II OZ 734/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 133/17 o odrzuceniu skargi A. S. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. S. (dalej: skarżąca) na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2017 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że na mocy zarządzenia z dnia 21 lutego 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało uznane przez Sąd za skutecznie doręczone skarżącej w trybie art. 73 p.p.s.a. z upływem dnia 20 marca 2017 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął zatem w dniu 27 marca 2017 r. Do dnia wydania postanowienia o odrzuceniu skargi (20 kwietnia 2017 r.) brak formalny skargi nie został uzupełniony, co uzasadniało jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. We wniesionym zażaleniu skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. brak wezwania skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw z uwagi na niedoręczenie skarżącej wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. W oparciu o powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu strona podała, że nigdy nie otrzymała wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, wobec czego termin do uzupełnienia tych braków nie rozpoczął biegu. Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało poprawnie doręczone, skarżąca wniosła o przywrócenie na podstawie art. 87 p.p.s.a. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, której odpis przedłożyła w załączeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo wskazano, że niedołączenie przez skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu (uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. I OPS 13/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił skargę skarżącej na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w oparciu o ustalenie, że w wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braku formalnego skargi polegającego na dołączeniu odpisu skargi, pomimo, że do dokonania tej czynności została prawidłowo wezwana. Należy wskazać skarżącej, że przesyłkę sądową zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków skargi doręczono stronie w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 73 p.p.s.a., którego funkcją jest zapewnienie szybkości postępowania i ochrona interesów stron. Zgodnie z art. 73 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). W razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym, za datę doręczenia pisma, stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja prawna doręczenia zastępczego opiera się na przyjęciu domniemania, iż przesyłka została doręczona adresatowi, mimo że faktycznie adresat jej nie odebrał. Przesyłkę taką pozostawia się bowiem w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Taki sposób doręczenia nie uniemożliwia obalenia domniemania doręczenia pisma stronie. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało nadane jako przesyłka polecona na wskazany w skardze adres skarżącej. Na przekazanym Sądowi I instancji zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonym do koperty, w której przesłano odpis zarządzenia o wezwaniu do uzupełnienia braków skargi pracownik poczty podał informację, że przesyłki nie doręczono, pozostawiono ją w placówce pocztowej, o czym w dniu 6 marca 2017 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 14 marca 2017 r., po czym wobec niepodjęcia jej przez adresata, zwrócono nadawcy – WSA w Gliwicach - w dniu 22 marca 2017 r. Wobec powyższego Sąd I instancji miał podstawy by uznać, że spełnione zostały wszystkie warunki, od których ustawa uzależnia skuteczność doręczenia zastępczego. Skarżąca w złożonym zażaleniu nie podała żadnych okoliczności mogących wskazywać, że nie zostało doręczone jej pismo w trybie zwykłym (do rąk własnych), ani też nie dotarło do niej zawiadomienie (awizo) o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. W konsekwencji, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że bieg terminu do uczynienia zadość wezwaniu do uzupełnienia braku formalnego skargi rozpoczął bieg w dniu 20 marca 2017 r. i wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego stronie terminu do złożenia odpisu skargi, co nastąpiło 27 marca 2017 r., skargę tę odrzucił. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a., należy wskazać skarżącej, że możliwość rozpoznania tego wniosku aktualizuje się dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął czy też nie. Wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia o odrzuceniu pisma procesowego z powodu uchybienia terminu wykluczają się wzajemnie. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest - właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna (por. postanowienia NSA: z dnia 9 września 2011 r., sygn. II OSK 1692/1; z 24 maja 2016 r., II OZ 524/16). Jak się bowiem wskazuje w orzecznictwie, wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich żądań, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Rozpoznawane w niniejszej sprawie zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi oparte jest bowiem na twierdzeniu, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi został zachowany, zaś wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło. Z tego względu złożony przez A. S. wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi rozpoznany będzie przez Sąd I instancji po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.