I SAB/Wa 172/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. i Z. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. i Z. R. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. i Z. R. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. (data wpływu do organu [...] grudnia 2016 r.) G. K., E. G., A. R., K. S., M. S., M. S., H. R., D. R. oraz Z. R. - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], oznaczonej nr hip. [...]. Skarżący wnieśli o: zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; stwierdzenie, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa; przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w wysokości 19.000 zł oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazali, że Wojewoda [...] - postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]- uznał zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Pomimo tego Prezydent W. wniosku o odszkodowanie nadal nie rozpoznał. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że w toku postępowania konieczna jest ocena czy ww. nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (ustalenie faktycznej daty utraty władania nieruchomością) oraz ewentualne wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę do określenia wysokości należnego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych wart. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (powołany dalej jako: "k.p.a."). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zasadne jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w określonym terminie. Poza sporem pozostaje okoliczność, że organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Pomimo upływu określonego w art. 35 § 3 k.p.a. ustawowego terminu organ nie zakończył postępowania zainicjowanego wskazanym wnioskiem (przez zmarłą poprzedniczkę prawną skarżących – M. S.) i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dla załatwienia przedmiotowego wniosku jest terminem dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego. Ponadto, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że czynności w sprawie Prezydent W. podjął w lutym 2007 r. występując do Archiwum Państwowego m.in. o nadesłanie kopii materiałów inwentaryzacyjnych Biura [...][...] z lat [...], dotyczących ww. nieruchomości oraz kopii planu z nadrukiem hipotecznym a także do Biura [...] i [...] o informacje z rejestru gruntów i odbitkę z mapy sytuacyjnej z naniesionym granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi. Po otrzymaniu powyższych danych organ aż do roku 2014 żadnych działań w sprawie nie podejmował. Skoncentrowanie czynności nastąpiło w miesiącach [...] , [...] i [...] 2015 r. (przesłuchanie świadków na okoliczność ustalenia daty utraty władania przedmiotową nieruchomością). Pomimo wezwania skarżących z dnia [...] listopada 2015 r. o wyznaczenie terminu do wydania decyzji, organ nie informował strony o przyczynach bezczynności w prowadzonym postępowaniu, skutkiem czego było wniesienie zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie skargi do sądu administracyjnego. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że bezczynność ma charakter rażący, jeżeli brak działania organu w sposób oczywisty pozbawiony jest jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia (wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. akt I OSK 722/15). Podejmowanie działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy w tak dużych odstępach czasu pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Zauważenia wymaga, że zachowanie organu charakteryzowało się brakiem koncentracji działań zmierzających do zakończenia sprawy. Jak wynika z akt, od 2007 r. do 2014 r. Prezydent sprawą nie zajmował się wcale, pomimo iż wniosek o ustalenie odszkodowania pochodził z [...] 1990 r. Stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów, tak jak w niniejszej sprawie. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie nie informował strony o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a., ponadto jeśli w jego ocenie (z przyczyn od niego niezależnych) nie mógł prowadzić postępowania powinien był skorzystać z instytucji zawieszenia postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku skarżących dotyczącego przyznania od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie ww. przepisu jest bowiem dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (w niniejszej sprawie wniosek jest nierozpoznany przez 27 lat). W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).