I OW 222/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.), Sędzia del. WSA Marian Wolanin, po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Myszkowa o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Myszkowa a Marszałkiem Województwa Śląskiego w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie przeprowadzenia postępowania dotyczącego uznania wypłaconych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami za świadczenia nienależne pobrane przez A. C. postanawia: oddalić wniosek. Wnioskiem z dnia 18 lipca 2016 r. Burmistrz Myszkowa, w imieniu którego z wnioskiem wystąpiła Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej – na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Myszkowa – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Myszkowie, dalej MOPS, a Marszałkiem Województwa Śląskiego – Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej w Katowicach, dalej ROPS, poprzez wskazanie organu właściwego dla wykonania wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 119/15. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Gliwicach uchylił decyzje wydane w sprawie A. C. dotyczące uznania wypłaconych zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami za świadczenia nienależnie pobrane. W wyroku tym Sąd wskazał, że najpierw należy podjąć kroki w celu wyjaśnienia czy mają zastosowanie w sprawie A. C. przepisy art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 23 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a dopiero potem dokonać czynności mających na celu doprowadzenie sprawy do stanu zgodnego z prawem. Zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2016 r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Katowicach przekazał sprawę do MOPS w Myszkowie celem jej załatwienia wskazując, że Sąd ww. wyrokiem zakwestionował stosowanie w tym zakresie przepisów o koordynacji, tym samym ROPS w Katowicach uznał, że wyrok ten oznacza, iż marszałek województwa nie był właściwy do orzekania w tej sprawie. W ocenie MOPS w Myszkowie, wskazany wyżej wyrok wskazuje na konieczność podjęcia innych czynności niż uznał to ROPS w Katowicach bowiem w pierwszej kolejności należy ustalić czy przepisy o koordynacji mają lub nie mają zastosowania, a dopiero po ustaleniu tej okoliczności podejmować dalsze czynności w sprawie zgodnie z właściwością organu. Stąd też MOPS w Myszkowie wystąpił do ROPS w Katowicach z zapytaniem o stosowanie przepisów o koordynacji. W odpowiedzi organ ponownie powołał się na ww. wyrok, uznając się za niewłaściwy w sprawie, nie dokonując oceny czy przepisy o koordynacji winny mieć zastosowanie. W odpowiedzi na powyższy wniosek Marszałek Województwa Śląskiego działający przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Katowicach podał, że w wyroku z dnia 1 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zakwestionował stosowanie w sprawie A. C. przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym samym Marszałek Województwa nie był właściwy do orzekania w przedmiotowej sprawie pomimo, że wydał decyzję odmowną za okres ustalonej koordynacji, która stała się ostateczna. Marszałek podał, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. A zatem organ administracji publicznej lub sąd, orzekając ponowne w tej samej sprawie, są zobowiązane uwzględnić ocenę prawną i wskazania wyrażone wcześniej w orzeczeniu sądu. Wobec powyższego Marszałek województwa przekazał zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek A. C. do organu właściwego, tj. Burmistrza Miasta Myszkowa. Nadto organ podtrzymał stanowisko, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w związku z art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez pojęcie sporu o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia danej sprawy albo gdy każdy z organów uważa, że nie jest właściwy do załatwienia sprawy. Spór o właściwość zachodzi tylko w rozstrzyganiu sprawy indywidualnej przez organy administracji i musi ona podlegać załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 1995 r., sygn. akt I SA 40/95, ONSA 1995/3 poz. 148). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek podlegał oddaleniu. Wskazać bowiem należy, że w istocie, jak wynika z odpowiedzi na wniosek i zajętego w nim stanowiska przez Marszałka Województwa Śląskiego działającego przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Katowicach, organ ten uznaje, po dokonaniu analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, że jest właściwy do jej załatwienia. Powołuje się jednak na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 października 2015 r. i związanie na podstawie art. 153 P.p.s.a. zawartą w nim oceną prawną, z której jego zdaniem wynika, że nie jest on właściwy do załatwienia sprawy. Tymczasem w wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 22 września 2014 r. wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Śląskiego wskazał, że w jego ocenie właściwość samorządu województwa nie została należycie w sprawie wykazana. Nie określono, w oparciu o jakie przepisy powołanych w ww. wyroku rozporządzeń uznano, że istnieją przesłanki zastosowania w sprawie prawa wspólnotowego, a nie prawa polskiego, a więc prawa kraju w którym zamieszkuje podmiot uprawniony do świadczeń rodzinnych. Nie wykazano, by w istocie konieczne było stosowanie reguł kolizyjnych z powodu uzyskania uprawnienia do tożsamych czasowo i przedmiotowo świadczeń przez męża skarżącej. Sąd ten wskazał, że ze względu na niewyjaśnienie w sposób jednoznaczny, czy w sprawie miały zastosowanie przepisy zezwalające na właściwość marszałka województwa, zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja nie mogły pozostać w obrocie prawnym bez względu na trafność rozstrzygnięcia co do meritum. Jeżeli bowiem doszłoby do naruszenia przepisów o właściwości rzeczowej organu decyzje te byłyby nieważne. Sąd ten wskazał, że w ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie podjąć właściwe kroki w celu wyjaśnienia, czy w sprawie ma zastosowanie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), a w związku z tym jej art. 23 ust. 9. Oceny tej organ ma dokonać, biorąc pod uwagę stanowisko Sądu przedstawione we wskazanym wyroku. Natomiast jeśli sytuacja taka nie miała miejsca, organ podejmie właściwe kroki w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Tymczasem organ, zamiast wyjaśnić sprawę we wskazanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyroku z dnia 1 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 119/15, wdał się w spór o właściwość w powyższej sprawie. W postanowieniu z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt I OW 208/14 (Lex nr 1640406) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "O sporze w rozumieniu przepisów art. 4 oraz 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., można mówić dopiero wtedy, kiedy organy zainteresowane w sprawie w drodze wszelkich dostępnych metod wykładni prawa, analizując wszystkie obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, dojdą do przekonania, że nie są w stanie jednoznacznie określić, który z nich jest właściwy w sprawie. Przez spór należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia sprawy (spór pozytywny) albo gdy każdy z organów uważa się za niewłaściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny), przy czym żaden z organów pozostając w sporze nie podejmuje stosownego rozstrzygnięcia oczekując na zajęcie stanowiska przez ten właściwy. Ponadto, warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, który podlega unormowaniu w oznaczonym stanie faktycznym, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ." Z uwagi na to, że stan sprawy, na tle której doszło do sporu o właściwość między organami występującymi w niniejszym sporze, nie jest dostatecznie wyjaśniony, wniosek o rozstrzygnięcie tego sporu podlegał oddaleniu.