II GSK 3186/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 18/17 w sprawie ze skargi S. R. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od S. R. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę S R (dalej: skarżący) na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes) z dnia [..] października 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego produktu. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Inspektor Jakości Handlowej w Gdańsku decyzją z [..] stycznia 2016 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną z tytułu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej. Decyzja została wysłana na adres głównego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej skarżącego i doręczona w dniu 16 lutego 2016 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej: k.p.a. Skarżący pismem z 25 sierpnia 2016 r. zwrócił się do Inspektora o doręczenie decyzji z [..] stycznia 2016 r. Odpis tej decyzji został odebrany przez pełnomocnika skarżącego w dniu 6 września 2016 r. W dniu 20 września 2016 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając, że została ona nieprawidłowo doręczona na adres prowadzonej działalności gospodarczej, podczas gdy w jego ocenie powinna być doręczona w miejscu pracy albo w miejscu zamieszkania. Postanowieniem z dnia [..] października 2016 r. Prezes stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Przypomniał, że adnotacja na kopercie wskazuje na dwukrotne awizowanie w dniach 2 i 10 lutego 2016 r., ze względu na nieobecność adresata. Przesyłki tej nie podjęto w terminie i w dniu 17 lutego 2016 r. zwrócono ją nadawcy. W związku z tym Prezes UOKiK przyjął, że doręczenie zostało dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 1 marca 2016 r. WSA w Warszawie oddalając skargę na powyższe postanowienie podał, że skarżący jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, a w związku z tym pisma w postępowaniu administracyjnym należało doręczać mu tak, jak osobie fizycznej. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 k.p.a., zgodnie z którym pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zasada ta doznaje ograniczenia jedynie wówczas, gdy strona postępowania spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie we wpisie do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) adres głównego miejsca wykonywania działalności został wskazany również jako adres do doręczeń. Nie można zatem zarzucić Inspektorowi, że dokonał doręczenia decyzji na nieprawidłowy adres, skoro adres taki został przez skarżącego podany jako adres do korespondencji. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie zobowiązuje przedsiębiorcy do podawania adresu zamieszkania przy wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, nie jest on również w tej ewidencji uwidaczniany. Żaden przepis nie nakłada natomiast na organ obowiązku samodzielnego ustalania adresu przedsiębiorcy (osoby fizycznej), w sytuacji gdy w CEIDG podany jest adres do korespondencji. Fakt dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej decyzję Inspektora, skierowanej na adres głównego miejsca wykonywania działalności gospodarczej, dawał podstawę do uznania, że została ona w trybie fikcji doręczenia skutecznie doręczona w skarżącemu w dniu 16 lutego 2016 r. S R zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w zw. z naruszeniem art. 42 § 1 oraz art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a. Sąd I instancji dokonał wadliwej wykładni wymienionych przepisów k.p.a. i uznał, że pomimo wysłania decyzji na adres działalności gospodarczej skarżącego, zamiast jego miejsca zamieszkania lub pracy, doszło do skutecznego doręczenia zastępczego. Wskutek błędnej wykładni powołanych przepisów proceduralnych, Sąd I instancji niezasadnie uznał, że skarżone postanowienie Prezesa jest prawidłowe i skargę oddalił; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. wskutek uznania, że odwołanie skarżącego od decyzji Inspektora zostało wniesione z przekroczeniem terminu i w konsekwencji niezasadne oddalenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania administracyjnego, tym samym zaistniały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna S R nie ma uzasadnionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. W ramach zarzutów kasacyjnych podniesiono naruszenie przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 42 § 1 i art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a., polegające na wadliwej wykładni przepisów k.p.a. sprowadzającej się do przyjęcia, że decyzja nakładająca na skarżącego kasacyjnie karę doręczana na adres powadzenia działalności gospodarczej, była doręczona prawidłowo, skoro podmiotem prowadzącym tę działalność była osoba fizyczna, a decyzji nie doręczono jej w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, bo w ocenie skarżącego kasacyjnie miejscem pracy dla niego nie jest miejsce prowadzenia działalności. NSA nie podziela poglądu zaprezentowanego w skardze kasacyjnej, zgodnie z którym decyzja nakładająca karę powinna być doręczona S R w miejscu zamieszkania, a nie miejscu prowadzenia działalności, gdyż to miejsce nie było miejscem pracy dla skarżącego kasacyjnie. Sąd II instancji podziela stanowisko prezentowane w uzasadnieniu skarżonego wyroku, że dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, pisma w postępowaniu administracyjnym doręcza się w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy. Zatem w tym zakresie mają zastosowanie ogólne zasady doręczania pism. W sytuacji, gdy osoba fizyczna nie wykazuje miejsca doręczeń pism, wybór należy do organu. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. NSA nie uznaje za trafny poglądu prezentowanego przez stronę skarżącą kasacyjnie, że w przypadku art. 42 § 1 k.p.a. miejsce pracy może być rozumiane w wąskim zakresie jako to, w którym zatrudniony jest tylko pracownik. Treść wskazanego przepisu należy wykładać racjonalnie, w oparciu o zasady logiki. Miejsce zamieszkania i miejsce pracy to takie miejsca, w których istnieje duże prawdopodobieństwo przebywania adresata pisma, tym samym z nimi wiąże się domniemanie, że pismo zostanie doręczone w sposób, który będzie dawał gwarancję zapoznania się z jego treścią, a w konsekwencji ochroną praw w postępowaniu. We współczesnych realiach zakład pracy to nie tylko miejsce najemnej pracy osób, ale także miejsce, w którym koncentrują się gospodarcze interesy podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Gdyby miało być inaczej, to ustawodawca w art. 42 § 1 k.p.a. wskazałby w jakim znaczeniu rozumie miejsce pracy, a tak nie czyni, co tym bardziej wskazuje na funkcjonalne ujęcie terminu. Doręczenie decyzji na adres prowadzonej działalności gospodarczej było doręczeniem w miejscu pracy, zatem odpowiadało warunkom z art. 42 § 1 k.p.a. Sąd II instancji uznaje, że dla oceny prawidłowości skarżonego postanowienia wskazana okoliczność jest przesądzająca, toteż za zbędne należało uznać te wątki uzasadnienia, które dodatkowo odnosiły się do zakresu danych adresowych z rejestru CEIDG, jednak dla oceny wyroku te rozważania nie miały żadnego znaczenia, a skarga kasacyjna nie podnosiła w tym zakresie zarzutu. Mając na uwadze powyższe oraz biorąc pod rozwagę treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.