które z założenia mają odnosić się do różnych, odrębnych instytucji prawnych. Zawarte w § 9 ust. 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. odesłanie do odpowiedniego stosowania § 8 ust. 5-8 rozporządzenia oznacza, że szczególnie uzasadnionymi przypadkami są stany wyszczególnione w tych ostatnio wymienionych przepisach. Zatem przypadkami powodującymi obniżenie dodatku służbowego są: naruszenie dyscypliny służbowej, nienależyte wywiązywanie się z obowiązków służbowych, nienależyta realizacja zadań i czynności służbowych, a także zmiana zakresu obowiązków służbowych, warunków służby bądź ustanie innych przesłanek, które uzasadniały przyznanie przedmiotowego dodatku w dotychczasowej wysokości. Przy próbie odmiennej interpretacji regulacji zawartej w § 9 ust. 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. należałoby przyjąć, że dodatek służbowy obniża się zarówno w niezdefiniowanych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", jak też we wszystkich stanach wyszczególnionych w § 8 ust. 5-8 rozporządzenia. Takie odczytywanie sensu przedmiotowego unormowania nie jest jednak uzasadnione. Gdyby prawodawca zamierzał aż tak rozszerzyć katalog przesłanek skutkujących obniżeniem dodatku służbowego, to taki zamysł musiałby wyrazić wprost. Z podobnych przyczyn niedopuszczalne jest zawężenie dopuszczalności stosowania przedmiotowych sankcji tylko do przypadków szczególnie uzasadnionych, z pominięciem regulacji, do których odsyła § 9 ust. 5 rozporządzenia. Kwestii charakteru decyzji w sprawach finansowych nie można domniemywać. Prawodawca w tekście prawnym powinien zatem stwierdzić, czy pozbawienie lub ograniczenie określonych uprawnień finansowych jest obowiązkiem organu, czy też mieści się w zakresie przyznanego mu prawa wyboru określonego rozstrzygnięcia. Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że przepisy w sprawach finansowych funkcjonariuszy służb mundurowych muszą być interpretowane ściśle. Niedopuszczalna jest ani rozszerzająca ani zawężająca ich wykładnia. W związku z tym jeszcze raz przypomnieć należy, że w § 9 ust. 5 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. mowa jest o tym, że dodatek służbowy "podlega obniżeniu". Natomiast w § 8 ust. 8 rozporządzenia, który to przepis miał zastosowanie w niniejszej sprawie, posłużono się zwrotem "dodatek obniża się". Oznacza to, że decyzje w tym zakresie mają charakter związany. Nie są one natomiast podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Tym samym organy Policji nie mają żadnej możliwości odstąpienia od wykonania dyspozycji przedmiotowej normy w razie stwierdzenia stanu faktycznego w niej opisanego. Uznaniu właściwych przełożonych pozostawiona została jedynie skala obniżenia dodatku służbowego. W zależności od własnej oceny przedmiotowe świadczenie mogą bowiem obniżyć w granicach od 20 do 50% stawki otrzymywanego przez policjanta dodatku służbowego. Z powyższych względów sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni § 9 ust. 5 w zw. z § 8 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. uznać należy za zasadny. Trafne jest bowiem stanowisko organu skarżącego kasacyjnie, że określone w § 8 ust. 5-8 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. przesłanki uzasadniające obniżanie dodatku funkcyjnego należy brać pod uwagę przy dokonywaniu wykładni § 9 ust. 5 rozporządzenia oraz przy podejmowaniu decyzji w przedmiocie obniżenia dodatku służbowego. "Szczególnie uzasadniony przypadek" obniżenia dodatku służbowego stanowi każda z sytuacji wymienionych w § 8 ust. 8 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r., w tym między innymi przypadek naruszenia przez policjanta dyscypliny służbowej w czasie służby lub podczas wykonywania zadań lub czynności służbowych, za które wymierzono mu karę dyscyplinarną (§ 8 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r.). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że E.G. obniżono dodatek służbowy w związku z wymierzeniem kary dyscyplinarnej. Tym samym organy Policji miały podstawy do zastosowania wobec w/wym. przedmiotowych sankcji finansowych. W sprawie wystąpiła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w § 9 ust. 5 w zw. z § 8 ust. 8 pkt 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r., a zatem obniżenie policjantowi dodatku służbowego było obligatoryjne. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił zaskarżony wyrok oraz rozpoznał skargę. Wobec wykazanej wyżej bezzasadności skargi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę tę oddalił. O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło