I SAB/Wa 253/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D. i G. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących E. D. i G. D. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. E. D. i G. D. (dalej jako: skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. nr [...], wnosząc o zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie w trybie uproszczonym, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stał się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, że prowadzone jest postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomości na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.), dalej jako: ugn. Organ podał, że z dniem 15 grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...] wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Prezydent zaznaczył, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie przedmiotowej nieruchomości nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji, konieczność wykonania operatu szacunkowego oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia sprawy we wcześniejszym terminie. Organ podał, że pismem z dnia [...] marca 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany, że z uwagi na powyższe nie było możliwe załatwienie sprawy we wcześniejszym terminie, a jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień 31 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Uprzednie złożenie przez skarżących zażalenia do Wojewody [...] wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za powołaną na wstępie nieruchomość nie został dotychczas rozpoznany. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ istotnie dopuścił się bezczynności. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga skarżących na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowanie zasługuje na uwzględnienie, co skutkowało zobowiązaniem organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten w ocenie Sądu jest wystarczający do załatwienia sprawy. Jednocześnie biorąc pod uwagę sposób postępowania organu po złożeniu wniosku o przyznanie odszkodowania, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Bezsprzecznym jest, że decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] umarzającą postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Z akt sprawy wynika, że w dniu 20 sierpnia 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 10 czerwca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 220/15 wpłynęły do Prezydenta [...]. Następnie Prezydent pismem z dnia [...] listopada 2015 r. zwrócił się do Urzędu [...] Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o udzielenie informacji, czy teren przedmiotowej nieruchomość objęty został jakąkolwiek decyzją lokalizacyjną, kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji, kiedy inwestycja została zrealizowana i czy teren nieruchomości przed zrealizowaniem inwestycji był zagospodarowana przez osobę inną niż poprzedni właściciel lub jego następcy prawni. Pismem z tej samej daty zwrócono się do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] udzielenie informacji, jakie było przeznaczenie tej nieruchomości przed dniem wejścia w życie dekretu, tj. przed dniem 21 listopada 1945 r. w Ogólnym Planie Zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r., sygn. [...] wraz z odpowiednim opisem dotyczącym tego terenu. Kolejnymi pismami z dnia [...] lutego 2016 r. organ wystąpił do Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o nadesłanie informacji kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na części nieruchomości (dz. [...]) i kiedy inwestycja została zrealizowana oraz do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami dla Dzielnicy [...] o przesłanie decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego i aktów notarialnych dotyczących pierwszego i wtórnego obrotu częścią nieruchomości stanowiącej dz. nr [...]. Dodatkowo wystąpiono o przesłanie informacji w jaki sposób Miasto [...] włada nieruchomościami (dz. nr [...]) oraz jaki jest sposób aktualnego wykorzystania terenu. Następnie Prezydent pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. wystąpił do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o nadesłanie informacji kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na części nieruchomości (dz. [...]) i kiedy inwestycja została zrealizowana oraz do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] o informację na podstawie jakich decyzji i w jakiej dacie na części nieruchomości (dz. [...]) wybudowano plac zabaw dla dzieci i budynek hydrofornio raz zrealizowano tereny zielone i chodniki piesze wokół budynków mieszkalnych. Pismem z tej samej daty organ poinformował pełnomocnika skarżących o stanie sprawy i wyznaczył dodatkowy termin na jej rozpatrzenie, tj. 31 grudnia 2016 r. Następnie pismami z dnia [...] października 2016 r. organ ponownie wystąpił do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" o nadesłanie informacji kiedy rozpoczęto prace związane z realizacją inwestycji na części nieruchomości (dz. [...]), kiedy inwestycja została zrealizowana i przesłanie kserokopii stosownej dokumentacji oraz do Urzędu [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami [...] o informację na podstawie jakich decyzji i w jakiej dacie na części nieruchomości (dz. [...]) wybudowano plac zabaw dla dzieci i budynek hydroforni oraz zrealizowano tereny zielone i chodniki piesze wokół budynków mieszkalnych. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], uznał zażalenie skarżących i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Termin ten nie został dochowany. Już po wniesieniu powołanej na wstępie skargi organ kolejnym pismem z dnia [...] marca 2017 r. ponownie poinformował o stanie sprawy i wyznaczeniu kolejnego terminu jej rozpatrzenia. Analizując działanie organu Sąd uznał, że prowadząc postępowanie działał on opieszale i niesprawnie, podejmował czynność w długich odstępach czasu, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy w sytuacji. W ocenie Sądu, postępowanie organu w sprawie stoi w rażącej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania nakazującej organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 kpa), jak również rażąco narusza przepisy określające terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 kpa). Sąd wziął również pod uwagę, że organ nie dotrzymywał wyznaczonych przez siebie, jak również przez Wojewodę [...], dodatkowych terminów zakończenia postępowania. Zdaniem Sądu, takie postępowanie organu rażąco narusza zawarte w art. 7 i art. 8 kpa zasady stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Jednocześnie w okoliczności sprawy Sąd nie uznał za zasadne i celowe ukaranie organu grzywną i w tej części skargę oddalił. W ocenie Sądu organ, co prawda w znacznych odstępach czasowych, jednak gromadzi materiał dowodowy niezbędny do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z powyższych względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., w pkt 3 - na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.