II OSK 1608/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-09
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Barbara Adamiak, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istotne naruszenie zasad sporządzania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, w tym brak sporządzenia bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istotne naruszenie zasad sporządzania studium, w szczególności brak sporządzenia bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy. Sąd podkreślił, że szczegółowa regulacja art. 10 ust. 5 tej ustawy nadaje bilansowi terenów znaczenie prawne, wpływając na treść rozwiązań studium, w tym na określenie wskaźników intensywności zabudowy. Odstąpienie od tej zasady ze względu na obszar lub rodzaj zabudowy nie znajduje uzasadnienia prawnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w N. zmieniającą studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę, uznając, że procedura sporządzenia zmiany studium została przeprowadzona prawidłowo, a wprowadzone zmiany nie naruszyły istotnie prawa. Wojewoda Opolski wniósł skargę kasacyjną, zarzucając istotne naruszenie trybu i zasad sporządzania studium, w tym brak ponowienia czynności planistycznych po wprowadzeniu zmian oraz brak sporządzenia bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. Zasądził od Gminy N. na rzecz Wojewody Opolskiego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Opolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 30/17 w sprawie ze skargi Wojewody Opolskiego przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Nysie na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu, II. zasądza od Gminy N. na rzecz Wojewody Opolskiego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt II SA/OP 30/17 oddalił skargę Wojewody Opolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia [...] grudnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:
Rada Miejska w N. w dniu [...] grudnia 2015 r. podjęła uchwałę Nr [...], w sprawie uchwalenia zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy N.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w zaskarżonym wyroku wskazał, że z analizy dokumentacji planistycznej przedstawionej przez Gminę wynika, że kolejne etapy procedury - wszczętej uchwałą Rady Miejskiej w N. nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy N., obejmującego działki nr [...],[...],[...] i [...], k.m. 15, obręb Ś. w N. - przeprowadzono zgodnie z art. 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zostały one prawidłowo udokumentowane, stosownie do wymogów wynikających z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zdaniem Sądu I instancji podjęto wszystkie następujące po sobie, a przewidziane w przepisach prawa czynności, polegające na uchwaleniu uchwały o przystąpieniu do sporządzenia zmiany Studium i ogłoszeniu o tym w BIP w dniu 14 kwietnia 2015 r. oraz w prasie lokalnej w dniu 14-20 kwietnia 2015 r., ze wskazaniem terminu składania wniosków do dnia 8 maja 2015 r., zawiadomieniu właściwych organów i dokonaniu uzgodnień oraz zaopiniowania. Ogłoszono też w dniu 20 października 2015 r. na BIP, a w dniu 20-26 października 2015 r. w prasie lokalnej, o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu Studium w okresie od 28 października 2015 r. do 18 listopada 2015 r., ze wskazaniem prawidłowego terminu do zgłaszania uwag i poinformowano o terminie dyskusji publicznej wyznaczonej na dzień 16 listopada 2015 r. Jak wynika z przedłożonej dokumentacji, w tym protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej nad projektem, nie wniesiono żadnych uwag. W okresie wyłożenia projektu Studium również nie została złożona żadna uwaga do planowanej zmiany Studium. Sąd I instancji wskazał, że analiza przedstawionej przez Gminę dokumentacji planistycznej potwierdza zatem dochowanie trybu sporządzenia przedmiotowego Studium. Natomiast odnośnie do wprowadzonej w projekcie spornej zmiany wskaźnika intensywności zabudowy dla terenu oznaczonego symbolem "UC", już po wyłożeniu projektu do publicznego wglądu, to ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zawiera odrębne regulacje dotyczące procedury uchwalania studium i planu. Ustawodawca nie posłużył się techniką odesłania, w konsekwencji czego należy uznać, że każda z procedur uchwałodawczych ma charakter wyczerpujący. Do zachowania danej procedury konieczne, a zarazem wystarczające jest dokonanie wymienionych w niej czynności, w nakazanym porządku. Kwestię konieczności ponowienia czynności planistycznych w stosunku do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego ustawodawca uregulował w art. 19 ust. 1 ustawy planistycznej, stanowiąc, że jeżeli rada gminy stwierdzi konieczność dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu - czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Regulacji takiej nie przewidziano natomiast w procedurze uchwalenia studium. Ustawodawca nie wprowadził obowiązku rady gminy ponawiania czynności planistycznych w przypadku stwierdzenia przez radę gminy konieczności dokonania zmian w przedstawionym do uchwalenia projekcie studium. Rozwiązanie takie koresponduje z charakterem prawnym studium, które jest aktem kierownictwa wewnętrznego, a zatem procedura jego uchwalania nie wymaga wprowadzania takich gwarancji, jakie są uzasadnione w procedurze uchwalania aktu prawa miejscowego. Uchwalenie planu miejscowego prowadzi bowiem bezpośrednio do wydania aktu prawa powszechnie obowiązującego, wywierającego skutki w sferze wykonywania prawa własności nieruchomości. Oceniając charakter wprowadzonej zmiany Sąd I instancji wskazał, że nie dotyczyła ona zmiany przeznaczenia terenu, czy też zasadniczych rozwiązań określonych w Studium. Nie była wynikiem uwag czy wniosków społeczeństwa, a także nie wynikała z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień. Sporna zmiana ustalająca maksymalną intensywność zabudowy dla obiektów wielkopowierzchniowych w istocie miała stanowić zabezpieczenie dla tego terenu przed nadmiernym zabudowaniem i wynikała z wprowadzonej ustawą o rewitalizacji zmiany art. 10 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Przepis ten obecnie wymaga bowiem określenia w studium, uwzględniających bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę, kierunków i wskaźników dotyczących zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym terenów przeznaczonych pod zabudowę oraz terenów wyłączonych spod zabudowy. W ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym brak jest regulacji wprost określającej obowiązek ponowienia czynności planistycznych w przypadku wprowadzenia zmian w przedstawionym do publicznego wglądu projekcie Studium, tak jak to ma miejsce w art. 19 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w odniesieniu do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu I instancji, nie można uznać, że wobec wprowadzenia omówionej zmiany w projekcie Studium, nastąpiło istotne naruszenie trybu sporządzania na skutek zaniechania ponowienia czynności wyłożenia projektu Studium do publicznego wglądu i przeprowadzenia dyskusji publicznej.
Sąd I instancji wskazał, że nie doszło do naruszenia zasad sporządzania zmiany Studium poprzez niesporządzenie bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę. Przepis art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa uwarunkowania, jakie przede wszystkim należy wziąć pod uwagę przy sporządzaniu studium. Zgodnie z pkt 7 tej regulacji, należą do nich potrzeby i możliwości rozwoju gminy, uwzględniające w szczególności:
a) analizy ekonomiczne, środowiskowe i społeczne,
b) prognozy demograficzne, w tym uwzględniające, tam gdzie to uzasadnione, migracje w ramach miejskich obszarów funkcjonalnych ośrodka wojewódzkiego,
c) możliwości finansowania przez gminę wykonania sieci komunikacyjnej i infrastruktury technicznej, a także infrastruktury społecznej, służących realizacji zadań własnych gminy,
d) bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę.
W konsekwencji - w myśl art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - w studium określa się m.in. uwzględniające powyższy bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę: (a) kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów, w tym wynikające z audytu krajobrazowego, (b) kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny przeznaczone pod zabudowę oraz tereny wyłączone spod zabudowy. Stosownie zaś do art. 10 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dokonując bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę, kolejno:
1) formułuje się, na podstawie analiz ekonomicznych, środowiskowych, społecznych, prognoz demograficznych oraz możliwości finansowych gminy, o których mowa w ust. 1 pkt 7 lit. a-c, maksymalne w skali gminy zapotrzebowanie na nową zabudowę, wyrażone w ilości powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy;
2) szacuje się chłonność, położonych na terenie gminy, obszarów o w pełni wykształconej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej w granicach jednostki osadniczej w rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych, rozumianą jako możliwość lokalizowania na tych obszarach nowej zabudowy, wyrażoną w powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy;
3) szacuje się chłonność, położonych na terenie gminy, obszarów przeznaczonych w planach miejscowych pod zabudowę, innych niż wymienione w pkt 2, rozumianą jako możliwość lokalizowania na tych obszarach nowej zabudowy, wyrażoną w powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy;
4) porównuje się maksymalne w skali gminy zapotrzebowanie na nową zabudowę, o którym mowa w pkt 1, oraz sumę powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy, o której mowa w pkt 2 i 3, a następnie, gdy maksymalne w skali gminy zapotrzebowanie na nową zabudowę, o którym mowa w pkt 1:
a) nie przekracza sumy powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy - nie przewiduje się lokalizacji nowej zabudowy poza obszarami, o których mowa w pkt 2 i 3,
b) przekracza sumę powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy - bilans terenów pod zabudowę uzupełnia się o różnicę tych wielkości wyrażoną w powierzchni użytkowej zabudowy, w podziale na funkcje zabudowy, i przewiduje się lokalizację nowej zabudowy poza obszarami, o których mowa w pkt 2 i 3, maksymalnie w ilości wynikającej z uzupełnionego bilansu;
5) określa się:
a) możliwości finansowania przez gminę wykonania sieci komunikacyjnych i infrastruktury technicznej oraz społecznej, służących realizacji zadań własnych gminy,
b) potrzeby inwestycyjne gminy wynikające z konieczności realizacji zadań własnych, związane z lokalizacją nowej zabudowy na obszarach, o których mowa w pkt 2 i 3, oraz w przypadku, o którym mowa w pkt 4 lit. a, poza tymi obszarami;
6) w przypadku gdy potrzeby inwestycyjne, o których mowa w pkt 5 lit. b, przekraczają możliwości finansowania, o których mowa w pkt 5 lit. a, dokonuje się zmian w celu dostosowania zapotrzebowania na nową zabudowę do możliwości finansowania przez gminę wykonania sieci komunikacyjnej i infrastruktury technicznej oraz społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że z materiałów planistycznych wynika, iż zgromadzone analizy, w tym dotyczące spornego bilansu, były aktualne na dzień przekazania projektu Studium do opiniowania i uzgodnienia, czyli nie uwzględniały zmiany przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dotyczących wymogów opracowywania bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę, wprowadzonych ustawą o rewitalizacji z dniem 18 listopada 2015 r. Jednakże - zdaniem Sądu I instancji - okoliczność ta nie może mieć istotnego znaczenia przy ocenie legalności zaskarżonej uchwały, która dotyczyła zmiany Studium na bardzo niewielkim obszarze miasta N., o ogólnej powierzchni ok. 1,5 ha, na terenie już zabudowanym w sposób intensywny, posiadającym dobrą obsługę komunikacyjną i wyposażonym w sieci infrastruktury technicznej. Zmiana Studium nie wiązała się zatem z poniesieniem przez Gminę dodatkowych kosztów. W istocie też stanowiła ona kontynuację dotychczasowej funkcji dla tego terenu, który był przeznaczony zarówno w obowiązującym Studium, jak i miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] grudnia 2013 r. pod zabudowę. Z tego powodu, Gmina uznała, że wprowadzenie możliwości lokalizacji obiektu wielkopowierzchniowego na przedmiotowych działkach nie narusza bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę. W analizie tej zwrócono również uwagę, że z przeprowadzonych badań wynika, iż stopień akceptacji planowanej inwestycji jest bardzo wysoki i będzie służyć zaspokajaniu potrzeb lokalnej społeczności. Natomiast stworzenie wyspecjalizowanego ośrodka handlowego zatrzyma kapitał finansowy w N., co pozytywnie wpłynie na rozwój lokalnej gospodarki oraz wzbogaci rynek pracy. Zdaniem Gminy, powyższe kwestie społeczno-ekonomiczne przemawiały za dopuszczeniem realizacji planowanej inwestycji. Ponadto wprowadzona zmiana nie wiązała się z innym kierunkiem przeznaczenia terenu czy zabudowy, ani też z wyznaczeniem nowych terenów inwestycyjnych, przekraczających potrzeby rozwojowe Gminy. Tym samym uznać należało, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy brak opracowania bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę nie mógł stanowić o istotnym naruszeniu zasad sporządzania Studium.
W ocenie Sądu I instancji nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wedle którego zmiana studium dla części obszaru gminy wymaga dokonania, zarówno w części tekstowej jak i graficznej studium, zmian w odniesieniu do wszystkich treści, które w wyniku wprowadzonej zmiany przestają być aktualne, w szczególności zmian w zakresie określonym w art. 10 ust. 1. W niniejszej sprawie zmiana Studium została zainicjowana wnioskiem inwestora o rozszerzenie dopuszczalnego przeznaczenia obszaru obejmującego cztery działki, o możliwość realizacji obiektu wielkopowierzchniowego o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m². Analizowany teren zarówno w obowiązującym Studium, jak i w planie miejscowym był już przeznaczony pod zabudowę o wysokiej intensywności, a tym samym wprowadzenie na tym obszarze możliwości realizacji wnioskowanego obiektu handlowego, zdaniem Sądu I instancji, nie spowodowało takiej zmiany treści Studium, które w wyniku wprowadzonej zmiany przestałyby być aktualne. Ponadto, organ nadzoru nie wykazał, które to treści Studium - jego zdaniem - wymagały aktualizacji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewoda Opolski wniósł skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 11 pkt 10, 11 i 12 oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w toku prac nad projektem tej uchwały doszło do istotnego naruszenia trybu sporządzania zmiany studium poprzez wprowadzenie zmian w projekcie zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy N. - wprowadzenie zapisów dotyczących wskaźników zagospodarowania terenu, w tym wskaźnika intensywności zabudowy dla terenu UC bez ponownego wyłożenia projektu zmiany studium do publicznego wglądu oraz bez zorganizowania w tym czasie dyskusji publicznej nad przyjętymi w tym projekcie studium rozwiązaniami;
2. art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 151 ppsa w zw. z art, 1 ust. 2 pkt 11 oraz art. 28 ust. 1 pzp poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w toku prac nad projektem tej uchwały doszło do istotnego naruszenia zasad sporządzania zmiany studium poprzez pozbawienie udziału społeczeństwa w pracach nad studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, tj. wprowadzenie zmiany w zapisach projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy N. po wyłożeniu projektu zmiany studium do publicznego wglądu;
3. art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 151 ppsa w związku z art. 10 ust. 1 pkt 7 lit. d i ust. 5-7 oraz z art. 28 ust. 1 pzp poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżona uchwala została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania zmiany studium poprzez brak sporządzenia i uwzględnienia w podejmowanej uchwale w przedmiocie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy N. bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę;
4. art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 151 ppsa w związku z art. 10 ust. 2 pkt 1 lit. b oraz 28 ust. 1 pzp poprzez oddalanie skargi, podczas gdy zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania zmiany studium poprzez określenie wskaźników zagospodarowania terenu, w tym wskaźnika intensywności zabudowy, dla terenu UC przy braku sporządzonego bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który winien zostać uwzględniony przy określaniu ww. wskaźników;
5. art. 1 § 1 i 2 pusa w związku z art. 3 § 2 pkt 6 w związku z art. 151 ppsa w związku z art. 9 ust. 3a oraz art. 28 ust. 1 pzp poprzez oddalanie skargi, podczas gdy zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem zasad sporządzania zmiany studium wyrażającym się w braku dokonania w części tekstowej i graficznej studium zmian w odniesieniu do wszystkich treści, które w wyniku wprowadzonej zmiany przestają być aktualne
Na tych podstawach skarżący kasacyjnie wniósł o uwzględnienie skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpatrzenia. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Gmina N. w odpowiedzi na skargę wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej uchwały (tj. Dz.U. z 2015 r., poz. 199 ze zm.) “ Istotne naruszenie zasad sporządzania studium (...), istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powoduje nieważność uchwały rady gminy w całości lub części". Do regulacji, która daje podstawy do wyprowadzenia zasad sporządzenia studium należy regulacja wyznaczająca wartości uwzględniane w studium. Według art. 10 ust. 1 pkt 7 lit.d ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium uwzględnia się uwarunkowania wynikające w szczególności z potrzeb i możliwości rozwoju gminy, uwzględniając w szczególności bilans terenów przeznaczonych pod zabudowę. Dla oznaczenia wagi i znaczenia bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę w przyjęciu określonych rozwiązań przypisanych przez ustawodawcę ma szczegółowa regulacja w art. 10 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przesądza to o zakwalifikowaniu do zasad sporządzenia studium, sporządzenia bilansu terenów przeznaczonych pod zabudowę. Sporządzenie bilansu terenów ma wpływ na treść rozwiązań przyjętych w studium, w tym na określenie dla wyznaczonego terenu maksymalnego wskaźnika intensywności zabudowy. Nie można podzielić stanowiska w zaskarżonym wyroku, że dla odstąpienia od tej zasady znaczenie ma obszar objęty takim maksymalnym wskaźnikiem zabudowy i rodzaj przeznaczonej w studium zabudowy. Taka ocena, przy przyjętej regule terenu biologicznie czynnego min. 10 % powierzchni zabudowy, nie znajduje oparcia ani w regulacji prawnej, ani też w przeprowadzonej ogólnikowej ocenie stanu faktycznego sprawy.
Ogólnikowe stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do zasadności przyjęcia poza wymogami ustawowymi takiego wskaźnika nie daje postaw do wykluczenia, że nie doszło do naruszenia art. 9 ust. 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Argument, że zmiana została zainicjowana wnioskiem inwestora oraz, że teren objęty zmianom jest przeznaczony do zabudowy o wysokiej intensywności, nie uzasadnia zgodności z zasadami ustawowymi sporządzenia studium.
Wskazana kwalifikacja naruszenia zasad sporządzenia studium ma znaczenie prawne dla zapewnienia udziału podmiotów wskazanych w art. 11 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a to oznacza obowiązek ponowienia czynności, o których stanowi art. 11 pkt 8 tej ustawy. Przyjęcie oceny o aprobowaniu wprowadzonej zmiany przez społeczeństwo nie daje podstaw do odstąpienia od wymogu zachowania czynności procedury uchwalenia zmian studium, a ich pominięcie należy kwalifikować jako istotne naruszenie trybu sporządzenia studium.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 185 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło