V SA/Wa 397/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Andrzej Kania, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi "M." z siedzibą w B. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku; oddala skargę. Przedmiotem skargi M. Sp. z o.o. Sp. komandytowej (dalej Strona lub Skarżąca) jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej Organ lub Organ odwoławczy) z dnia [...] grudnia 2016 r., nr. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej Prezes Zarządu PFRON lub Organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2015 r., w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Pismem z dnia 2 marca 2015 r. Skarżąca zwróciła się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. Wraz z pismem Skarżąca złożyła stosowny wniosek o wypłatę dofinansowania. Skarżąca wskazała, że przyczyną uchybienia terminu był urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu, wskazując, że Strona nie spełniła przesłanek warunkujących jego przywrócenie, tj. nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. W wyniku jego rozpoznania Organ odwoławczy, rozstrzygnięciem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a jednym z warunków przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy. Jednocześnie Organ wskazał, że brak winy ma miejsce tylko wówczas, gdy strona uchybiła terminowi z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, czyli wystąpiła istotna przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiego stopnia staranności. Tymczasem – w ocenie Organu – powołana przez Skarżącą argumentacja, tj. urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej nie wskazuje na brak winy w uchybieniu terminu. Wobec powyższego Organ uznał, że Strona nie spełniła przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., umożliwiających przywrócenie wnioskowanego terminu. Skarżąca nie zgodziła się z ww. rozstrzygnięciem i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień Organów obu instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych [(Dz. U. z 2014 r., poz. 241 ze zm.), dalej – rozporządzenie]. Skarżąca zaznaczyła, że spełnia wszystkie przesłanki przywrócenia terminu bowiem w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia złożyła stosowny wniosek o przywrócenie terminu dopełniając czynności, dla której był określony, a jednocześnie nie można przypisać jej winy w jego uchybieniu. Strona wyjaśniła, że jej pracownica – A.L.-P. (obecnie L.) jest jedyną osobą, która zajmuje się wypełnianiem wniosków Wn-D, zaś w dniach 23-27 lutego 2015 r. przebywała na urlopie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad chorym synem. Mimo to w dniu 25 lutego 2015 r. podjęła próbę złożenia chociażby "zerowego" wniosku Wn-D, jednak z uwagi na trudności techniczne okazało się to niemożliwe. Skarżąca podniosła również, że o możliwości złożenia wniosku Wn-D także w formie pisemnej dowiedziała się dopiero w dniu 26 lutego 2015 r. podczas rozmowy z infolinią PFRON, wcześniej natomiast nie została o tym poinformowana mimo, iż na orzekających w sprawie Organach ciążył obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. W ocenie Skarżącej, powyższe okoliczności, tj. urlop osoby odpowiedzialnej za wypełnianie wniosków i brak wiedzy odnośnie możliwości złożenia wniosku w formie papierowej, wskazują na brak winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W oparciu o treść art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne, w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w którym wskazano, że owe sądy stosują środki określone w ustawie. Kierując się ww. przesłankami i badając zaskarżone postanowienie w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jest prawidłowe - nie narusza prawa, zaś zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia jest odmowa przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. Wskazać należy, że instytucja przywrócenia terminu, zastosowana przez Organy orzekające w sprawie, uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 168 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1 art. 58 k.p.a.). Stosownie do art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zasadnie zatem Organ, który wydał zaskarżone postanowienie, wskazał, że do przywrócenia terminu niezbędne jest spełnienie łącznie 3 przesłanek, tj. uprawdopodobnienie braku winy po stronie wnoszącej o przywrócenie terminu, złożenie wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku wraz z dopełnieniem czynności dla której określony został termin. Organ odwoławczy trafnie stwierdził, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r., a tym samym nie spełniła niezbędnej przesłanki do przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 k.p.a. Należy wskazać, że: ,,O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynność w terminie albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku’’ (v. Adamiak, [w] Adamiak/Borkowski, KPA, Komentarz, 6 wyd. Warszawa 2004, str. 328 - za Iserzon, Komentarz, s. 136). Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (Adamiak [w] Adamiak/Borkowski Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyne, wyd. I, Warszawa 2003, s. 200). Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niezłożenie w wymaganym terminie wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za styczeń 2015 r. spowodowane było przeszkodą, której nie mogła przezwyciężyć. W ocenie Skarżącej przeszkodą taką był urlop pracownicy Skarżącej Spółki – A.L.-P. (obecnie L.) - jedynej osoby, która zajmuje się wypełnianiem wniosków o Wn-D. Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. Urlop pracownika nie zwalnia bowiem Skarżącej z obowiązku należytej organizacji pracy, ani też z odpowiedzialności za wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie. Do Skarżącej należy zapewnienie starannego i terminowego działania także w sytuacji, gdy pracownik, do którego w ramach przypisanego mu zakresu obowiązków należy wypełnianie wniosków, przebywa na urlopie. Skoro zatem, jak wskazuje Skarżąca, uchybienie terminu zostało spowodowane urlopem pracownika to ta okoliczność – w świetle powyższego – oznacza, że Skarżąca nie dołożyła należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, działając na własne ryzyko. Obowiązkiem Skarżącej było takie zorganizowanie pracy w firmie aby w przypadku zdarzeń losowych (które jednak można było, a wręcz należało przewidzieć – np. urlop pracownika) zapewnić prawidłowe jej funkcjonowanie, zwłaszcza w kontekście obowiązków czy też powinności wynikających z przepisów prawa. W ocenie Sądu rację ma Organ podnosząc, że udzielenie urlopu wypoczynkowego (nawet wywołanego chorobą dziecka) nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej brak winy Skarżącej w dopełnieniu czynności jaką było złożenie stosownego wniosku. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu należytej staranności można było rozwiązać. Również próba wysłania w dniu 25 lutego 2015 r. "zerowego" wniosku – nieudana ze względu na trudności techniczne – nie zmienia oceny Sądu odnośnie braku zachowania należytej staranności. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że z informacji udzielonych przez PFRON w piśmie z dnia 27 listopada 2015 r. wynika, iż poza restartem systemów aplikacyjnych, który miał miejsce w dniu 25 lutego 2015 r. ok. godziny 1000 nie odnotowano zakłóceń systemu SODIR. Ponadto nawet w przypadku wystąpienia trudności technicznych Skarżąca miała możliwość złożenia wniosku w formie dokumentu pisemnego. Możliwość taką daje art. 26c ust. 1 a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. 2016, poz. 2046). W tym miejscu wskazać należy, iż rację ma Organ podnosząc, że znajomość przepisów powszechnie obowiązującego prawa – a takimi są przepisy ww. ustawy – przez pracodawcę, który korzysta z dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych mieści się w ramach należytej staranności i nie stanowi nadzwyczajnego wymogu. Nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż orzekające w sprawie Organy wymagały od niej ponadprzeciętnej staranności związanej z koniecznością zaznajomienia się ze szczegółowymi regulacjami prawnymi dotyczącymi dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Wskazać bowiem należy, że zarówno sposób jak i formy składania wniosków określone są – jak podkreślono powyżej – w przepisach powszechnie obowiązującego prawa, a brak rozeznania Strony co do ich treści nie stanowi o braku winy w niedochowaniu terminu. Jednocześnie, mając na uwadze, zarzuty skargi wskazać należy, że artykuł 9 k.p.a. – wbrew twierdzeniom Skarżącej – nie stanowi o obowiązku zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów czy też o obowiązku informowania Strony o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Ponadto obowiązek ujęty w art. 9 k.p.a. nakazuje informowanie stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej. Mowa zatem o stronach uczestniczących już w określonym w postępowaniu, w którym obowiązek z art. 9 k.p.a. obciąża organ prowadzący to postępowanie. Nie można zatem wywieść naruszenia art. 9 k.p.a. przez organ, który nie prowadzi jeszcze postępowania i w odniesieniu do sytuacji prawnej podmiotu, który nie jest jeszcze stroną lub uczestnikiem toczącego się postępowania. Gdyby bowiem każda osoba mogła oczekiwać od organu administracji publicznej informowania jej o prawach procesowych, które przysługują jej, w związku ze sprawą, którą dopiero ma zainicjować, to w istocie, trzeba by mówić o obowiązku udzielania przez organ pomocy prawnej, a nie zasadzie informowanie stron i innych uczestników postępowania. Dlatego też podzielić należało pogląd, że przepis art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Nie może być również utożsamiany z obowiązkiem zawiadamiania strony o powszechnie obowiązujących, publikowanych aktach prawnych i wynikających z nich obowiązkach czy konsekwencjach niedostosowania się do konkretnych przepisów (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1507, LEX nr 1218896, por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1301/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok NSA z 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1450/10, LEX nr 1151881 oraz wyrok NSA z 27 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 66/96, LEX nr 30854). Nie można zatem zgodzić z argumentacją skargi, że w niniejszej sprawie Organ naruszył art. 9 k.p.a. nie dochowując obowiązku należytego informowania stron. Bezzasadne są również zarzuty o naruszeniu przez Organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca sama przestawiła przyczynę uchybienia terminu (konieczność udzielenia urlopu pracownika). Organ bez zastrzeżeń przyjął tę okoliczność do ustaleń faktycznych sprawy tylko inaczej niż Skarżąca ocenił ją w świetle wymagań art. 58 § 1 k.p.a. Ocena tej okoliczności jest dokonana przez Organ prawidłowo. Jest ona podzielona przez Sąd orzekający w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a podniesione zarzuty są nieuzasadnione i na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku.