IV SA/Gl 24/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. nie stwierdził u A. S. choroby zawodowej narządu słuchu wymienionej w poz. 21 wykazu z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869). Organ ustalił, że strona była narażona na hałas w latach 1961 – 1977. Następnie pracowała jako pracownik biurowy, ostatnio w okresach 1995 – 2004 i 2005 -2009 w firmach A i B na stanowisku głównej księgowej. Orzeczenie lekarskie wykazało u niej obustronne odbiorcze uszkodzenie słuchu o cechach lokalizacji ślimakowej na poziomie 68 dB w uchu prawym i 48 dB w uchu lewym. Ponieważ od lat 80-tych strona nie pracowała w narażeniu na hałas to nie przyjęto zawodowej etiologii niedosłuchu. Z powodu nierozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy jednostki diagnostycznej organ sanitarny nie znalazł podstaw do stwierdzenia takiej choroby. Decyzją [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. powyższe rozstrzygnięcie I instancji zostało utrzymane w mocy. Na skutek skargi pracownika decyzje obu instancji zostały uchylone wyrokiem tut. Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 459/13. W motywach wyroku wskazano, że odnośnie pracy skarżącej w charakterze księgowej nie dokonano ustaleń w zakresie narażenia zawodowego na hałas, mimo wskazywania przez nią okoliczności dotyczących występowania hałasu i wymienieniu konkretnych źródeł hałasu. W tej sytuacji brak rzetelnej oceny warunków pracy nie dawał podstaw do stanowczego ustalenia przesłanek z art. 235 ¹ Kodeksu pracy. Sąd zauważył przy tym, że orzeczenie lekarskie w istocie rozpoznało cechy choroby ujętej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych, a zatem gdyby wystąpiły pozostałe przesłanki wymagane do rozpoznania i stwierdzenia omawianej choroby, to orzeczenie to byłoby wystarczające do wydania pozytywnej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] r. także nie stwierdził przedmiotowej choroby zawodowej. Tym razem organ oparł się na uzupełniającej opinii Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., które to jednostki nie rozpoznały choroby zawodowej. Organ sanitarny podniósł, że po szczegółowej i dogłębnej analizie materiału dowodowego, wobec braku rozpoznania choroby zawodowej przez lekarzy jednostek orzeczniczych, ponownie nie znalazł podstaw do stwierdzenia w strony choroby zawodowej narządu słuchu. W odwołaniu strona wniosła o zmianę powyższej decyzji i wydanie pozytywnej decyzji w sprawie jej choroby zawodowej. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Po przedstawieniu przebiegu postępowania organ ten wywiódł, że bez orzeczenia lekarskiego lub sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Zatem, po przeanalizowaniu całości zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza uzupełnionej oceny narażenia zawodowego na hałas oraz orzeczeń lekarskich, nie uwzględnił odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. S. zarzuciła, że zaskarżona decyzja nie uwzględniła treści poprzedniego wyroku wydanego w tej sprawie. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie może się ostać, bowiem postawiony przez skarżącą zarzut jest w pełni zasadny. Nie ulega w szczególności żadnej wątpliwości, że decyzja ta zapadła z naruszeniem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu są wiążące dla organów administracyjnych rozpatrujących daną sprawę. Tymczasem w poprzednim wyroku Sąd wskazał na konieczność rzetelnej oceny warunków pracy skarżącej pod kątem występującej w art. 235 ¹ Kodeksu pracy przesłanki w postaci narażenia zawodowego, zaznaczając przy tym, że to do organów sanitarnych należy zasadniczo dokonanie ustaleń dotyczących owego narażenia. Ustalenia takie muszą być poprzedzone należytą oceną zgromadzonego materiału dowodowego, spełniającą wymogi art. 80 kpa. Winna ona znaleźć się w uzasadnieniu faktycznym decyzji sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 kpa. Organ odwoławczy obowiązkom tym nie sprostał, a nawet w ogóle nie dokonał ustaleń co do istnienia narażenia zawodowego. Ograniczył się wyłącznie do przedstawienia treści orzeczeń lekarskich i uznając błędnie, że są one dla niego bezwzględnie wiążące. Jest to pogląd sprzeczny z poprzednim wyrokiem i obowiązującym prawem. Związanie organu orzeczeniem lekarskim odnieść można bowiem jedynie do kwestii medycznych, a nie do problemu narażenia zawodowego, którego oceny organ ma obowiązek dokonać samodzielnie stosownie do § 6 ust. 3 pkt 3 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Problem ten ma zatem nadal kluczowe znaczenie w sprawie, skoro obie placówki diagnostyczne nie rozpoznały choroby zawodowej przy założeniu, że w istotnym dla wyniku postępowania ostatnim okresie zatrudnienia skarżącej nie była ona narażona na szkodliwe działanie hałasu. Placówki te przedstawiły szczegółową diagnostykę medyczną, ale nie wynika z niej, czy konkluzje orzeczeń byłyby odmienne w razie przyjęcia istnienia w owym okresie zatrudnienia narażenia zawodowego na hałas. Podobnie jak w pierwotnym orzeczeniu placówki te rozpoznały przy tym obustronne uszkodzenie słuchu skarżącej w poziomach przekraczających wielkość wskazaną w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych. W stosunku do tego pierwszego orzeczenia zmieniły natomiast rozpoznanie w zakresie typu ubytku słuchu ze ślimakowego na czuciowo-nerwowe, co o tyle jest bez znaczenia, że oba te typy objęte są charakterystyką choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu. O ile organy sanitarne bezkrytycznie przyjęły treść orzeczeń lekarskich w części dotyczącej stwierdzeń o braku narażenia zawodowego, to popadły w sprzeczność z własnym stwierdzeniem wyrażonym w toku postępowania. Otóż w piśmie z dnia [...] r. kierowanym do jednostki diagnostycznej pierwszego stopnia organ I instancji uznał wysokie prawdopodobieństwo narażenia skarżącej pracy w latach 1995-2010. Od czasu sporządzenia tego pisma nie były prowadzone już żadne czynności procesowe, zmierzające do wyjaśnienia kwestii narażenia zawodowego. Mimo tego organy obu instancji nie wytłumaczyły dlaczego odstąpiły od powyższego stanowiska, a przyjęły odmienny pogląd placówek medycznych, nie poparty szczegółową oceną warunków pracy skarżącej. Można się zgodzić z [...] Instytutem, że na stanowiskach biurowych zasadniczo nie występuje hałas stwarzający ryzyko powstania urazu akustycznego, jednakowoż skarżąca powoływała się na specyficzne okoliczności, które wymagały wyjaśnienia, poczynienia stanowczych ustaleń ze strony organów sanitarnych. Brak takich ustaleń sprawia, że z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 kpa sprawa w dalszym ciągu nie została prawidłowo rozpatrzona, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Ten ostatni przepis obliguje do wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego. Ma to służyć ustaleniu jak najbardziej zbliżonego do obiektywnej rzeczywistości stanu faktycznego sprawy. W nawiązaniu do przytoczonego już pisma organu I instancji z dnia [...] r. wypadnie zauważyć, że przy ocenie dowodów nie obowiązuje reguła rozstrzygania wątpliwości na korzyść pracownika, lecz objęta treścią art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej. Jej realizacji służy przeprowadzenie prawidłowego postępowania wyjaśniającego, w toku którego organy winny wykorzystać wszystkie możliwości dowodowe prowadzące do wyjaśnienia sprawy (por. art. 75 § 1 kpa). Przy ocenie dowodów należy z kolei kierować się przede wszystkim zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tak aby swobodna ocena nie nosiła cech dowolności. Dlatego też zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji musi wskazywać fakty uznane za udowodnione, dowody, na których organ się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ I instancji przeprowadził już dowody na okoliczność warunków pracy skarżącej. Rzeczywiście przedstawiają one częściowo rozbieżne dane, ale w części mogą być one zweryfikowane pod katem występowania szkodliwego działania hałasu. W szczególności można zbadać poziom hałasu wywołanego ruchem pojazdów na trasie DK 1 wewnątrz budynku, w którym pracowała skarżąca przy uwzględnieniu tych rozbieżnych wariantów, co umożliwi zorientowanie się o skali wpływu tych rozbieżności na ustalenie poziomu hałasu. Skarżąca wskazywała jeszcze inne źródła hałasu, które także można poddać podobnej weryfikacji. W tym względzie organy sanitarne dysponują fachową wiedzą, w związku z czym Sąd czyni powyższe uwagi jedynie w kontekście dotychczasowych zaniechań z ich strony. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zależeć będzie od rodzaju ustalenia organu w zakresie przesłanki narażenia zawodowego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.