II FSK 2811/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 236/17 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 3 listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z 24 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (III SA/Wa 236/17) odrzucił skargę J. M. – nazywanego dalej "Skarżącym", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 3 listopada 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że skarga dotyczy sprawy, która nie jest objęta zakresem kontroli sądowoadministracyjnej, wskazując przy tym na art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; powoływana dalej jako "P.p.s.a."). W konsekwencji skargę należało odrzucić. W skardze kasacyjnej wniesionej przez pełnomocnika Skarżącego podniesiono zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.: - art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 i art. 149 tej ustawy poprzez błędne przyjęcie, że skarga nie podlega rozpoznaniu bez uprzedniego wyjaśnienia przy udziale Skarżącego co jest jej przedmiotem; - art. 91 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 113 § 1 tej ustawy poprzez nie zarządzenie rozprawy i nie wezwanie Skarżącego oraz organu do stawienia się na rozprawie w celu dokładnego wyjaśniania sprawy, w tym w szczególności charakteru i przedmiotu skargi; - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w sposób nieodpowiadający wymogom prawa, tj. niewyjaśnienie na jakiej podstawie sąd administracyjny uznał, że skargę należy zakwalifikować jako tzw. "skargę obywatelską", o której jest mowa w art. 227 i następnych k.p.a., a nie skargę na bezczynność organu, o której jest mowa w art. 149 P.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i niewskazanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w zakresie pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia w postaci skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna, dlatego została oddalona. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika Skarżącego o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, działając zgodnie z art. 182 § 1 P.p.s.a., nie znalazł wystarczających racji aby przekazać ją do rozpoznania w trybie przewidzianym w art. 181 § 1 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że stan sprawy nie jest skomplikowany i nie wymaga dodatkowego wysłuchania stron. Co istotne, że w tym zakresie przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozostawiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu swobodę w skierowaniu sprawy na rozprawę, a co za tym idzie wniosek strony nie ma dla niego charakteru wiążącego. Odnosząc się do części merytorycznej skargi kasacyjnej należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. wyraźnie wyłącza możliwość wniesienia skargi na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W tym miejscu należy wyjaśnić, że z akt sprawy wynika, iż Skarżący zgłosił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, o którym jest mowa w art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.p.e.a."). W konsekwencji, zgodnie z art. 34 § 1 i 1a u.p.e.a. warunkiem wydania w tym zakresie postanowienia przez organ egzekucyjny było zajęcie stanowiska przez wierzyciela. Postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wydaje się w ramach współdziałania organów, o którym jest mowa w art. 106 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; powoływanej dalej jako "K.p.a.") i ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego. Działając w tym trybie Burmistrz Gminy Pokrzywica postanowieniem z 22 września 2016 r. stwierdził niedopuszczalność zarzutów podniesionych przez Skarżącego. Następnie, na skutek zażalenia od postanowienia wierzyciela, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 3 listopada 2016 r. utrzymało w mocy wspomniane rozstrzygnięcie Burmistrza Gminy. Z art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. wynika, że postanowienie to nie podlega zaskarżeniu, ponieważ jego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Nie oznacza to jednak, że postanowienie to nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Jak już bowiem wspomniano, po zajęciu stanowiska przez wierzyciela, postanowienie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów wydaje organ egzekucyjny (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Od postanowienia tego stronie służy zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Skargę do sądu administracyjnego wnosi się dopiero od postanowienia wydanego na skutek wniesienia przez stronę wspomnianego zażalenia. Jest to bowiem "postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym", o którym jest mowa w art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. Wówczas dopiero sąd administracyjny, kierując się art. 134 § 1 i art. 135 § 1 P.p.s.a., poddaje merytorycznej ocenie stanowisko wierzyciela w ramach kontroli sądowoadministracyjnej postanowienia wydanego przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Biorąc pod uwagę zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej oraz przedstawioną na ich poparcie argumentację należy zatem stwierdzić, że spór w sprawie dotyczy przede wszystkim tego, czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż odrzucona skarga została skierowana do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 listopada 2016 r. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego, Sąd pierwszej instancji przedwcześnie odrzucił skargę. Ponieważ w skardze zawarto sformułowanie zgodnie z którym została ona wniesione w sprawie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Sąd pierwszej instancji powinien był wpierw upewnić się, co jest właściwym przedmiotem skargi przeprowadzając w tym celu rozprawę. Ponadto, zdaniem strony, skarga w przedmiocie postanowienia nie jest tym samym, co skarga na postanowienie. Zarzuty skargi kasacyjnej są chybione. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., jednym z elementów konstrukcyjnych skargi jest "wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności". Tymczasem z treści badanej skargi wynika, że dotyczy ona postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 listopada 2016 r., dalej natomiast strona domaga się "uchylenia zaskarżonego postanowienia". Trudno jest zatem zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącego, że przy badaniu tej skargi Sąd pierwszej instancji powinien powziąć wątpliwości co do przedmiotu zaskarżenia. Nawet jeżeli strona użyła zwrotu "skarga dotyczy postanowienia", a nie "skarga na postanowienie", w dalszej części wyraźnie domaga się uchylenia wskazanego przez nią postanowienia. W świetle powyższego nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 227 i następnych Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 149 P.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił, dlaczego Sąd pierwszej instancji powinien był rozważyć, czy przedmiotem skargi nie są zaniedbania, o których jest mowa w art. 227 K.p.a., skoro przedmiot tej skargi został dosyć precyzyjnie określony przez samego zainteresowanego. Natomiast ustalenie przedmiotu zaskarżenia na rozprawie nie było możliwe, ponieważ rozprawa wyznaczana jest w toku właściwego postępowania sądowoadministracyjnego, co wynika z art. 91 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że posiedzenie sądowe wyznacza przewodniczący z urzędu, ilekroć wymaga tego stan sprawy. Przy czym przez stan sprawy należy rozumieć również to, czy spraw nadaje się do wyznaczenia (por., B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, el. Lex 2016, komentarz do art. 91 P.p.s.a.). O tym zaś decyduje między innymi wynik wstępnej kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny, w toku której bada się, czy skarga inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne jest dopuszczalna. Jeżeli w toku wstępnej kontroli sąd ustali, że wystąpiła któraś z przesłanek wymienionych w art. 58 § 1 P.p.s.a., jego obowiązkiem jest odrzucenie skargi. Nie można również zgodzić się z argumentacją autora skargi kasacyjnej co do znaczenia błędnego pouczenia strony o prawie do wniesienia skargi od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Błędne pouczenie strony o prawie do wniesienia skargi nie tworzy bowiem po jej stronie uprawnienia, którego nieprzewidują odpowiednie przepisy postępowania. W tym przypadku, skoro strona prawa tego nie posiadała, z błędnego pouczenia nie mogą wynikać dla niej negatywne konsekwencje. Naruszenie zasady informowania strony, przewidzianej w art. 9 K.p.a., może mieć natomiast znaczenie, jeżeli strony nie pouczono o jej prawie do wniesienia środka odwoławczego, co może być okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 tej ustawy.