II OSK 2295/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia WSA (del.) Edyta Podrazik (spr.), Protokolant starszy specjalista Marek Szwed- Lipiński, po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1134/16 w sprawie ze skargi U. B. i H. B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...],[...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonym kasacyjnie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 1134/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi U.B. i H.B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], [...], w przedmiocie umorzenia postępowania organu I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżoną decyzję (pkt I) i zasądził od organu na rzecz skarżących U.B. i H.B. solidarnie kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Wojewoda Ł. – po rozpoznaniu wniosku U. i H. B. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. B. pozwolenia na budowę drenażu powierzchniowego działki nr ew. [...], obręb [...] w W. Po rozpatrzeniu odwołania U. i H. B., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: "K.p.a."), uchylił w całości decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] września 2015 r. i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na wniosek nielegitymowanego podmiotu podlega ono umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Taka sytuacja, zdaniem organu wystąpiła w rozpatrywanej sprawie, bowiem U.B. i H.B., na wniosek których zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r., nie posiadają przymiotu strony w kwestionowanym postępowaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na opisaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. złożyli U.B. i H.B., wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a."), uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2019 r. oraz zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga jako niezasadna, podlegała oddaleniu. Sąd podzielił argumentację przedstawioną przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zaskarżonej decyzji, stając na stanowisku, że organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił skarżącym przymiotu strony i w konsekwencji umarzył wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę. Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał przepis art. 151 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku zawierającego sentencję jednoznacznie sprzeczną z treścią uzasadnienia. Naruszenie to miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy, gdyż w świetle spójnej argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu wyroku przemawiającej za oddaleniem skargi U.B. i H.B., w tym wskazania art. 151 P.p.s.a. jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w sentencji wyroku orzeczono o uchyleniu decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną U.B. i H.B. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa kasacyjnego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną podniesiono, że w sprawie zastosowanie powinna znaleźć norma art. 184 P.p.s.a., zgodnie z którą jeżeli zaskarżone orzeczenie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Nie ulega bowiem wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu wyroku jego sentencja nie uległaby zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przesłanki wskazane w art. 183 § 2 P.p.s.a. nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna okazała się zasadna, gdyż podniesiono w niej skutecznie zarzut mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku zawierającego sentencję jednoznacznie sprzeczną z treścią uzasadnienia. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy P.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1643/17, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem pomimo że sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, to jako podstawę prawną orzeczenia wskazał przepis art. 151 P.p.s.a., który stanowi podstawę orzeczenia sądu w przypadku, gdy sąd nie dostrzega niezgodności z prawem określonego aktu lub czynności i oddala skargę. Z treści uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika przy tym, że sąd w całości podzielił stanowisko organu odwoławczego w kwestii odmowy przyznania U.B. i H. B. przymiotu strony i zaaprobował umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego na ich wniosek. Treść orzeczenia sądu I instancji pozostaje więc w oczywistej sprzeczności z motywami stanowiącymi wyjaśnienie sentencji wyroku, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania sądu I instancji i poznanie racji, które stały u podstaw uchylenia decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W istocie więc pośrednim skutkiem sprzeczności uzasadnienia wyroku z jego rozstrzygnięciem jest brak wskazania jakichkolwiek przesłanek uzasadniających to rozstrzygnięcie. W zaskarżonym wyroku znalazło się uzasadnienie, w którym wskazano argumenty przemawiające za prawidłowością kontrolowanej decyzji i oddaleniem skargi, a jednocześnie w uzasadnieniu tym brak jest jakichkolwiek argumentów przemawiających za uchyleniem decyzji. Wskutek tej sprzeczności organ, który wydał uchyloną decyzję nie jest w stanie ustalić powodów jej uchylenia i w rezultacie sentencja wyroku jest pozbawiona uzasadnienia prawnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji dokona rzetelnej kontroli decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego czemu da wyraz w uzasadnieniu wyroku spełniającemu wymogi art. 141 § 4 P.p.s.a. Orzekając o kosztach postępowania Sąd zastosował przepis art. 207 § 2 P.p.s.a. i odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na szczególny charakter naruszenia przepisów prawa, które spowodowane zostało oczywistym błędem sądu I instancji, niezawinionym przez żadną ze stron postępowania.