II OZ 75/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt: IV SA/Po 793/16 o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia "[...]" w R. oraz zażalenia Stowarzyszenia [...] w R. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2017 r. w przedmiocie wpisu od zażalenia w sprawie ze skargi Stowarzyszenia "[...]" w R. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2017 r., 2. uchylić zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2017 r. Stowarzyszenie "[...]" w R. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na postanowienie Wojewody [...] z dnia 30 czerwca 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań tego Stowarzyszenia oraz Stowarzyszenia [...] oraz Stowarzyszenia "[...]" od decyzji Starosty Ś. z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę turbin wiatrowych. Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Sąd odrzucił skargę Stowarzyszenia "[...]". Zażalenie na to postanowienie wniosło Stowarzyszenie [...] w R.. Zarządzeniem z dnia 12 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału wezwał to Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od tego zażalenia w wysokości 100 zł w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia (k.186). Zażalenie na to zarządzenie w dniu 10 lipca 2017 r. wniosło Stowarzyszenie [...] w R. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia [...] w R. na postanowienie Sądu z dnia 9 maja 2017 r. o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia "[...]" podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniesione zażalenie jest zobowiązany z urzędu badać, czy zostało ono wniesione przez strony do tego upoważnione, gdyż jest to jedna z przesłanek dopuszczalności tego zażalenia. W rozpoznawanej sprawie zażalenie na postanowienie z dnia 9 maja 2017 r. o odrzuceniu skargi Stowarzyszenia "[...]" wniosło inne Stowarzyszenie, uznane przez Sąd I instancji za uczestnika przedmiotowego postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 maja 2016 r., II OZ 512/16 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl), osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Celem postępowania przed sądem administracyjnym jest dokonanie przez ten sąd kontroli działalności administracji publicznej. Co oczywiste, warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest skuteczne wszczęcie postępowania sądowego. Do tego z kolei niezbędne jest skuteczne wniesienie skargi, tj. takiej, która nie jest obarczona brakami formalnymi i fiskalnymi ani nie podlega odrzuceniu z innych przyczyn wymienionych w art. 58 § 1 p.p.s.a. W sytuacji, gdy z powodów wyżej wymienionych skarga nie może zainicjować postępowania sądowego, w którym Sąd merytorycznie rozpozna skargę, a więc kiedy skarga podlega odrzuceniu, przyjąć należy, że stosunek procesowy nawiązuje się wyłącznie między skarżącym i organem, którego akt lub czynność jest przedmiotem zaskarżenia, a Sądem. W opisanej sytuacji nie można jednak mówić o powstaniu takiego stosunku w odniesieniu do osoby, o której mowa w art. 33 § 1 p.p.s.a. Odrzucenie skargi jest rozstrzygnięciem formalnym, które w żaden sposób nie wpływa na sytuację prawną osób, które w przypadku jej skutecznego wniesienia byłyby uznane za uczestnika postępowania w myśl art. 33 § 1 p.p.s.a. Są one wprawdzie bezpośrednio zainteresowane rozstrzygnięciem sprawy, jednakże nie można twierdzić, że odrzucenie skargi naruszy interes prawny tych osób. W powołanym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 p.p.s.a.). Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. odrzucił zażalenie Stowarzyszenia [...] w R. Nie ma ono żadnego interesu prawnego w kwestionowaniu kwestii uzupełnienia przez skarżące Stowarzyszenie "[...]" braków fiskalnych skargi. W związku z tym, że wskazane zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu brak było podstaw do wzywania Stowarzyszenia [...] w R. do uiszczenia wpisu sądowego od tego zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 222 p.p.s.a. nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2017 r. o wezwaniu Stowarzyszenia do uiszczenia wpisu od tego zażalenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 sentencji.