I SA/Gl 1160/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-05-08
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Beata Machcińska, Wojciech Organiściak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uwzględniając liczbę osób faktycznie zamieszkujących nieruchomość oraz obowiązujące uchwały rady gminy w sprawie stawek opłat?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności poprzez błędne rozumienie pojęcia 'zamieszkiwania' i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego. Organy nieprawidłowo zignorowały złożone przez skarżących deklaracje i korekty, arbitralnie przyjmując stałą liczbę mieszkańców. Sąd podkreślił, że 'zamieszkiwanie' na potrzeby ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma charakter faktyczny, a nie prawny (jak w Kodeksie cywilnym). W kwestii stawek opłat, sąd uznał, że późniejsza uchwała rady gminy, mimo braku wyraźnej klauzuli derogacyjnej, uchyliła wcześniejszą, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy B. określającą skarżącym wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. Skarżący kwestionowali ustalenia organów co do liczby osób faktycznie zamieszkujących nieruchomość, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Podnosili również kwestię obowiązywania dwóch sprzecznych uchwał rady gminy w sprawie stawek opłat.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i zasądzono od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Wojciech Organiściak, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. J., B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Przedmiotem skargi J. J. i B. J. (dalej również: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] r. w sprawie określenia skarżącym wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
2. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2.1. Wójt Gminy B. (dalej również: "organ pierwszej instancji") decyzją (nr [...]) z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 47 § 3 w związku z art. 207 ustawy z dnia 8 kwietnia 2015 r. (winno być z dnia 29 sierpnia 1997 r.) Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), art. 6i i 6j ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm. dalej: "u.c.p.g.") oraz adekwatnych postanowień uchwał Rady Gminy określił skarżącym – właścicielom nieruchomości znajdującej się w M. przy ul. [...] opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości [...] zł miesięcznie za okres od lipca 2013 r. do lipca 2015 r. i [...] zł za sierpień 2015 r.
2.2. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący Bronisław J. zarzucił:
- naruszenie art. 210 § 1 pkt 4) i § 4 Ordynacji podatkowej;
- niezastosowanie art. 6m u.c.p.g.;
- wydanie jednej decyzji dla całego okresu od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. a nie osobnych decyzji dla miesięcy, w których organ znalazł podstawę do podwyższenia lub obniżenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
- niewydanie postanowień o odmowie poszerzenia postępowania - naruszenie art. 167 Ordynacji podatkowej.
Natomiast skarżąca J. J. zarzuciła:
- "naruszenie art. 6 pkt 1) Ordynacji podatkowej";
- niezapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu - naruszenie art. 123 Ordynacji podatkowej;
- naruszenie art. 180 Ordynacji podatkowej oraz art. 6k ust. 1 u.c.p.g.;
- naruszenie art. 6o ust. 1 u.c.p.g.;
- naruszenie art. 210 Ordynacji podatkowej.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
2.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej również: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
3. Zaskarżona decyzja wydana została na gruncie następującego stanu faktycznego i prawnego:
W pierwszej kolejności organ odwoławczy przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie, a mianowicie: art. 6c ust. 1, art. 6h i art. 6j u.c.p.g.
Organ odwoławczy ustalił, że skarżący są właścicielami nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. W dniu 29 kwietnia 2013 r. skarżący B. J. złożył pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wykazał, że przedmiotowa nieruchomość jest zamieszkiwana przez 4 osoby. W kolejnych miesiącach, tj. w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do 6 lutego 2014 r. skarżący B. J. złożył 7 zmian deklaracji, w których zmieniała się liczba osób zamieszkujących nieruchomość, a w okresie od 5 maja 2014 r. do 5 sierpnia 2015 r. złożył kolejnych 18 deklaracji, w których 14 razy wykazywał zmianę ilości osób zamieszkujących nieruchomość; w niektórych miesiącach, takich jak: wrzesień 2013, grudzień 2013, czerwiec 2014 czy lipiec 2015 ilość osób zamieszkujących nieruchomość zmieniała się dwa razy w miesiącu. Okoliczności te spowodowały, że organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r.
Organ odwoławczy, odwołując się do definicji miejsca zamieszkania zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego, podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, że nieruchomość skarżących w okresie od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. była zamieszkana przez 4 osoby, wskazując przy tym, że taki wniosek, w świetle złożonych przez skarżącego B. J. deklaracji, jest uzasadniony. Zdaniem organu odwoławczego, wobec wątpliwości co do liczby osób zamieszkujących nieruchomość skarżących, organ pierwszej instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania i weryfikacji podawanych przez skarżącego B. J. w deklaracjach informacji, który każdą krótkotrwałą nieobecność jednego z domowników lub krótkotrwałą obecność innych niż domownicy osób wiązał ze złożeniem deklaracji - po dwie i więcej w ciągu miesiąca kalendarzowego.
Organ odwoławczy uznał za bezzasadne zarzuty błędnego naliczenia opłaty za lipiec 2015 r. poprzez pominięcie uchwały Nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] r. w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Wyjaśnił, że z § 6 tej uchwały wynika, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia i ma zastosowanie do opłat wnoszonych od dnia 1 lipca 2015 r. Uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym woj. Śląskiego z dnia [...] r., a zatem weszła w życie z dniem [...] r. Tym samym nie mogła mieć zastosowania do opłat wnoszonych od [...] r., gdyż prawo nie może działać wstecz. Zgodnie z § 5 uchwały Nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] r. powołana wyżej uchwała utraciła moc i nie wywołała skutków prawno-finansowych. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za lipiec 2015 r. z zastosowaniem stawek wynikających z uchwały Nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] r. Dopiero bowiem od dnia [...] r. obowiązuje uchwała Nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...]r. i stawki opłaty w niej określone.
4.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. skarżący B. J. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, oraz o umorzenie postępowania.
Zdaniem skarżącego, organy podatkowe bez jakichkolwiek wiarygodnych dowodów przyjęły, że ilość osób zamieszkujących jego nieruchomość była stała i wynosiła 4 osoby przez cały okres objęty zaskarżoną decyzją. Teza ta nie została potwierdzona materiałem dowodowym, a jedynym dowodem, mogącym stanowić podstawę takiego twierdzenia, jest dokument z referatu ewidencji ludności potwierdzający fakt zameldowania 4 osób na pobyt stały. Skarżący wyjaśnił, że w deklaracjach składanych w okresie od 1 kwietnia 2013 r. do 4 sierpnia 2015 r. wykazywał ilość mieszkańców zgodnie ze stanem faktycznym, tj. od 3 do 5 osób, jak również, że opłatę uiszczał zgodnie z przepisami prawa, w zależności od faktycznej liczby osób zamieszkujących w jego nieruchomości. W ocenie skarżącego, organ pierwszej instancji, pomimo powołania się na art. 25 k.c., nie ustalił, na podstawie dowodów z przesłuchania świadków, faktu łącznego wstępowania elementów stałego pobytu oraz elementu faktycznego przebywania na posesji, a odmowa przesłuchania wskazanych przez niego świadków jest "rażącym naruszeniem praw strony postępowania do wskazywania dowodów potwierdzających fakty mające znaczenie dla rozstrzygnięcia." Skarżący nie zgodził się ze stwierdzeniem organów, że krótkotrwała zmiana miejsca pobytu (centrum pobytu) nie przekłada się na obowiązek zmiany deklaracji, gdyż teza ta nie wynika z przepisów prawa, a wręcz stoi w sprzeczności z przepisami dotyczącymi obowiązku złożenia korekty deklaracji.
Niezależnie od powyższego, skarżący zwrócił uwagę na niekorzystne obliczenie opłaty za gospodarowanie odpadami za sierpień 2015 r. Wyjaśnił, że w gminie B., w zakresie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami, obowiązują aktualnie dwie stawki przyjęte uchwałami w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, tj. uchwałą Nr IV/27/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego 2015 r., poz. 801) oraz Nr IX/53/2015 z dnia 14 lipca 2015 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego 2015 r., poz. 3933). Jego zdaniem, uchwała Nr IV/27/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. nigdy nie została skutecznie uchylona, a sam fakt podjęcia uchwały Nr IX/53/2015 z dnia 14 lipca 2015 r. nie skutkuje automatycznym uchyleniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Biorąc pod uwagę zasadę "in dubio pro tributari" znajdującą odzwierciedlenie w orzecznictwie TK oraz obecne zapisy art. 2a O.p., opłata za sierpień 2015 r. winna zostać naliczona według stawki korzystniejszej dla podatnika czyli [...] zł i wynosić [...] zł, a nie [...] zł jak obliczył organ pierwszej instancji.
W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2017 r. skarżący B. J. przedstawił dodatkowe argumenty na uzasadnienie zarzutu, że w gminie B. obowiązują dwie uchwały ustalające stawkę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, co upoważnia do konstatacji, że opłata za sierpień 2015 r. winna wynosić [...] zł od osoby za miesiąc, zgodnie z uchwałą z 9 lutego 2015 r. Nr IV/27/2015.
4.2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. skarżąca J. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając obu decyzjom rażące naruszenie przepisów prawa zarówno w "zakresie prawno-materialnym jak i procesowym".
Skarżąca zarzuciła naruszenie przez organy podatkowe art. 6i i art. 6m u.c.p.g., argumentując, że zarówno zaskarżona decyzja jaki i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o niezgodne ze stanem faktycznym dane o ilości osób zamieszkujących na przedmiotowej nieruchomości. Podniosła, że deklaracje o zmianie danych były składane w ustawowym 14 dniowym terminie, a opłaty były wnoszone w zadeklarowanej wysokości wynikającej z zamieszkiwania 3, 4 jak i 5 osób. Biorąc pod uwagę, że faktycznie na posesji zameldowanych było nawet 6 osób (4 na stałe i 2 czasowo), niezrozumiale jest dlaczego Wójt Gminy bierze pod uwagę tylko cztery osoby zameldowane na stałe i nie wlicza dwóch osób zameldowanych czasowo.
Zdaniem skarżącej, organy podatkowe naruszyły art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, gdyż zobowiązane były dokonać wyczerpujących i jednoznacznych ustaleń w zakresie ilości osób faktycznie zamieszkujących nieruchomość, nie tylko na podstawie niepełnego dowodu z ewidencji ludności, lecz także w oparciu o dowody z przesłuchania świadków wskazanych przez strony postępowania, czego jednak nie uczyniły.
Skarżąca zarzuciła również, że decyzje nie określają konkretnej podstawy prawnej, tj. nie wskazują numeru uchwały Rady Gminy, na podstawie której organ dokonał obliczenia opłaty w poszczególnych miesiącach. Zwróciła uwagę, że na sposób dokonania obliczenia opłaty ma wpływ art. 6m ust. 2 u.c.p.g., którego organ nie powołał w podstawie prawnej decyzji ani nie wskazał, w których miesiącach ma on zastosowanie.
Wskazała, że od dnia 1 sierpnia 2015 r. w obrocie prawnym występują dwie uchwały w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Podjęta w dniu 14 lipca 2015 r. uchwała Nr [...] Rady Gminy B. ustala stawkę tej opłaty na poziomie [...] zł, a jednocześnie obowiązuje nieuchylona uchwała Rady Gminy Nr [...] z dnia [...] r., w której stawka została ustalona na poziomie [...] zł. Biorąc pod uwagę zasadę "in dubio pro tributari" znajdującą odzwierciedlenie w orzecznictwie TK oraz obecne zapisy art. 2a Ordynacji podatkowej, opłata za sierpień 2015 r. winna zostać naliczona według stawki korzystniejszej dla podatnika czyli [...] zł i wynosić [...] zł, a nie [...] zł jak obliczył organ pierwszej instancji.
5. W odpowiedzi na skargę oraz piśmie procesowym z dnia [...] r. organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpatrując sprawę, zważył, co następuje:
Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga, analizowana według powyższych kryteriów, zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty są zasadne.
Przedmiotem sporu w sprawie jest zasadność nałożenia na skarżących opłaty
za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres i w wysokości określonej w decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] r.
Analizując zarzuty skarg, stwierdzić należy, że skarżący kwestionują zarówno wskazaną przez organy podstawę prawną wydanych decyzji jak i ustalony stan faktyczny sprawy, w zakresie ilości osób zamieszkujących nieruchomość skarżących.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.c.p.g.. oraz przepisy aktów prawa miejscowego.
W świetle przepisów u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym od 1 lutego 2015 r., gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.c.p.g.). Z kolei właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). W związku z powyższym właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.). W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonych w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m ust. 2 u.c.p.g.). W przypadku nieruchomości zamieszkanych opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, zaś w przypadku nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady, opłata należna jest za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne (art. 6i ust. 1 u.c.p.g.). W przypadku, gdy w danym miesiącu na danej nieruchomości mieszkaniec zamieszkuje przez część miesiąca, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, uiszcza się w gminie, w której dotychczas zamieszkiwał, a w nowym miejscu zamieszkania - począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana (art. 6i ust. 2 u.c.p.g.). Istotne przy tym jest, że podmioty zobowiązane do uiszczenia opłaty nie mają swobody kształtowania treści stosunku prawnego, w szczególności wysokości opłaty, ewentualnego jej obniżenia lub odstąpienia od niej oraz terminu zapłaty. Elementy te określa bowiem ustawa oraz akt prawa miejscowego w zakresie wskazanym w ustawie (art. 6k i 6l u.c.p.g.). W niniejszej sprawie aktami takimi są uchwały w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty:
- Nr IV/27/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego 2015 r. poz. 801), obowiązująca do dnia 31 lipca 2015 r.,
- Nr IX/53/2015 z dnia 14 lipca 2015 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego 2015 r. poz. 3933), obowiązująca od dnia 1 sierpnia 2015 r.
W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku -uzasadnione szacunki, w tym przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (art. 6o ust. 2 u.c.p.g.). Po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (art. 6o ust. 3 u.c.p.g.).
Wskazać również należy, iż opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Zgodnie z art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 81 tej ustawy podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. Jednakże aby zapobiec przypadkom, w których właściciele nieruchomości składają korektę deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na wiele miesięcy wstecz, zmieniając dane stanowiące podstawę naliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w związku z czym może powstać nadpłata, ograniczono w art. 6q ust. 3 możliwość stwierdzania nadpłaty. Zgodnie z tym przepisem w przypadku złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, nie stwierdza się nadpłaty w tej opłacie za miesiące, w których usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona.
Jak wskazano powyżej, organ jest uprawniony, w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, określić wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami, z tym, że kwestionując dane zawarte w deklaracji i dokonując odmiennych od zawartych w niej ustaleń, jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego spełniającego wymogi określone w przepisach O.p., tj. m.in. art. 121, 122, 187 § 1, 180 § 1, 190 § 1, 191 w zw. z art. 6q § 1 u.c.p.g. i wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, jakimi motywami się kierował.
Zauważyć w tym miejscu należy, że ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87) dokonano m.in. zmiany zacytowanego powyżej art. 6i (poprzez dodanie ust. 2), art. 6o oraz art. 6m u.c.p.g. Z jej treści wynika, że:
- dotychczasowe akty prawa miejscowego wydane na podstawie art. 4, art. 6l, art. 6n, art. 6r ust. 3 i 4 ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc na okres na jaki zostały wydane jednak nie dłużej niż przez 18 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 11);
- dotychczasowe przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 9t ustawy zmienianej w art. 1 zachowują moc do dnia wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 9t ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez 2 lata od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (art. 12);
- ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt 20 i pkt 21 lit. b, art. 6 i art. 7, które wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia (art. 13).
Ustawodawca wprowadzając nowelizację przywołanych powyżej przepisów u.c.p.g. (art. 6i, art. 6o oraz art. 6m ) nie zawarł przepisów przejściowych. W wyroku z dnia 10 maja 2004 r. SK 39/03 Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że "ustawodawca nie regulując wyraźnie kwestii intertemporalnej otwiera drogę do tego, aby w danej sytuacji stosować zasadę tempus regit actum. Tak więc i wobec braku wyraźnej regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa i tak będzie rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowana zasady nowej, od momentu wejścia w życie, do stosunków nowopowstających i tych które trwając w momencie wejścia w życie ustawy - nawiązały się wcześniej". Podobnie w wyroku z 25 maja 2004 r. SK 44/03, (publ. OTK-A 2004/5/46; Lex nr 113003) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. K. 10/93) zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, tj. w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku wbrew potocznym intuicjom nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnej (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka natomiast przesądza o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Zatem i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (zob. wyrok TK z 1 lipca 2003 r., sygn. akt P 31/02). Natomiast w sprawie W 4/93 Trybunał odwołał się do ogólnej zasady prawa intertemporalnego, według której w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasadę taką tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (zob. też wyroki Trybunału w sprawach P 2/99 i SK 21/99). Jeśli zatem zamiarem ustawodawcy nie jest objęcie nowymi przepisami następstw zdarzeń powstałych przed wejściem w życie nowego prawa, musi to naleźć wyraźne odzwierciedlenie w treści przepisów przejściowych. Analogiczny pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1302/13 stwierdzając, że w sytuacjach kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych w orzecznictwie, przyjmuje się, że nowa ustawa ma zastosowanie zarówno do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej, lecz trwają dalej po jej wejściu w życie (por. też uchwałę NSA z 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06).
Akceptując co do zasady powyższe stanowisko, zważyć jednak należy, że art. 6i ust. 2 u.c.p.g. obowiązuje dopiero od 1 lutego 2015 r. i zgodnie z nim, jeżeli np. w maju 2017 r. mieszkaniec przenosi się z gminy A do gminy B, to opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi za maj 2017 r. uiszcza się w gminie A (bez względu na to, kiedy miejsce zamieszkania uległo zmianie - 5, 15 czy 30 maja), a od 1 czerwca 2017 r. - w gminie B. Zgodnie natomiast z art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g., w brzmieniu obowiązującym zarówno do 1 lutego 2015 r. jak i nadal: "Właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych" (ust. 1). "W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie 14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana" (ust. 2). Wobec tego, jeżeli właściciel nieruchomości, w związku ze zmianą liczby osób zamieszkujących w danym miesiącu daną nieruchomość, złożył w okresie przed 1 lutym 2015 r. nową deklarację lub jej korektę, to nie można po tej dacie uznać, że w myśl art. 6i ust. 2 u.c.p.g. opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, winien uiścić w gminie, w której dotychczas zamieszkiwał, a w nowym miejscu zamieszkania - począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana. Taka wykładnia, przy uznaniu, że nowelizacja art. 6i u.c.p.g. polegająca na dodaniu ust. 2 miała charakter normatywny, naruszałaby konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawa, skoro w tym czasie obowiązywał art. 6m ust. 2 u.c.p.g., zgodnie z którym opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości (czyli również w niżej wysokości) uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.
Z akt sprawy wynika, że skarżący B. J., w dniu 29 kwietnia 2013 r. złożył pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wykazał, że przedmiotowa nieruchomość jest zamieszkiwana przez 4 osoby. W kolejnych miesiącach – począwszy od 1 sierpnia 2013 r. do 5 sierpnia 2015 r., skarżący B. J. składał korekty deklaracji lub nowe deklaracje, wykazując zmianę liczby osób zamieszkujących, tj. 4 albo 5, albo 3 osoby zamieszkujące. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, zaistniały "uzasadnione wątpliwości" co do danych zawartych w deklaracjach (korektach) i organ pierwszej instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r.
Określając wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, organ odwoławczy przyjął, że nieruchomość skarżących w ww. okresie była zamieszkana przez 4 osoby. Uzasadniając stanowisko, organ wyjaśnił, że pojęcia mieszkańca nie należy definiować w oderwaniu od definicji miejsca zamieszkania zawartej w art. 25 kodeksu cywilnego, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której ta osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. W ocenie organu odwoławczego ustalenie, że nieruchomość skarżących przez cały ww. okres była zamieszkiwana przez 4 osoby potwierdzają również składane deklaracje, w których liczba osób zamieszkujących wynosi 4 albo 5 – np. w deklaracji złożonej w dniu 2 maja 2014 r. skarżący B. J. ujawnił 5 osób, a w deklaracji złożonej w dniu 29 maja 2014 r. - 4 osoby. Podobna sytuacja wystąpiła w czerwcu – w deklaracji złożonej w dniu 17 czerwca 2014 r. skarżący wykazał 5 osób, a w deklaracji z dnia 7 lipca – 4 osoby. W ocenie organu odwoławczego, art. 6i ust. 2 u.c.p.g. odnosi się do zmiany miejsca zamieszkania a nie krótkotrwałego pobytu, a skarżący każdą krótkotrwałą nieobecność jednego z domowników lub krótkotrwałą obecność innych niż domownicy osób ujawniali w składanych deklaracjach.
Sąd nie podziela zaprezentowanego wyżej stanowiska organu odwoławczego - jako niemającego umocowania w przepisach u.c.p.g.
Otóż zgodnie z art. 6c ust.1 gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. W myśl art. 6i ust. 1 obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: 1) w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec; (...). Zobowiązanie z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest więc zobowiązaniem powstającym za okresy miesięczne. W tym okresie musi zajść zdarzenie warunkujące powstanie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - zamieszkiwanie mieszkańca na nieruchomości. Odpowiadając na interpelację poselską nr [...], Podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska P. W., z upoważnienia ministra wyjaśnił m.in., że: "Zamieszkiwanie oznacza rodzaj pobytu osoby cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku po pracy czy nauce. Dana nieruchomość w określonym okresie stanowi więc miejsce koncentracji interesów życiowych określonej osoby. Oznacza to też, że inne miejsca nie mogą być uznane za miejsca, w których koncentrują się interesy życiowe tej osoby w danym okresie. W przypadku ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach okresem, w którym musi zaistnieć wskazany powyżej stan, jest wyłącznie okres miesiąca kalendarzowego. Okres ten jest okresem, za który powstaje obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Należy też podkreślić, że zamieszkanie w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma wyłącznie faktyczny charakter i nie należy go utożsamiać z miejscem zamieszkania w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W przypadku zamieszkania w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie ma znaczenia, czy dana osoba ma zamiar i wolę stałego pobytu na danej nieruchomości. Istotne jest jedynie, że dana nieruchomość w danym miesiącu jest miejscem, w którym koncentruje się jej aktywność życiowa. Założenie takie wynika z celu regulacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, którym jest zapewnienie odbioru odpadów komunalnych z tych nieruchomości, na których faktycznie przebywają (bytują) ludzie, a w związku z tym przebywaniem powstają odpady komunalne. W ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach celowo nie posłużono się więc kategorią "miejsce zamieszkania˝, lecz posłużono się wyłącznie pojęciem ˝zamieszkiwania˝. Użycie tego pojęcia jest świadomym zabiegiem legislacyjnym, wskazującym, że na gruncie tej ustawy żadnego znaczenia nie ma zamiar stałego pobytu, a znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości. Tym samym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nacisk położony jest na faktyczne przebywanie (bytowanie) danej osoby na nieruchomości, na koncentrację życia w danym miejscu, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów. Sporadyczne czy okazjonalne (odwiedziny) przebywanie w danym budynku (nieruchomości) nie jest i nie może być uznane za zamieszkanie w powyżej wskazanym znaczeniu. Za zamieszkiwanie na danej nieruchomości nie może więc być uznane przebywanie danej osoby tylko sporadyczne na danej nieruchomości, np. w związku z wyjazdem weekendowym w celach rekreacyjnych, pobytem w hotelu. Takie sporadyczne przebywanie na nieruchomości nie powinno być uznawane za zamieszkiwanie na danej nieruchomości w rozumieniu ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach."
W ocenie Sądu, powyższe wyjaśnienia są przekonywujące i mają umocowanie w przepisach u.c.p.g. W razie bowiem zmiany miejsca zamieszkania stosuje się art. 6i ust. 2 u.c.p.g., zgodnie z którym w przypadku gdy w danym miesiącu na danej nieruchomości mieszkaniec zamieszkuje przez część miesiąca, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w miesiącu, w którym nastąpiła zmiana, uiszcza się w gminie, w której dotychczas zamieszkiwał, a w nowym miejscu zamieszkania – począwszy od miesiąca następnego, po którym nastąpiła zmiana. To oznacza, że jeżeli w ustawowym (14 dniowym ) terminie zgłoszona zostanie informacja o zmianie miejsca zamieszkania osoby, np. w maju, to deklaracja zmniejszająca zobowiązanie z tytułu opłat obowiązuje od czerwca. Przekroczenie ustawowego terminu na zgłoszenie zmiany miejsca zamieszkania osoby może spowodować naliczenie opłaty za osobę zarówno w "nowym" jak i "starym" miejscu zamieszkania, jeżeli usługa odbierania odpadów w dotychczas zamieszkiwanej gminie była świadczona (art. 6q ust. 3 u.c.p.g.).
Należy zatem odrzucić wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że art. 6i ust. 2 u.c.p.g. odnosi się do zmiany miejsca zamieszkania, w rozumieniu art. 25 K.c. Gdyby bowiem wolą ustawodawcy było powiązanie obowiązku uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z miejscem zamieszkania osoby fizycznej w ujęciu kodeksu cywilnego, nie użyłby słowa "zamieszkiwania" i nie wprowadziłby opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy miesięczne.
Błędne rozumienie przez organy podatkowe pojęcia "zamieszkiwania" doprowadziło do pominięcia znajdujących się w aktach sprawy deklaracji oraz korekt deklaracji. Organy nie dokonały analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, arbitralnie uznając, że w okresie od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. nieruchomość skarżących była "zamieszkana przez 4 osoby", a składane w tym okresie deklaracje oraz korekty są irrelewantne w kwestii ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Takie procedowanie narusza przepisy postępowania, które powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów (art. 121 § 1 O.p.). W toku bowiem postępowania organy podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.). Organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.) i ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 191 O.p.), przy czym w przypadku konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przynajmniej na 7 dni przed terminem oraz ma prawo brać udział w przeprowadzaniu dowodu, może zadawać pytania świadkom i biegłym oraz składać wyjaśnienia (art. 190 O.p.). Dowody powinny zostać zebrane i ocenione bezstronnie, w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a ich analiza i ocena winna być dokonana w całokształcie i wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Cała argumentacja organu powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, a mianowicie w jej uzasadnieniu faktycznym i prawnym, stosownie do art. 210 § 1 pkt 4-6 O.p. Skoro organ wszczął postępowanie z urzędu w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w stosunku do skarżących, to winien kierować się wskazanymi zasadami w prowadzeniu tego postępowania, a zatem na każde swoje twierdzenie powinien powołać dowód, który potwierdza jego prawdziwość; fakt zameldowania 4 osób w przedmiotowej nieruchomości nie dowodzi, że w okresie od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r. zamieszkiwały na niej stale 4 osoby.
W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonując ustaleń stanu faktycznego i ich oceny w zakresie wyjaśnienia istoty sporu w rozpoznawanej sprawie (która sprowadzała się do ustalenia liczby osób zamieszkujących w nieruchomości skarżących), dopuściły się naruszenia art. 122, art. 187 i 191 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ponownie rozpoznając sprawę, zobowiązany będzie uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę prawną Sądu oraz dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy w zakresie liczby osób zamieszkujących w nieruchomości skarżących w okresie od lipca 2013 r. do sierpnia 2015 r.
Natomiast Sąd nie podziela zarzutów skarżących dotyczących kwestii jednoczesnego - od 1 sierpnia 2015 r. obowiązywania na terenie gminy B. dwóch uchwał Rady Gminy B. określających stawki opłaty za gospodarowanie odpadami oraz związanego z tym zarzutu, że opłata za sierpień 2015 r. winna zostać określona według "stawki korzystniejszej dla podatnika", tj. w kwocie [...] zł, a nie [...] zł.
Z akt sprawy wynika, że Rada Gminy B. uchwałą Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty, w par 2 uchwały ustaliła dwie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, tj. wyższą oraz niższą - wynosząca 10 zł miesięcznie na osobę, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Kolejną uchwałą z dnia [...] r. (Nr [...]) Rada Gminy B. ustaliła nowe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; w par 7 uchwały postanowiono, że wchodzi ona w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia, a w par 5 stwierdzono utratę mocy ww. uchwały z dnia [...] r. Następnie, w dniu [...] r. Rada Gminy B. podjęła uchwałę Nr IX/53/2015 w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty (ogłoszoną w dniu 15 lipca 2015 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego, pod poz. 3933), w której postanowiono, że uchwała ta obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2015 r. oraz, że traci moc uchwała Rada Gminy B. Nr [...] z dnia [...] r. Określone w uchwale stawki opłat są wyższe od tych ustalonych przez Radę Gminy B. w uchwale z dnia [...] r. Uchwała nie zawiera klauzuli derogacyjnej stwierdzającej uchylenie uchwały Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie dokonania wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty. Z pisma Rady Gminy B. wynika, że mieszkańcy Gminy zostali poinformowani w sposób zwyczajowo przyjęty, że zmiana stawki opłaty za wywóz odpadów komunalnych wynikająca z uchwały Nr [...] z [...] r. obowiązuje od [...] r. (karta 30 akt sądowych).
Odnosząc się do zarzutów skarżących wskazać należy, że organy gminy, którym ustawodawca przyznał uprawnienia stanowienia prawa, powinny kierować się zasadami poprawnej legislacji. W doktrynie prawoznawstwa podkreśla się, iż do elementarnych zasad techniki prawodawczej należy zaliczyć regułę zakazu stosowania derogacji milczącej i nakazu stosowania derogacji wyraźnej. Powyższe reguły wynikają z przepisów § 82 i § 86 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908). w sprawie zasad techniki prawodawczej, zamieszczonych w dziale II, mających z mocy § 143 zastosowanie do aktów prawa miejscowego, stanowiących, że zmiana (nowelizacja) ustawy polega na uchyleniu niektórych jej przepisów, zastąpieniu niektórych jej przepisów przepisami o innej treści lub brzmieniu albo na dodaniu do niej nowych przepisów, nie może natomiast polegać na tym, że dawny przepis zastępuje się nowym, nie wskazując jednocześnie dokonywania tej zmiany (nowelizacja dorozumiana).
Jednakże w praktyce tworzenia prawa występują dwie formy nowelizacji prawa: dorozumiana i wyraźna. Nowelizacja dorozumiana ma miejsce w sytuacji, gdy zostaje wydany nowy przepis sprzeczny z obowiązującym dotychczas. W tym względzie przywołać przyjdzie orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, formułujące zasady możliwości uchylania mocy obowiązującej danego aktu prawnego (por. wyroki z dnia 8 listopada 1994 r., sygn. akt P 1/94, OTK 1994 cz. II poz. 37, s. 74 i 76 i z dnia 12 stycznia 1995 r., sygn. akt K 12/94, OTK 1995 cz. II poz. 2, s. 26). Trybunał opowiedział się za dopuszczalnością takiej techniki legislacyjnej, która wprawdzie nie wprowadza w sposób wyraźny klauzuli derogacyjnej, stwierdzającej uchylenie określonego przepisu, lecz w sposób dorozumiany - przez wejście nowych przepisów odmiennie regulujących dane zagadnienie - znosi przepisy wcześniejsze, pozbawiając je mocy obowiązującej. Warunkiem zastosowania powyższej techniki jest jedynie to, by normy prawne nie były stanowione jednocześnie i norma późniejsza nie była hierarchicznie niższa od normy wcześniejszej. Analogiczny pogląd wyrażono w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmując, że w razie wątpliwości co do mocy obowiązującej przepisów o sprzecznej treści, zawartych w różnych aktach prawnych pochodzących z różnego czasu, w wypadku gdy przepisy późniejsze nie uchylają wcześniejszych, należy przyznać pierwszeństwo przepisowi późniejszemu, zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori. Na tle przepisów wprowadzanych kolejnymi ustawami wskazywano też, że o mocy obowiązującej przepisu nie decyduje okoliczność, w jakim akcie prawnym przepis ten został zamieszczony, lecz jego treść i istota (por. uchwała z dnia 12 kwietnia 1994 r., sygn. akt I PRN 12/94, opubl. OSNAPU 1994 nr 4 poz. 61; wyrok z dnia 13 marca 1997 r., sygn. akt I PKN 55/97, opubl. OSNAPU 1997 nr 13 poz. 235 i powołane tam orzeczenia).
Organ pierwszej instancji w uchwale Nr IX/53/2015 z dnia 14 lipca 2015 r., wbrew regułom poprawnej legislacji, nie wprowadził klauzuli derogacyjnej w zakresie uchwały Nr IV/27/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. Nie można jednak z tego wywodzić, że od 1 sierpnia 2015 r. na terenie gminy B. obowiązują dwie uchwały określające różne stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a skarżący uprawnieni są do wyboru tej, która jest dla nich korzystniejsza. Zważywszy, że uchwała Nr IX/53/2015 została podjęta później niż uchwała Nr IV/27/2015, reguluje tę samą materię co uchwała Nr IV/27/2015 oraz jednoznacznie określa datę początkową jej obowiązywania (tj. że obowiązuje od 1 sierpnia 2015 r., co jest dopuszczalne, biorąc pod uwagę datę jej ogłoszenia), należy uznać, że uchwała ta pozbawiła mocy obowiązującej uchwałę Nr IV/27/2015 z dnia 9 lutego 2015 r. zgodnie z zasadą lex posterior derogat legi priori akceptowaną przez Trybunał Konstytucyjny i Sąd Najwyższy.
W przestawionym stanie prawnym należy uznać za prawidłowe stanowisko organu odwoławczego, który w zaskarżonej decyzji jasno i wyczerpująco wyjaśnił, w oparciu o który akt prawa miejscowego zostały ustalone opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wyłuszczył dlaczego uchwała Nr VII/46/2015 z dnia 15 czerwca 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. Zasadnie organ odwoławczy wywodzi, że w okresie od 1 sierpnia 2015 r. obowiązuje wyłącznie uchwała Rady Gminy B. Nr IX/53/2015 z dnia 14 lipca 2015 r., na podstawie której winna zostać ustalona opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi za sierpień 2015 r.
Przez wzgląd na wykazane przez Sąd naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżona decyzja organu odwoławczego podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżących kwotę 100 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło