II OSK 2628/18

Dnia 19 listopada 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Zofia Flasińska sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. J. działającej w imieniu własnym oraz małoletniego S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1095/17 w sprawie ze skargi K. J. działającej w imieniu własnym oraz małoletniego S. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 22 marca 2017 r. nr ... w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Wa 1095/17 oddalił skargę K. J. działającej w imieniu własnym oraz małoletniego S. M. (dalej skarżąca) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 22 marca 2017 r. nr ..., którą po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z 29 września 2016 r. nr ... orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemki i jej małoletniego dziecka S. M. do powrotu w terminie 30 dni, od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (1) uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu, (2) orzekł o określeniu terminu dobrowolnego powrotu do 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz (3) orzekł o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, ponadto (4) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W ocenie Sądu I instancji wbrew zarzutom podniesionym w skardze, zasadnie organy uznały, że w przypadku skarżących nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 303 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1990, dalej uoc), których wystąpienie wykluczałoby wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu. W szczególności w sprawie nie zachodził art. 303 ust. 1 pkt 2 uoc, który stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 uoc, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy wyjaśniły w sposób prawidło brak przesłanek do udzielenia ochrony międzynarodowej na podstawie art. 348 uoc. Wskazując w szczególności, że na ocenę całości sytuacji skarżących wpływ ma także fakt, że po złożeniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy w RP rodzina nielegalnie wyjechała z Polski do innych państw obszaru Schengen, gdzie również zwrócili się o ochronę międzynarodową, co podważa ich wiarygodność jako osób szukających skutecznej ochrony ze strony pierwszego bezpiecznego kraju na swojej drodze. Skarżący nie przedstawili także na żadnym etapie postępowania dowodów, które mogłyby potwierdzać istnienie zagrożenia. Ponadto ogólna sytuacja panująca na terytorium G. nie stanowi realnego zagrożenia dla któregokolwiek z praw skarżących bądź członków ich rodziny. Zasadnie uznano zatem, posiłkując się w tym zakresie danymi z kraju pochodzenia, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącym zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podstawie art. 348 pkt 1 uoc. Natomiast więzi jakie małoletni ewentualnie nawiązał podczas pobytu w Polsce (np. więzi koleżeńskie w przedszkolu) z uwagi na jego wiek wykluczają możliwość uznania, iż miały one charakter głębszych relacji, wskazujących na wysoki stopień integracji społecznej. Istotne znaczenie ma także fakt związania pobytu skarżącej i jej rodziny w Polsce niemal wyłącznie z postępowaniami w sprawie udzielenia im ochrony międzynarodowej, co wynika z akt sprawy. W przedmiotowej sprawie skarżący nie mieli zatem realnych podstaw, aby spodziewać się, że będą mogli przebywać w Polsce w dłuższej perspektywie czasowej. W konsekwencji, w ocenie Sądu I instancji, zasadnie uznano, że w odniesieniu do stron skarżących brak było podstaw do uznania, że obecnie zachodzi konieczność przyznania im zgody na pobyt ze względów humanitarnych czy pobyt tolerowany. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej Ppsa) w zw. z art. 135 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, które polegało na całkowitym pominięciu przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku - faktu wniesienia przez pełnomocnika skarżących ustanowionego z urzędu pisma w sprawie, jak również braku odniesienia się w jakikolwiek sposób do zarzutów oraz okoliczności podniesionych w ww. piśmie, co skutkowało nierozpoznaniem całokształtu okoliczności i wszystkich zarzutów w sprawie a w konsekwencji błędnym oddaleniem skargi wniesionej przez skarżących pomimo istnienia podstaw do uchylenia w całości decyzji organu; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu i podzielenie argumentacji w niej zawartej w zakresie w jakim organ dokonując oceny zaistnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych oparł się na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej, podczas gdy przesłanki udzielenia zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych są inne niż te będące podstawą wydawania decyzji w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej a co szczególnie istotne ustalenia faktyczne dokonane we wcześniej toczącym się postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej nie były aktualne na dzień dokonywania oceny przesłanek udzielenia zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych (wydawania decyzji organu), przy czym organ nie podjął jakichkolwiek działań celem ich aktualizacji/weryfikacji pod kątem ewentualnych zmian wynikających z upływu czasu; utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu i uznanie, że skarżący - S. M. z uwagi na wiek nie mógł nawiązać silnych więzi z Polską, podczas gdy w sprawie nie zostały przeprowadzone żadne dowody pozwalające na ustalenie tej okoliczności, w tym organ nie pochylił się nad indywidualną sytuację skarżącego - stopniem jego rozwoju i wrażliwością, relacjami, które nawiązał w Polsce; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 84 § 1, art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo, że dokonując ustaleń w zakresie stopnia związania skarżącego z Polską, organ oparł się wyłącznie na własnych przekonaniach odnośnie stopnia rozwoju i emocji dzieci w wieku skarżącego i zaniechał przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, podczas gdy ustalenie ww. okoliczności wymaga specjalistycznej wiedzy z zakresu psychologii. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. Dokonując oceny wskazanych przez autora skargi kasacyjnej naruszeń Sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (w zw. z art. 135 Ppsa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa). Przepis ten wymienia elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Niewątpliwie prawidłowo sporządzone pisemne motywy rozstrzygnięcia winny wskazywać stanowisko wszystkich stron postępowania i zawierać odniesienie się m.in. do zarzutów skargi. Ewentualne braki w tym zakresie nie stanowią jednak automatycznie takiego rodzaju wadliwości, które muszą skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., podobnie jak zarzut naruszenia każdego przepisu postępowania, może być skuteczny jedynie o tyle, o ile może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo w orzecznictwie, w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., podkreśla się, że naruszenie tego przepisu może być skutecznie podniesione w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania i z jakich powodów (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 oraz wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http: //orzeczenia.nsa.gov.pl). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji zarzucać błędnego rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1096/13; CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), co niewątpliwie próbował uczynić autor skargi kasacyjnej, a na co wskazuje zarówno opis zarzutu, jak i jego rozwinięcie zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., jak i wskazanie stanu faktycznego, w oparciu o który Sąd oceniał prawidłowość zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto odnosząc się do argumentacji dotyczącej pominięcia przez Sąd I instancji faktu wniesienia przez pełnomocnika skarżących pisma i braku odniesienia się do zarzutów oraz okoliczności podniesionych w tym piśmie, wskazać należy, że w kontekście zasady braku związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi podkreślić należy, że Sąd nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji nie mających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Odnosi się to również do nieistotnych zarzutów oraz okoliczności podniesionych w innych pismach wnoszonych do sądu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących takich zarzutów nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. W niniejszej sprawie jak wskazano powyżej Sąd I instancji wyczerpująco przedstawił i wyjaśnił podstawy prawne i stan faktyczny sprawy, zbędne było zatem ustosunkowywanie się do argumentów pisma, które nie zmieniały oceny Sądu dotyczącej normy prawnej, której prawidłowość zastosowania przez organ stanowiła przedmiot kontroli Sądu I instancji. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 84 § 1, art. 7 oraz art. 77 § 1 Kpa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty te za bezzasadne. Skarżąca w ww. zarzutach kwestionuje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ i ocenę tegoż stanu faktycznego dokonaną przez Sąd I instancji podnosząc: (1) błędne dokonanie oceny zaistnienia przesłanek udzielenia zgody na pobyt z przyczyn humanitarnych w oparciu o ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej, (2) błędne utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu i uznanie, że S. M. z uwagi na wiek nie mógł nawiązać silnych więzi z Polską oraz (3) brak dowodu z opinii biegłego psychologa w zakresie stopnia związania S. M. z Polską. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i słusznie uznał, że organy administracji wydając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą nie naruszyły przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z nimi ustaliły stan faktyczny sprawy, który odniosły do przepisów prawa materialnego i w oparciu o nie tj. art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 uoc wydały decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu umieszczając tam dalsze postanowienia wynikające z regulacji art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 319 pkt 1 tej ustawy. W żaden sposób Sąd I instancji nie dopuścił się zaniechań przy kontrolowaniu zaskarżonej decyzji. Wbrew stanowisku skarżącej decyzja ta zawiera wszystkie elementy niezbędne dla decyzji. Uzasadnienie zawiera ustalony przez organ stan faktyczny, wskazuje na dowody, które stanowiły podstawę ustaleń tego stanu a także podaje podstawę prawną decyzji i wyjaśnia dokonaną subsumcję stanu faktycznego do przepisów zastosowanego prawa materialnego. W kwestii oparcia się organu na ustaleniach faktycznych dokonanych w postępowaniu w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej podkreślić należy, że w tego typu sprawach opieranie się na ustaleniach, których dokonano we wcześniejszym postępowaniu nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, gdyż w toku postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej badane są fakty mające znaczenie obu typów spraw. Przeprowadzanie dowodów na okoliczności ustalone w postępowaniach powiązanych byłoby sprzeczne z zasadami ekonomii procesowej i logiki. Odnosząc się z kolei do podniesionego w skardze zarzutu braku dowodu z opinii biegłego psychologa w zakresie stopnia związania S. M. z Polską wskazać należy, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że okoliczności, dla których ustalenia miałby zostać powołany biegły można było stwierdzić w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Nie było zatem konieczności stosowania art. 84 Kpa i wyjaśniania wątpliwości w oparciu o opinię biegłego skoro ustalono, że rozwój psychofizycy dziecka nie jest zagrożony. W konsekwencji brak powołania biegłego nie świadczy o wadliwości postępowania dowodowego prowadzonego w niniejszej sprawie. Jednocześnie wskazać należy, że zgromadzone w sprawie dowody zostały właściwie ocenione zarówno przez organy, jak i Sąd I instancji. Słusznie również Sąd I instancji i organy odniosły się do wieku dziecka rozstrzygając kwestię możliwości nawiązania silnych więzi z Polską. Zauważyć należy, że małoletni znajduje się w wieku, w którym, dziecko ma najsilniejsze relacje z najbliższą rodziną, a nie otoczeniem i wykazuje największe zdolności adaptacyjne. Należy również odnotować, że rodzina małoletniego przebywająca w Polsce także została zobowiązana do powrotu do kraju pochodzenia, w związku z czym nie dojdzie do jej rozdzielenia na skutek wykonania zaskarżonej decyzji. Jednocześnie w sprawie zostały przeanalizowane istniejące związki małoletniego w Polską. Nie było zatem konieczności przeprowadzania dodatkowych dowodów pozwalających na ustalenie tychże związków. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 Ppsa, skargę kasacyjną oddalił. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.