II GZ 712/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 27 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2017 r.; sygn. akt III SA/Po 1184/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r.; nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 5 kwietnia 2017 r., orzekając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: ppsa), oddalił wniosek M. L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] września 2016 r., oddalającego skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że postanowienie, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie wykonania nie kwalifikuje się do wykonania (zawieszenia jego skuteczności). Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest bowiem postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Postanowienie to nie nakłada na zobowiązanego żadnych nowych obowiązków ani nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonego postanowienia narazi go na poważne konsekwencje w "sposób niejako nieodwracalny". Podkreślił, że sytuacja majątkowa w jakiej się znajduje jest "ekstremalnie" trudna, co obrazuje znajdujący się w aktach wniosek o prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., 718; dalej: ppsa), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 ppsa, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżone zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z [...] września 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Takie postanowienie, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się do wykonania. Podstawą skargi na czynności egzekucyjne jest art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.; dalej: upea), który to przepis nie ma charakteru materialnoprawnego, ponieważ zawarta w nim norma nie nakłada na jego adresatów określonych obowiązków lub uprawnień materialnoprawnych. Jest to typowy przepis proceduralny, kreujący określone uprawnienie procesowe zobowiązanego, skoro stanowi, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego (v. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10). Trudno byłoby więc przyjąć, że z samego orzeczenia opartego na art. 54 upea miałyby wynikać nowe prawa czy obowiązki strony, podlegające wykonaniu. Tym samym wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 61 § 3 ppsa nie jest możliwe, a wniosek w tym przedmiocie powinien zostać oddalony, jak zgodnie z prawem orzekł Sąd kontrolowanym postanowieniem. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.