II OSK 2344/15

Dnia 6 kwietnia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant: starszy asystent sędziego Anita Lewińska - Karwecka po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 206/15 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 206/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] o cofnięciu M. K. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W sprawie zastosowano pkt 6 lit. b tego przepisu, w myśl którego pozwolenia na broń nie mogą posiadać osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W powyższych przypadkach nie jest zatem konieczne przeprowadzenie dodatkowych dowodów, bowiem zgodnie z wolą ustawodawcy, osoba skazana do czasu zatarcia skazania broni posiadać nie może. Nie mają przy tym znaczenia żadne, nawet korzystnie świadczące o stronie opinie zarówno wśród myśliwych, czy z miejsca pracy, gdyż nie eliminują one z obrotu prawnego prawomocnego wyroku. Przepisy te mają charakter obligatoryjny i wiążą organy Policji w sposobie rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie bezspornym jest, że M. K. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt III K 352/14 został uznany winnym zarzucanego mu czynu, tj. przestępstwa z art. 220 § 2 k.k. (przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową) oraz art. 157 § 2 i 3 k.k. (przeciwko życiu i zdrowiu) w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to, na podstawie art. 220 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k., skazano go na karę grzywny. Popełniony przez stronę czyn wyczerpał znamiona dwóch zbiegających się nieumyślnych przestępstw z art. 220 § 2 i art. 157 § 2 i 3 k.k. w związku z czym Sąd wymierzył jej karę na podstawie przepisu przewidującego karę najsurowszą. Ponadto jedno z popełnionych przez nią przestępstw stypizowane jest w rozdziale XIX k.k. jako przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu (art. 157 § 2 i 3 k.k.). Biorąc powyższe pod uwagę skoro ustawodawca z góry rozstrzygnął, że przesłankę zagrożenia uzasadnia sam fakt skazania za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu to organy Policji były zobowiązane cofnąć M. K. pozwolenie na broń. Argument strony, że pomimo zakwalifikowania czynu jako przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu nie można zaliczyć jej do grona osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy, zdaniem Komendanta Głównego, należy uznać za bezzasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. oraz decyzji organu I instancji. Skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o broni i amunicji, polegające na nieuzasadnionym cofnięciu mu pozwolenia na broń poprzez automatyczne przyjęcie, że należy on do grona osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, podczas gdy charakter czynu, za który został skazany nie pozwala na uznanie stanowiska organu odwoławczego za prawidłowe. Skarżący wskazał, że czyn, którego nieumyślnie się dopuścił jest przestępstwem, które nie należy do katalogu przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, ale przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową. Dopiero w konsekwencji naruszenia obowiązków z zakresu nadzoru pracowniczego doszło do nastąpienia skutku opisanego w art. 15 § 2 i 3 k.k. W tej sytuacji choć formalnie kwalifikacja prawna zdarzenia obejmuje nieumyślny czyn zabroniony przeciwko życiu i zdrowiu to w tym przypadku nie sposób jest przyjąć, że należy on do grona osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b tej ustawy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 206/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.). Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do grona osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W myśl art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy, chodzi o osoby stanowiące zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu; przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. W rozpoznawanej sprawie podstawą do cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską w celu łowieckim M. K. był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego Poznań-Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt III K 352/14, którym skarżący został uznany winnym tego, że w dniu 12 października 2013 r. w Poznaniu, będąc odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i higienę pracy, nieumyślnie nie dopełnił obowiązku w ten sposób, że ustawił na maszynie oprzyrządowanie do przebijania rur bez zamontowania osłony będącej na wyposażeniu przyrządu, spełniającej zadanie zabezpieczenia strefy niebezpiecznej docisku siłownika przed ingerencją ręki pracownicy, przez co naraził wskazaną pokrzywdzoną na bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i nieumyślnie spowodował u niej obrażenia w postaci otwartego złamania paliczka podstawnego i dystalnego kciuka prawego, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządu ruchu – ręki prawej na czas dłuższy aniżeli dni siedem w rozumieniu art. 157 § 1 k.k., tj. o przestępstwo z art. 220 § 2 k.k. (przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową) oraz art. 157 § 2 i 3 k.k. (przeciwko życiu i zdrowiu) w zw. z art. 11 § 2 k.k. W ocenie Sądu, organ odwoławczy słusznie wskazał w zaskarżonej decyzji, że popełniony przez skarżącego czyn wyczerpał znamiona dwóch zbiegających się nieumyślnych przestępstw z art. 220 § 2 i art. 157 § 2 i 3 k.k., a zatem w sprawie została spełniona przesłanka do cofnięcia pozwolenia na broń, określona w art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, gdyż M. K. stał się osobą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b powołanej ustawy. Sąd podkreślił, że obecna konstrukcja art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ stosujący te przepisy, po stwierdzeniu zaistnienia przesłanek określonych w pierwszym z nich, obligatoryjnie musi wydać decyzję o cofnięciu decyzji o pozwoleniu na broń. Każda z osób, która została skazana za nieumyślne przestępstwo, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Tak więc w przypadku zaistnienia prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo nieumyślne na wydanie decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni nie mają wpływu pozytywne dla skarżącego opinie wśród myśliwych czy z miejsca pracy. Sprawy cofnięcia pozwolenia na broń nie pozostawiono uznaniu organu. Brzmienie przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji: "cofa pozwolenie na broń" oznacza, że decyzja w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie jest decyzją wydawaną w granicach uznania administracyjnego, lecz ma charakter decyzji związanej. Przepis ten nakłada na organ Policji obowiązek wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. Tym samym organ administracji nie jest zobowiązany do badania, czy dana osoba stanowi zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, uzasadniające cofnięcie jej pozwolenia na broń, gdyż stosownej oceny dokonał już ustawodawca. Katalog wymieniony w tym przepisie ma obecnie charakter zamknięty. Zdaniem Sądu, Komendant Główny Policji zasadnie powołał w zaskarżonej decyzji wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1659/13 (dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że "...każda z przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji może stanowić oddzielną i samodzielną przyczynę cofnięcia pozwolenia na broń. Podobnie rzecz się ma z przesłankami zawartymi w pkt a i w pkt b, które nie muszą występować łącznie z przesłankami "zagrożenia dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego". Zagrożenie dla siebie, zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego, skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe oraz skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, jak również skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, to przesłanki, które każde oddzielnie, stanowi podstawę obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń. Ustawodawca wyszedł zatem z założenia, że każde przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 a) i b) stanowi zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego, a zatem niecelowe, z punktu widzenia racjonalnego ustawodawcy, byłoby powtarzanie tego zagrożenia...". Decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń nie ma charakteru środka karnego, lecz administracyjnoprawny. Ustawodawca uznał, że sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo jest samoistną przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń. Popełnienie wskazanych czynów (ich dokonanie) świadczy, że dana osoba nie daje rękojmi zachowania postawy, jaką dochowywać - w ocenie ustawodawcy - powinien posiadacz broni. Broń oraz amunicja ze względu na potencjalnie możliwe wywołanie nimi zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, musi podlegać reglamentacji, zaś dostęp do nich mogą mieć tylko osoby opanowane, praworządne, zrównoważone, dojrzałe. Z tego też względu przepisy dopuszczające jednostki do posiadania broni i amunicji muszą być wykładane możliwie rygorystycznie. Ma to szczególne znaczenie wobec art. 38 Konstytucji RP, w myśl którego Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia. Ścisła kontrola dostępu do broni jest właśnie elementem tej ochrony, tym samym restrykcyjne rozumienie przepisów o dostępie do broni i amunicji wypływa z samej ustawy zasadniczej. Zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5, zdaniem Sądu, nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie miał on zastosowania w sprawie. Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł M. K. podnosząc zarzuty naruszenia art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit b ustawy o broni i amunicji poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i w konsekwencji oddalenie skargi pomimo faktu, iż cofnięcie skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej nastąpiło przy automatycznym przyjęciu, że skarżący należy do grona osób stanowiących zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego, podczas gdy charakter czynu, za który skarżący został skazany nie pozwala na uznanie takiego stanowiska Sądu I instancji za prawidłowe. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, chociaż formalnie kwalifikacja prawna zdarzenia obejmuje nieumyślny czyn zabroniony przeciwko życiu i zdrowiu, to w odniesieniu do skarżącego nie sposób przyjąć, by należał on do grona osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o broni i amunicji z uwagi na skazanie za przestępstwo z art. 157 § 2 i § 3 k.k. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez M. K. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.). Przepis ten stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: – przeciwko życiu i zdrowiu, – przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Z kolei z art. 18 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wynika, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Przesłanki odmowy wydania pozwolenia na broń wynikające z art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji są więc zarazem przesłankami cofnięcia pozwolenia na broń. Zarzut skarżącego kasacyjnie opiera się na założeniu, że w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji zawarte zostały dwie przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń i konieczne jest wykazanie, że: a. osoba posiadająca pozwolenie na broń stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego oraz wykazanie, że: b. osoba posiadająca pozwolenie na broń została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe bądź za określonego rodzaju przestępstwa nieumyślne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji nie znajduje uzasadnienia. W przepisie tym nie zostały zawarte dwie przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń tylko jedna. Przesłanką cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni jest stwarzanie przez osobę posiadającą takie pozwolenie zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Jednocześnie ustawodawca przesądził, że osobami stwarzającymi takie zagrożenie są osoby, które zostały skazane prawomocnym wyrokiem za wymienione w tym przepisie określonego rodzaju przestępstwa. Jest to w istocie ustawowe domniemanie, którego obalenie nie jest dopuszczalne. Nie jest niczym szczególnym przesądzanie przez prawodawcę w przepisie powszechnie obowiązującego prawa, że zaistniał określony stan faktyczny. Prawodawstwu polskiemu oraz nauce prawa znana jest instytucja tzw. domniemań prawnych. Domniemania prawne dzieli się na domniemania, które mogą być podważone przeciwdowodem (preasumptio iuris tantum) oraz domniemania niewzruszalne (preasumptio iuris ac de iure). W celu ustanowienia normy domniemania przepisy prawa nie muszą zawierać słowa "domniemanie" lub pochodnych do niego zwrotów (Zbigniew Radwański. Prawo cywilne – część ogólna. C.H. Beck/PWN. Warszawa 1993, str. 56, 57). Zauważyć należy, że w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy ustawodawca po sformułowaniu "stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" użył znaku interpunkcyjnego w postaci dwukropka. Po tym znaku zawarte zostały sformułowania: a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: – przeciwko życiu i zdrowiu, – przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia." Główną funkcją dwukropka jest wprowadzenie jakiejś wyodrębnionej partii tekstu. Może to być wyliczenie, wyszczególnienie, cytat, uzasadnienie, wynik, wyjaśnienie. Dwukropka nie należy uważać za znak oddzielający lecz wyodrębniający jakiś fragment, który wynika z tekstu wcześniejszego (Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji pod redakcją prof. Edwarda Polańskiego., str. 144). Część zdania znajdująca się po dwukropku nie może być więc traktowana jako zdanie złożone współrzędnie, to jest zdanie składające się ze zdań pojedynczych niezależnych od siebie. Ponieważ po sformułowaniu "stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" znajduje się dwukropek, to tej części zdania, która znajduje się po tym znaku interpunkcyjnym nie można uznać za zdanie niezależne. Tylko wówczas, gdyby w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji zastosowano formułę zdania złożonego współrzędnie można byłoby mówić o tym, że w przepisie tym zawarte zostały dwie niezależne od siebie przesłanki odebrania pozwolenia na posiadanie broni. Taka sytuacja w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy o broni i amunicji nie występuje. W sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie skazany został prawomocnym wyrokiem za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu nie było podstaw do dokonywania przez organ administracji ustaleń w kwestii spełnienia przez skarżącego kasacyjnie przesłanki odebrania pozwolenia na posiadanie broni jaką jest zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Nie było też podstaw do prowadzenia przez organ administracji postępowania dowodowego w celu podważenia ustawowego domniemania, że skarżący kasacyjnie spełnia warunki do uznania go za osobę stanowiącą zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Kwestię tę jednoznacznie przesądził ustawodawca wprowadzając w ustawie domniemanie, które jest domniemaniem niewzruszalnym. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.