VII SA/Wa 2205/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K. H. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych podania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji Zaskarżonym przez K. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z [...] lipca 2016r. (nr [...]), Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2016r. (nr [...]) o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma z [...] lutego 2016r. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z [...] listopada 2015r. (nr [...]), która została doręczona domownikowi skarżącego 26 listopada 2015r., na podstawie art. 51 ust. 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipa 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) orzekł o rozbiórce 70 m2 utwardzenia terenu wykonanego z kostki brukowej na nieruchomości nr ew. [...] przy ul. [...] w [...]. W piśmie z [...] lutego 2016r. skarżący złożył do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odwołanie od tej decyzji. W treści pisma podał m. in., że przebywa wraz z żoną od jakiegoś czasu zagranicą, co w dużym stopniu utrudnia, a niekiedy uniemożliwia zachowanie terminów czynności procesowych przewidzianych w k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że treść tego pisma budzi wątpliwości odnośnie zawartego w nim żądania przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Pismem z [...] marca 2016r. zwrócił się do skarżącego o zajęcie jednoznacznego stanowiska co do zakresu żądania. Organ podał, że w przypadku nieudzielenia przez stronę odpowiedzi na pismo, w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, przyjmie, że pismo z [...] lutego 2016r. stanowi odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2015r. Powyższe wezwanie zostało doręczone domownikowi skarżącego (pod adres: K. H., ul. [...], [...]) 8 marca 2016r. K. H. w piśmie z [...] marca 2016r., które zostało nadane w urzędzie pocztowym w [...] w tym samym dniu i które wpłynęło do polskiej placówki pocztowej ([...]) 17 marca 2016r., oświadczył, że pismo z [...] lutego 2016r. stanowiło odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2015r. oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tych okolicznościach faktycznych, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, że K. H. nie dochował siedmiodniowego terminu na udzielenie odpowiedzi na pismo organu z [...] marca 2016r. i na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Organ podał, że zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany jeżeli przed jego upływem zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529). W tej sytuacji należało uznać, że skarżący udzielił odpowiedzi na pismo 17 marca 2016r., a więc dwa dni po terminie, który upłynął w dniu 15 marca 2016r. W dniu [...] maja 2016r. K. H. złożył do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych pisma z [...] lutego 2016r. W uzasadnieniu podał, że przed wysłaniem tego pisma, skontaktował się telefonicznie z pracownikiem organu, który pouczył go, że dla zachowania terminu konieczne jest nadanie pisma w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Nie pouczył jednak o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., mimo że z akt sprawy wynikało, że skarżący przebywa za granicą. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] czerwca 2016r. odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych pisma z [...] lutego 2016r. Zdaniem organu I instancji skarżącemu można przypisać niedbalstwo w prowadzeniu własnych spraw. Podczas rozmowy telefonicznej nie poinformował on pracownika, że korespondencję zamierza nadać w [...]. W zażaleniu na to postanowienie K. H. stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się informacja, że przebywa zagranicą. Skarżący podkreślił, że w piśmie z [...] lutego 2016r., o którego sprecyzowanie został wezwany, "podjął próbę usprawiedliwienia zwłoki" w złożeniu odwołania. Zwrócił uwagę, że w treści wezwania z [...] marca 2016r. do usunięcia braku formalnego pisma z [...] lutego 2016r. organ nie zawarł pouczenia o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., jak również o możliwości ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce. W jego przekonaniu, udzielenie odpowiedzi na pismo organu i jego nadanie dwa dni przed upływem terminu w placówce pocztowej w [...], świadczy o tym, że dochował należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] lipca 2016r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ podkreślił, że wszelka korespondencja w sprawie została doręczona skutecznie w trybie art. 43 k.p.a. (dorosłemu domownikowi adresata), a organy dysponowały jednym adresem skarżącego (w [...]). Strona, mając świadomość toczącego się postępowania administracyjnego, powinna zawiadomić organ administracji publicznej o zmianie adresu do korespondencji. K. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru z [...] lipca 2016r. o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że nie poniósł winy w uchybieniu terminu i podkreślił, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie odniósł się do okoliczności podanych na uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu, lecz skupił się na skuteczności doręczenia korespondencji. Skarżący podał, że ani w wezwaniu z [...] lutego 2016r., ani w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu nie pouczono go o zasadach liczenia terminu w przypadku nadania pisma w placówce operatora publicznego poza granicami kraju. Organ administracji, zgodnie z art. 9 k.p.a. nie może w postępowaniu powoływać się na zasadę ignorantia iuris nocet, ponieważ ten przepis znosi zasadę powszechnej znajomości prawa przez obywateli i nakłada na organ określone w tym przepisie obowiązki. Z tych powodów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pisma z [...] lutego 2016r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji naruszają prawo, co oznacza, że skarga jest uzasadniona. W rozpoznawanej sprawie skarżący usprawiedliwiał uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych pisma z [...] lutego 2016r. niedostatecznym i w konsekwencji nieprawidłowym pouczeniem go przez organ o zasadach liczenia siedmiodniowego terminu przewidzianego na usuniecie braków formalnych wniosku tj. o tym, że miarodajna dla dochowania terminu jest data wpływu pisma do polskiej placówki operatora pocztowego. Zdaniem organów, to skarżący nie dopełnił należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, ponieważ mając świadomość toczącego się postępowania administracyjnego powinien zawiadomić o zmianie adresu do korespondencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa, że organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się w zasadzie do okoliczności podanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu. Wbrew stanowisku organu, skarżący nie kwestionował doręczenia korespondencji (dorosłemu domownikowi). Wniosek o przywrócenie terminu oparł natomiast na braku pouczenia o zasadach liczenia terminu dokonania czynności procesowej, wskazując na naruszenie przez organ art. 9 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie ponosiły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ nie zastosował się do tego obowiązku. W orzecznictwie przyjmuje się, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy powinien być rozumiany szeroko, zwłaszcza w sprawach, w których istnieje prawdopodobieństwo, że strona pierwszy raz zetknęła się z takim problemem (por. np. wyrok NSA z 13 listopada 1998r., II SA 1428/98, lex nr 41815). Należy podkreślić, że brak winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a. należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. wyrok NSA z 9 marca 2017r., II OSK 1675/16, lex nr 2239661). Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, strona która nie jest reprezentowana przez pełnomocnika, pouczona jedynie o konieczności zachowania siedmiodniowego terminu mogła pozostawać w błędnym przekonaniu, że nadanie pisma w urzędzie pocztowym poza granicami Polski wywoła skutek procesowy w tym samym dniu. Za prawdopodobne należy uznać wyjaśnienia strony skarżącej, że błędne przekonanie wywołał u niej fakt, że informował ona organ o obecnym miejscu pobytu nie tylko w rozmowie telefonicznej bezpośrednio poprzedzającej wysłanie pisma, ale również we wcześniejszych pismach procesowych. Jest poza sporem, że organ w jakikolwiek sposób nie poinformował skarżącego o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. jak i to że w piśmie z [...] marca 2016r. skarżący zawarł informację o tym, że przebywa poza Polską. Nie jest natomiast prawdą, że skarżący nie został pouczony o obowiązku ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w Polsce, stosownie do art. 40 § 4 k.p.a. (zawiadomienie z [...] listopada 2014r. o planowanej kontroli obiektu budowlanego). Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności, wymagane przez art. 58 § 1 k.p.a. nie daje pewności, a jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Zdaniem Sądu, brak pouczenia strony o treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w okolicznościach niniejszej sprawy stanowił naruszenie art. 9 k.p.a. Z tych wszystkich powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 4 czerwca 2016r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 58 § 1 k.p.a.