II SA/Rz 1616/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Paweł Zaborniak Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. Przedmiotem skargi A.K. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dalej Kolegium, z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o ustaleniu prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] przyznał A.K. specjalny zasiłek pielęgnacyjny z tytułu opieki nad siostrą E.B. w wysokości 520 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. Ten sam organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r., nr [...] uchylił od dnia 1 maja 2016 r. własną decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. z uwagi przekroczenie w związku z uzyskaniem dochodu ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania zasiłku. Organ uzyskał informację o przyznaniu E.B. decyzją ZUS z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] świadczenia rehabilitacyjnego na okres 9 miesięcy, począwszy od 29 stycznia 2016 r. Tytułem tego świadczenia beneficjentka pobrała w styczniu 2016 r. kwotę 117, 78 zł, w lutym 2016 r. kwotę 1.138, 70 zł, w marcu 2016 r. kwotę 1.217,59 zł i w kwietniu 2016 r. kwotę 1.158, 76 zł. Następstwem powyższego przeciętny miesięczny dochód rodziny w rozpatrywanej sprawie (po uwzględnieniu dochodu uzyskanego) wyniósł kwotę 5.460,12 zł, a na osobę w rodzinie 780, 02 zł. Poprzednio - w chwili złożenia wniosku - kształtował się on na poziomie 5.251, 15 zł, a na osobę w rodzinie 750,16 zł. W odwołaniu A.K. wskazała, że decyzja organu jest dla niej krzywdząca. Wniosła o wypłatę zaległego zasiłku za miesiąc sierpień, zmianę zaskarżonej decyzji oraz ustalenie odszkodowania za poniesione straty z tytułu braku możliwości kontynuowania pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Nie zanegowała faktu uzyskania dochodu i w następstwie przekroczenia dochodu w rodzinie o kwotę 16, 02 zł. Podniosła jednak, że decyzję Wójta Gminy [...] otrzymała w dniu 8 września 2016 r., natomiast prawo do zasiłku zostało uchylone już od dnia 1 maja 2016 r. Doprowadziło to do braku możliwości rejestracji w Powiatowymi Urzędzie Pracy w [...], dalej "PUP w [...]" o pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Po rozpatrzeniu odwołania Kolegium zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz.23, dalej "k.p.a.") a także z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2015r., poz. 114 ze zm., dalej "u.ś.r.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. Wyjaśniło, że na podstawie art. 16 a ust.1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (aktualnie 764 zł). Przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (art. 16 a ust. 2 ustawy). W przepisie art. 3 pkt 24 ustawy ustawodawca przewiedział sytuacje dotyczące uzyskania dochodu i jest to m.in.: uzyskanie zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt. 24 lit. h). W przypadku zaś uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). Stosownie do art. 24 ust. 7 ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 powołanej ustawy, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wykazały bez wątpliwości, iż E.B. decyzją ZUS z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] uzyskała prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 9 miesięcy, począwszy od 29 stycznia 2016 r. Uzyskanie dochodu doprowadziło do przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego o kwotę 16, 02 zł. W tym stanie rzeczy organ i instancji prawidłowo uznał, iż miesiącem uzyskania dochodu jest miesiąc marzec 2016 r.; miesiąc, w którym nastąpiło przekroczenie dochodu to miesiąc kwiecień 2016 r., zaś uchylenie decyzji (zgodnie z treścią powołanego art. 24 ust. 7) musiało nastąpić z dniem 1 maja 2016 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie A.K. wniosła o bezzwłoczne procedowanie z uwagi na fakt pozostawania przez nią bez środków do życia, wypłatę zaległego zasiłku, zmianę zaskarżonej decyzji, odszkodowanie za poniesione straty z tytułu braku możliwości kontynuowania pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Wyjaśniła, że przed przyznaniem jej specjalnego zasiłku opiekuńczego na siostrę E.B. na podstawie decyzji PUP w [...] miała ustalone prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych przyznanego jej od października 2015 r. do listopada 2016 r. Po przyznaniu jej zasiłku opiekuńczego, od 1 listopada 2015 r. zasiłek dla bezrobotnych niezwłocznie został jej zawieszony. Decyzję o ustaniu prawa do pobierania zasiłku opiekuńczego z GOPS w [...] otrzymała dopiero 8 września 2016 r. W decyzji tej zasiłek opiekuńczy został jej uchylony od dnia 1 maja 2016 r. Nie dysponując tą decyzją wcześniej nie była w stanie złożyć żadnych dokumentów i zarejestrować się w PUP w [...] w przepisanym 14 dniowym terminie liczonym od dnia, w którym ustało prawo do pobierania zasiłku opiekuńczego. W chwili obecnej z tego powodu nie przysługuje jej prawo do podjęcia i ponownego pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Wskazała, ze jej siostra jest ciężko chora, przeszła chemioterapię i nie jest w stanie zajmować się sobą. Mimo faktycznego przekroczenia kryterium dochodowego zaskarżona decyzją jest dla niej krzywdząca, ponieważ poprzez zbyt późne otrzymanie decyzji straciła prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych lub podjęcia innej pracy. Poza tym, w sierpniu została jej wstrzymana wypłata zasiłku. Ostatnią kwotę zasiłku opiekuńczego otrzymała 15 lipca 2017 r. Od tego czasu pozostaje bez środków do życia, a na dodatek z informacji zaczerpniętych w GOPS w [...] wynika, że w przypadku przegrania sprawy czeka ją zwrot rzekomo niesłusznie wypłacanego mi zasiłku za miesiące maj, czerwiec i lipiec. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację podaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd rozpoznając skargę bada zgodność kontrolowanego rozstrzygnięcia z przepisami obowiązującego prawa. Sąd może uwzględnić skargę tylko wówczas gdy spełnione zostaną okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Sąd rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami ani powołaną podstawą prawną. Skarga została uwzględniona, ponieważ naruszone zostały zasady postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna jest aktem administracyjnym, który składa się z rozstrzygnięcia i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym. Żadna z tych części nie może istnieć samodzielnie w obrocie prawnym. Z tego też względu powinny one być wewnętrznie spójne. Wymogi decyzji administracyjnej zostały precyzyjnie określone w art. 107 K.p.a., a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości aktu. Organ administracji publicznej, prowadzi postępowanie dowodowe, ustalając jakie dowody należy przeprowadzić a następnie przeprowadzona ocena powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym sprawy. Kształt uzasadnienia decyzji administracyjnej wiąże się silnie z wyrażoną w art. 11 K.p.a. zasadą ogólną przekonywania. W świetle tej zasady organ administracji publicznej obowiązany jest rozpatrzyć cały materiał dowodowy łącznie. Na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej, zarówno faktycznego jak i prawnego. Uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które przesądziły o rozstrzygnięciu. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organ musi wykazać obliczenie kryterium dochodowego, bo jest to element decydujący o rozstrzygnięciu. Strona ma prawo i możliwość prześledzić proces myślowy organu. Wprawdzie skarżąca nie kwestionuje uzyskania dochodu z tytułu przyznania świadczenia rehabilitacyjnego lecz to nie zwalnia Sądu, a wcześniej organu od konieczności skontrolowania prawidłowości jego obliczania. Organ rozpoznając odwołanie ma obowiązek odnieść się do jego zarzutów. Te wszystkie braki uzasadnienia spowodowały konieczność uwzględnienia skargi. Organ prowadząc ponownie postępowanie wykaże cały proces obliczania dochodu rodziny, a następnie w sposób wyczerpujący uzasadni wszystkie elementy swojego rozstrzygnięcia, również datę uchylenia decyzji własnej. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. Sąd uwzględnił skargę.