IV SA/Wa 2381/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2015 r. sprawy ze skargi S. S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należnych odsetek oddala skargę Zaskarżonym aktem Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchylił orzeczenie Starosty [...] z [...] października 2014 r., o ustaleniu odsetek ustawowych - powstałych wskutek nieterminowej zapłaty przez [...] S.A. odszkodowania, określonego ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] stycznia 2011 r. - oraz o zobowiązaniu tej Spółki (zwanej dalej "Inwestorem") do zapłaty ustalonych odsetek (w kwocie 218 007,68 zł) na rzecz p. S. K. (zwanego dalej "Wnioskodawcą"), w terminie 14 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I. instancji. Organ administracji, uzasadniając wydanie decyzji kasatoryjnej, przywołał następujące uwarunkowania prawne i faktyczne sprawy: - decyzja organu I. instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, choć w części z innych powodów aniżeli wskazane w odwołaniu Wnioskodawcy, - w art. 40 § 2 K.p.a. wskazano, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to jemu doręcza się pisma; bezspornym jest, że Inwestor udzielił w dniu 10 kwietnia 2014 r. pełnomocnictwa radcom prawnym p. B. R. oraz W. S.; wysyłana korespondencja do stron, po złożeniu pełnomocnictwa (zawiadomienie, wobec treści art. 10 K.p.a., jak i decyzja z [...] października 2014 r.), była kierowana do Inwestora; brak w aktach postępowania dowodów doręczenie korespondencji któremukolwiek z pełnomocników; dodatkowo odwołanie złożył tylko Wnioskodawca; doręczenie decyzji stronie postępowania z pominięciem pełnomocnika jest bezskuteczne; strona - ustanawiając pełnomocnika - chce się ustrzec przed skutkami nieznajomości prawa, więc jeżeli organ pomija pełnomocnika w toku postępowania, to w ten sposób niweczy wysiłki strony w dążeniu do ochrony jej praw i interesów oraz zapewnienia sobie ochrony, jaką powinna uzyskać w państwie prawa, - strona postępowania, reprezentowana przez pełnomocnika, nie była informowana o istotnych dla sprawy okolicznościach a tym samym naruszono art. 40 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (przywołano wyroki NSA o sygn. akt II OSK 2536/12, oraz WSA o sygn. akt II SA/G12005/13 – dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), - postępowanie o naliczenie odsetek ustawowych zostało wszczęte przez Starostę [...] wobec pisma Wnioskodawcy z 5 maja 2014 r., gdzie żądano ich ustalenia w związku z wydaniem ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. (wyrokiem o sygn. akt I SA/Wa 1388/11 oddalono skargę na tą decyzję); aktem tym utrzymano w mocy orzeczenie Starosty [...] z [...] lutego 2011 r. określające kwotę należnego odszkodowania na 635 350 zł. (pkt 1); wniosek dotyczył okresu od [...] maja 2011 r. (data ostateczności decyzji) do 5 lutego 2014 r – daty wypłaty odszkodowania (zostało ono wypłacone w drodze prowadzonej egzekucji komorniczej), - w sprawie ustalono, że 30 maja 2012 r. Wnioskodawca otrzymał kwotę 7 835 zł. natomiast 5 lutego 2014 r. – 627 585 zł; daję to łącznie 635 420 zł. - kwotę większą o 70 zł od kwoty wymagalnej; organ prowadzący postępowanie nie uwzględnił nadpłaty w ustaleniu kwoty należnych odsetek do zapłaty; w decyzji organ I. instancji zawarł też należne kwoty odsetek za poszczególne okresy bez podania metody technicznej ich wyliczenia, sposobu zaokrągleń, czy też rodzaju używanego kalkulatora odsetkowego, pomimo zamieszczonych wydruków z kalkulatora odsetkowego; w treści wspomnianych wydruków zawarto tylko, że pochodzą one z portalu podatkowo-księgowego, - pismem z 23 października 2014 r. (data wpływu 27 października 2014 r.) radca prawny B. R. - pełnomocnik Inwestora - złożyła do Starosty [...] wniosek o: - uwzględnienie przy wyliczeniu odsetek za opóźnienie w płatności na podstawie decyzji Starosty [...] z [...] lutego 2011 r. kwoty odszkodowania wypłaconego Wnioskodawcy na podstawie ostatecznej decyzji Starosty z [...] marca 2000 r., - zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania, prowadzonego przez Starostę [...], w sprawie waloryzacji i nakazania Wnioskodawcy zwrotu na rzecz Inwestora kwoty odszkodowania wypłaconego w lipcu 2000 roku, na podstawie ostatecznej decyzji Starosty z [...] marca 2000 r. (sprawa pod nr [...]), - postanowieniem z [...] października 2014 r. Starosta odmówił zawieszenia postępowania (Wojewoda [...], postanowieniem z [...] grudnia 2014 r., stwierdził niedopuszczalność złożonego na nie zażalenia), - pomimo, że wskazane pismo radcy prawnego zostało złożone jeszcze przed wydaniem merytorycznej decyzji w sprawie ustalenia odsetek, Starosta w swojej decyzji nie odniósł się do wniosku w nim zawartego (pkt 1 pisma), - przy ponownym rozpatrzeniu wniosku należy odpowiednio: - o wszelkich czynnościach, podejmowanych w sprawie, informować wszystkie strony, postępowania, z uwzględnieniem złożonych pełnomocnictw; - ponownie wyliczyć należne odsetki ustawowe; - opisać metodę techniczną ich wyliczenia, sposób zaokrągleń, czy też rodzaj używanego kalkulatora odsetkowego i przyjęte w nim metody wyliczeń odsetek; - rozpatrzyć w całości wnioski stron, składane w trakcie postępowania; -dokonać oceny, na podstawie art. 80 K.p.a., wartości dowodowej skompletowanego materiału dowodowego, - wymóg zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania, wynikający z art. 15 K.p.a., przesądza, że - przy danym zakresie spraw do wyjaśnienia - tylko uchylenie zaskarżonej decyzji pozwoli zachować stronom postępowania możliwość żądania rozpatrzenia sprawy również w II. instancji. W skardze Inwestora zarzucono naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 10 § 1 w związku z art. 111 § 1, art. 111 § 1b i art. 111 § 2 oraz w związku z art. 138 § 2 K.p.a. Polegało ono na wydaniu skarżonej decyzji na skutek rozpoznania odwołania, złożonego przez Wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ I. instancji nie rozpoznał wniosku Inwestora o uzupełnienie decyzji z [...] października 2014 r. W konsekwencji tego termin dla złożenia odwołania przez Skarżącą od powyższej decyzji nie rozpoczął biec, zaś załatwienie sprawy przez organ odwoławczy, poprzez wydanie orzeczenia z [...] grudnia 2014 r., spowodowało pozbawienie Skarżącego możliwości złożenia odwołania i przedstawienia zarzutów względem decyzji organu I. instancji. Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wydanie decyzji przez Wojewodę [...] na skutek pominięcia faktu złożenia wniosku o uzupełnienie decyzji organu I. instancji, a w konsekwencji nieprzekazanie akt Staroście [...] celem wydania postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji, doprowadziło do pozbawienia Inwestora możliwości złożenia odwołania i przedstawienia zarzutów względem decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W trakcie rozprawy (k. 114) Pełnomocnik Inwestora stwierdził, że na danym etapie nie można ocenić, jaka decyzja zostałaby wydana gdyby nie naruszono procedury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, jako niezasadna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w zakresie uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Trafnie wywiedziono w skardze, że w niniejszej sprawie uchybiono przywołanym w niej przepisom postępowania, nie rozpoznając wniosku o uzupełnienie treści decyzji. Przytaczanie augmentacji skargi w tym zakresie byłoby bezzasadne. Trzeba mieć jednak na uwadze, że - w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - uchylenie zaskarżonego orzeczenia jest dopuszczalne jedynie w razie ustalenia przez Sąd, że określone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie można utożsamiać tego rodzaju wyniku wyłącznie z formalnym niejako "zachwianiem" procedury rozpatrywania sprawy (odwrócenie kolejności rozważenia określonych problemów, nie dopełnienie czynności – np. poinformowania strony itp.). Tego rodzaju skutek ma każde naruszanie procedury, a - z woli prawodawcy - jedynie pewne kategorie uchybień skutkują potrzebą wyeliminowania z obrotu wadliwych aktów. Pojęcie istotny wpływ oznacza mianowicie taki skutek, który może mieć znaczenie w kontekście treści końcowego rozstrzygnięcia w danej instancji. W rozpoznawanej sprawie organ administracji wydał decyzję o charakterze kasatoryjnym i skutki ewentualnych uchybień muszą być rozważane w kontekście oceny czy - o ile by do nich nie doszło - mogłoby zapaść orzeczenie inne (np. tu -decyzja o charakterze reformatoryjnym bądź o utrzymaniu w mocy). Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organ odwoławczy wskazał enumeratywnie, jakie kwestie wymagają uzupełnienia m.in. potrzeba merytorycznego odniesienia się do wniosku Inwestora, przedłożonego przez wydaniem orzeczenia w I. instancji, czy wskazanie bardziej szczegółowo sposobu obliczenia odsetek, co determinuje możliwość kontroli instancyjnej orzeczenia jak i umożliwia weryfikację jej prawidłowości stronom. Rozpatrując sprawę organ nie uwzględnił faktu złożenia wniosku o uzupełnienie treści orzeczenia organu I. instancji. Żądnie to dotyczyło jednak wyłącznie wskazania sposobu uiszczenia należności wskazanej w decyzji. Wobec nie rozpatrzenia wniosku Inwestor nie wniósł odwołania (termin w tym zakresie nie wyekspirował) a więc nie mógł przestawić swoich zastrzeżeń merytorycznych, co do treści decyzji. Jednakże, czego nie zakwestionowano w skardze ani na rozprawie, ewentualne uzupełnienie treści decyzji, w następstwie wniosku Inwestora a później rozważnie jego odwołania, nie mogło skutkować wydaniem orzeczenia o innej treści. Pozostaje więc jedynie do rozważania kwestia, czy - wobec rozpatrywania ponownie sprawy w I. instancji w następstwie wydania skarżonego aktu - zostanie uszanowane prawo do przedstawienia przez stronę (tu - Inwestora) jej stanowiska merytorycznego w sprawie, przed wydaniem ostatecznego orzeczenia (art. 10 i 81 K.p.a.). Prawo to zostanie zabezpieczone. Organ administracji będzie obowiązany do odniesienia się zarówno do wniosku Inwestora złożonego przed wydaniem uprzedniego orzeczenia jak i dalszych żądań, przedkładanych później w sprawie. W tym kontekście ewentualne uchylenie skarżonego do Sądu aktu sytuowałoby wyłącznie przedłużaniem procedury, niezbędnej dla określenia i uzyskania stosownej należności przez drugą ze stron postępowania – Wnioskodawcę. Sąd nie dopuszcza, aby właśnie to mogło być intencją skarżącego. Podziela wprawdzie prezentowane w judykaturze stanowisko (stosowne tezy przytoczono w skardze), że generalnie nierozważenie wniosku o uzupełnienie treści decyzji przed rozpatrzeniem od niej odwołania stanowi wadliwość, skutkującą potrzebą uchylenia przedwcześnie wydanego orzeczenia. Trzeba mieć jednak zawsze na uwadze również skutki procesowe, jakie dane uchybienie mogło mieć w konkretnej sprawie, w kontekście przesłanek możliwości uchylenia skarżonego aktu (wskazane w art. 145 §. 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Indywidualnej oceny nie można odrywać od realiów konkretnej sprawy. W danym przypadku możliwości istotnego wpływu uchybienia – rozumianego, jako ewentualność wydania odmiennego orzeczenia w II. instancji - Sąd z urzędu się nie dopatrzył. Nie wskazała ich też Strona skarżąca, wywodząc jedynie na rozprawie, jakoby kwestia ta nie mogła być na danym etapie oceniona. Pogląd ten nie znajduje podstaw. Skoro ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza expressis verbis możliwość kontroli przez Sąd wszelkich aktów, wydanych w granicach danej sprawy (art. 135) to możliwa jest oczywiście także ocena ewentualnych skutków nie wydania określonego rozstrzygnięcia (tu w przedmiocie uzupełnienia treści decyzji). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.