II OSK 2477/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-06
Skład orzekający: Robert Sawuła, Jerzy Siegień, Tomasz Grossmann
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, posiada fundamenty i dach, a jego konstrukcja nośna została wykonana z profili aluminiowych i przykręcona do żelbetowej płyty fundamentowej, można uznać za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, nawet jeśli umożliwia demontaż i ponowny montaż w innym miejscu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obiekt budowlany, który posiada fundamenty, dach i ściany, jest trwale związany z gruntem, a jego konstrukcja i przeznaczenie wymagają takiego trwałego związania, spełnia definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, niezależnie od możliwości demontażu i ponownego montażu. Sąd podkreślił, że o trwałym związaniu z gruntem decyduje wielkość, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa, a nie sposób mocowania czy technologia wykonania fundamentu. W związku z tym, budynek suszarni drewna wymagał pozwolenia na budowę, a ustalona opłata legalizacyjna była prawidłowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty legalizacyjnej za samowolną budowę budynku suszarni drewna wraz z kotłownią. Organ pierwszej instancji ustalił opłatę legalizacyjną w wysokości 250.000 zł. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, uznając obiekt za budynek trwale związany z gruntem i należący do kategorii XVIII (budynki przemysłowe). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając obiekt za budynek w rozumieniu Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) sędzia del. WSA Tomasz Grossmann Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Polska sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt VIII SA/Wa 949/14 w sprawie ze skargi P. Polska sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 949/14 oddalił skargę P. Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej.
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, ze zm.) ustalił dla P. Polska Sp. z o.o. w W. opłatę legalizacyjną w wysokości 250.000,00 zł za samowolną budowę budynku suszarni drewna wraz z przyległą kotłownią zlokalizowanego na działce przy ul. K. nr [...] w miejscowości W. gm. J. W uzasadnieniu organ wskazał, że w celu legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nakazał Spółce w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane złożenie dokumentów wymienionych w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy - Prawo budowlane. Zobowiązani w wyznaczonym postanowieniem terminie przedłożyli wymagane dokumenty, wobec czego przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego należało ustalić opłatę legalizacyjną. Wysokość opłaty legalizacyjnej za nielegalną budowę budynku przemysłowego (kategoria obiektu XVIII) wyliczono na podstawie: art. 59 f ust. 1 i art. 49 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane w następujący sposób: stawka opłaty (s) 500,00 zł x współczynnik kategorii obiektu (k) 10,00 x współczynnik wielkości obiektu (w) 1,0 x 50 pięćdziesięciokrotne podwyższenie w przypadku samowoli budowlanej = 250.000,00 zł.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła P. Polska Sp. z o.o. w W. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ podniósł, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 12 kwietnia 2012 r. stwierdzono, iż na działkach o nr ew. [...]/4 i [...]/10 położonych przy ul. K. nr [...] w miejscowości W. gm. J. znajduje się obiekt suszarni drewna o wymiarach ok. 20,0 m x 8,50 m, parterowy o konstrukcji stalowej, dach dwuspadowy. Wysokość obiektu wynosi ok. 4,5 m. Przy południowo-zachodnim narożniku do suszarni przylega budynek kotłowni o wymiarach ok. 8,0 m x 5,30 m. Skrajne ściany zewnętrzne suszarni wraz z kotłownią znajdują się od strony wschodniej w odległości od ogrodzenia działki ok. 20,0 m, od strony południowej ok. 5,30 m, a od strony zachodniej powyżej 5,0 m. Organ odwoławczy wskazał, że według oświadczenia P. W. suszarnia w tzw. "części starej" o wymiarach 8,50 m x 6,70 m powstała ok. 1998 roku, zaś tzw. "część nowa" o wymiarach 11,00 m x 8,50 m została wykonana w 2011 roku, a właściciele nie posiadają dokumentacji budowlanej świadczącej o legalności ww. obiektu. W toku postępowania organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. nakazał spółce P. Polska Sp. z o.o. w W. przedłożenie odpowiedniej dokumentacji zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, celem ewentualnej legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej. Obowiązek ten został wykonany.
Organ odwoławczy za prawidłowe uznał więc wszczęcie procedury legalizacyjnej w stosunku do samowolnej budowy budynku suszarni drewna wraz z przyległą kotłownią, jak też nie dopatrzył się wadliwości ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane budynek suszarni drewna wraz z przyległą kotłownią stanowi według załącznika do ustawy - Prawo budowlane kategorię XVIII - tj. budynki przemysłowe, jak: budynki produkcyjne, służące energetyce, montownie, wytwórnie, rzeźnie oraz obiekty magazynowe, jak: budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty, a także budynki kolejowe, jak: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe, myjnie taboru kolejowego. W tych okolicznościach sposób obliczenia opłaty legalizacyjnej uznał za prawidłowy, podobnie jak sposób i termin jej uiszczenia. Wskazał ponadto, iż opłata legalizacyjna nie ma charakteru obligatoryjnego, a jest alternatywą wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w zażaleniu, organ odwoławczy zauważył, że skarżąca, jako właściciel nabytego zakładu jest podmiotem, na który należy nakładać wszelkie obowiązki w toku omawianego postępowania. Skoro bowiem skarżąca spółka nabyła nieruchomość w postępowaniu egzekucyjnym wraz z posadowionymi budynkami to w pełni odpowiada za stan zastany na ww. nieruchomości. Organ odwoławczy dodał ponadto, że organy nadzoru budowlanego nie mogłyby nałożyć na poprzednich właścicieli – B. E. Sp. z o.o. obowiązków wynikających z ustawy Prawo budowlane, gdyż inwestor nie mający żadnego tytułu do władania nieruchomością aby wykonać np. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego musiałby wkroczyć w sferę prawa własności osoby trzeciej. Odnosząc się z kolei do zarzutu dotyczącego zakwalifikowania obiektu do kategorii XVIII, organ wyjaśnił, że z decyzji Wójta Gminy J. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o warunkach zabudowy wynika, iż na przedmiotowej nieruchomości usytuowana jest dwukomorowa suszarnia drewna z pomieszczeniem grzewczym z niezbędną infrastrukturą techniczną. Z projektu budowlanego, który został przedstawiony przez skarżącą wynika natomiast, w jaki sposób odbywa się proces technologicznej obróbki drewna, tak więc za bezzasadne uznał organ zarzuty dotyczące niewłaściwego ustalenia kategorii obiektu. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego zakwalifikowania przedmiotowej suszarni drewna jako obiektu budowlanego, którego budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, organ odwoławczy wskazał, że z projektu budowlanego suszarni wraz z kotłownią wynika, iż pod obiekt suszarni o konstrukcji stalowej wykonano fundament w postaci płyty żelbetowej monolitycznej z betonu, zbrojonej stalą zbrojeniową. Zauważył także, że o tym czy obiekt jest trwale związany z gruntem nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem ale wielkość, konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa danego obiektu, przy czym sposób użytkowania przedmiotowego obiektu (jako linii produkcyjnej) nie wyklucza zakwalifikowania go w świetle przepisów Prawa budowlanego jako obiektu wymagającego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła P. Polska Spółka z o.o. w W. Skarżąca zarzuciła organom wadliwe uznanie, że suszarnia drewna zainstalowana na gruncie skarżącej jest budynkiem trwale związanym z gruntem, podczas gdy w jej ocenie suszarnia jest urządzeniem służącym do osuszania drewna zainstalowanym na stopie fundamentowej za pomocą śrub mocujących, które w każdym czasie może zostać zdemontowane i przeniesione w inne miejsce bez potrzeby wykonywania robót budowlanych, a tym samym nie stanowi obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę uznając, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Sąd wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż w dniu 12 kwietnia 2012 r. organ pierwszej instancji przeprowadził oględziny na terenie działek zlokalizowanych przy ul. K. nr [...] w W. gm. J., podczas których ustalono, że na działce należącej do skarżącej spółki znajduje się obiekt suszarni drewna o wymiarach ok. 20 m x 8,5 m, który jest obiektem parterowym, o konstrukcji stalowej, pokryty blachą trapezową, z dachem dwuspadowym. Obiekt ma wysokość ok. 4,5 m. Przy jego południowo-zachodnim narożniku do suszarni przylega budynek kotłowni o wymiarach ok. 8 m x 5,30 m. Ustalono także, że suszarnia o wymiarach 8,5 m x 6,7 m (określana jako część "stara") powstała ok. 1998 r., zaś część o wymiarach 11 m x 8,5 m (określana jako "nowa") powstała w 2011 r., a na jej budowę właściciel nie posiada pozwolenia. Ustalenia te stały się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie budowy ww. obiektów, w toku którego zostało wydane postanowienie zobowiązujące skarżącą do przedłożenia 4 egzemplarzy projektu budowlanego budynku suszarni drewna wraz z przyległą kotłownią, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia Wójta Gminy J. o zgodności inwestycji z obowiązującymi ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. lub ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu działki w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Żądana dokumentacja została złożona w zakreślonym terminie i wobec jej prawidłowości organ przystąpił do kolejnego etapu legalizacji samowolnie wykonanej zabudowy, wydając w dniu [...] czerwca 2014 r. postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, utrzymane następnie w mocy przez zaskarżone postanowienie [...]WINB. Opłata legalizacyjna została ustalona na kwotę 250.000 zł.
Dokonując zatem oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie ma wątpliwości, iż obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest obiektem budowlanym, a ponadto jego charakterystyka odpowiada także definicji budynku. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo budowlane, obiektem budowlanym jest budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, zaś w myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Sąd zauważył, że ze złożonego przez skarżącą projektu budowlanego suszarni drewna z przyległą kotłownią wynika, iż konstrukcja nośna tego obiektu została wykonana z aluminium, ze specjalnych profili ciągnionych, powiększonych i wzmocnionych, natomiast konstrukcja nośna dachu i frontowa została wykonana w całości ze specjalnych profili ciągnionych aluminiowych w postaci modułów prefabrykowanych i komponowanych, ponadto pod obiekt suszarni wykonano fundament w postaci płyty żelbetowej monolitycznej z betonu, zbrojonej stalą zbrojeniową, przy czym obiekt posiada ściany wydzielające z przestrzeni i dach. Obiekt został przykręcony do fundamentu za pomocą śrub do niego przytwierdzonych. Powyższe w ocenie Sądu wypełnia przesłankę trwałości związania z gruntem, wynikającą z art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo przyporządkowały także obiekt budowlany do właściwej kategorii, by następnie dokonać wyliczenia opłaty zgodnie z treścią art. 59f ustawy - Prawo budowlane. Wobec przyjęcia przez organy obu instancji najniższego wskaźnika wielkości obiektu Sąd stwierdził, że podnoszona przez skarżącą spółkę okoliczność powstawania obiektu w dwóch etapach pozostaje bez wpływu na kwotę ustalonej opłaty legalizacyjnej. Sąd wskazał również, że organy trafnie uznały, iż sporny budynek jest obiektem z kategorii XVIII załącznika do ustawy Prawo budowlane, budynek ten jest bowiem wykorzystywany w prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej do suszenia drewna. Przy czym Sąd zauważył, że okoliczność wykorzystywania obiektu do suszenia drewna nie świadczy o tym, iż jest to jedynie urządzenie, nie wymagające dla jego wykonania uzyskania pozwolenia na budowę. Dla oceny, czy realizacja "suszarni" wymaga uzyskania pozwolenia na budowę istotne jest bowiem czy konstrukcja obiektu wypełnia definicję obiektu budowlanego, a w okolicznościach niniejszej sprawy także budynku. W przypadku wypełniania definicji ustawowych zarówno obiektu budowlanego, jak i budynku właściciel tego obiektu, jako odpowiadający za stan prawny nieruchomości i znajdującej się na niej zabudowy, dla wykazania legalności obiektu powinien dysponować stosownym dokumentem. Z treści protokołu oględzin z dnia 12 kwietnia 2012 r., jak również oświadczenia reprezentującego skarżącą spółkę Prezesa Zarządu nie wynika natomiast aby skarżąca posiadała pozwolenie na budowę spornego obiektu. Również z ustaleń dokonywanych w oparciu o informacje organów właściwych do wydawania tego rodzaju rozstrzygnięć nie wynika, aby pozwolenie na budowę suszarni było wydawane. W tej sytuacji konieczne jest zatem doprowadzenie zaistniałej sytuacji do stanu zgodnego z prawem.
Odnosząc się z kolei do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że wobec braku naruszenia przez organy art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, w niniejszej sprawie nie miały zastosowania art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b i art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Ponadto wobec wypełniania przez sporny obiekt ustawowej definicji budynku, w niniejszej sprawie nie mają też zastosowania przepisy zarówno rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz.U. z 1997 r. Nr 42, poz. 264, ze zm.), jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz.U. z 2008 r., Nr 207, poz. 1293 ze zm.). Zastosowania w niniejszej sprawie, jak wskazał Sąd, nie ma także art. 1000 K.p.c., albowiem przedmiot sprawy nie odpowiada zapisom tego przepisu. Sąd zauważył także, że podmiotem odpowiedzialnym za zgodność z prawem zabudowy na nieruchomości jest jej właściciel. Do właściciela należy zatem decyzja o ewentualnej legalizacji obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. To od jego decyzji zależy, czy zdecyduje się on na uiszczenie opłaty legalizacyjnej, czy też wobec jego biernej postawy organ podejmie rozstrzygnięcie przewidziane w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Podmiot ten jest więc właściwy do kierowania wobec niego rozstrzygnięć w postępowaniu legalizacyjnym, w tym postanowienia o ustaleniu opłaty.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P. Polska Sp. z o.o. z siedzibą w W. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że suszarnia drewna na gruncie skarżącego jest trwale związana z gruntem i w ten sposób wypełnia ustawową definicję budynku podczas, gdy prawidłowa ocena rozwiązań technicznych przejętych przez skarżącego przy przytwierdzeniu konstrukcji obiektu do fundamentu powinna prowadzić do wniosku, że rozwiązanie to nie nosi znamion trwałego związania z gruntem, albowiem umożliwia demontaż i ponowny montaż w dowolnym miejscu bez konieczności odpowiedniego przygotowania gruntu, a w konsekwencji suszarnia drewna nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, lecz urządzeniem, którego zewnętrzny wygląd upodobnia je do hali magazynowej;
b) art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że suszarnia drewna jest budynkiem trwale związanym z gruntem, wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy jest ona urządzeniem zainstalowanym na obiekcie budowlanym jakim są fundamenty i jako takie dla legalności posadowienia nie wymaga pozwolenia na budowę;
c) art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez wadliwe ustalenie kategorii obiektu jako XVIII z uwagi na wykorzystywanie urządzeń do działalności gospodarczej polegającej na suszeniu drewna podczas, gdy suszarnia drewna przede wszystkim nie jest budynkiem, natomiast kategoria XVIII załącznika do Prawa budowlanego wymienia w treści kategorie budynków przemysłowych objętych jej zakresem i nie wymienia przesłanki prowadzenia działalności gospodarczej jako decydującej dla zakwalifikowania obiektu budowlanego do ww. kategorii;
d) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że suszarnia drewna jest budynkiem podczas, gdy w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w zakresie suszarni drewna zainstalowanej w 1998 r. suszarnia drewna klasyfikowana była jako “Maszyny i urządzenia specjalnego przeznaczenia pozostałe oraz ich części", natomiast w odniesieniu do suszarni drewna zainstalowanej w 2011 r. zgodnie z rozporzadzeniem Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. suszarnia klasyfikowana jest jako “Maszyny i urządzenia specjalnego przeznaczenia, gdzie indziej niesklasyfikowane";
2) przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 134 § 1 w zw. z art. 151, art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi w sytuacji nierozpoznania wszystkich zarzutów podniesonych przez skarżącego, niedokonania oceny ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji pod kątem ich zgodności z prawem podczas, gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, że został on ustalony z nauszeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku również nie odpowiada prawu, gdyż zostało sporzadzone w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny, jak też lakonicznie uzasadniono wszystkie motywy oddalenia skargi.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ - [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że suszarnia drewna znajdująca się na gruncie skarżącego jest trwale związana z gruntem i w ten sposób wypełnia ustawową definicję budynku, w sytuacji gdy sposób przytwierdzenia konstrukcji obiektu do fundamentu umożliwia jego demontaż i ponowny montaż w dowolnym miejscu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w pełni podzielić należy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że suszarnia drewna znajdująca się na gruncie skarżącego jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo budowlane, a ponadto jego charakterystyka odpowiada także definicji budynku zawartej w art. 3 pkt 2 tej ustawy. W świetle tego przepisu budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Jak wynika z protokołu oględzin przeprowadzonych w dniu 12 kwietnia 2012 r. na terenie działek skarżącej zlokalizowanych przy ul. K. nr [...] w W. (którego ustalenia nie były w sprawie kwestionowane) oraz ze złożonego przez skarżącą projektu budowlanego suszarni drewna z przyległą kotłownią, na działce należącej do skarżącej spółki znajduje się parterowy obiekt suszarni drewna o wymiarach ok. 20 m x 8,5 m, o konstrukcji stalowej, pokryty blachą trapezową, z dachem dwuspadowym. Obiekt ma wysokość ok. 4,5 m. Przy jego południowo-zachodnim narożniku do suszarni przylega budynek kotłowni o wymiarach ok. 8 m x 5,30 m. Skrajne ściany zewnętrzne suszarni wraz z kotłownią znajdują się od strony wschodniej w odległości od ogrodzenia działki ok. 20,0 m, od strony południowej ok. 5,30 m, a od strony zachodniej powyżej 5,0 m. Konstrukcja nośna tego obiektu została wykonana z aluminium, ze specjalnych profili ciągnionych, powiększonych i wzmocnionych, natomiast konstrukcja nośna dachu i frontowa została wykonana w całości ze specjalnych profili ciągnionych aluminiowych w postaci modułów prefabrykowanych i komponowanych, ponadto pod obiekt suszarni o konstrukcji stalowej wykonano fundament w postaci płyty żelbetowej monolitycznej z betonu, zbrojonej stalą zbrojeniową. Dodatkowo z wyjaśnień skarżącej zawartych w skardze wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany został przykręcony do fundamentu za pomocą śrub przytwierdzonych do fundamentu. Z powyższego opisu wynika zatem bezsprzecznie, że będący przedmiotem sporu obiekt posiada ściany wydzielające go z przestrzeni, fundament oraz dach, został także trwale związany z gruntem, a ława fundamentowa jest elementem całości obiektu budowlanego. Sporny obiekt spełnia więc definicję budynku zawartą w art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane. Wskazać również należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela wyrażany już niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o tym czy dany obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia go w inne miejsce, ale to czy wielkość tego obiektu, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1a ustawy - Prawo budowlane obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie wymagań podstawowych dotyczących bezpieczeństwa jego konstrukcji. Bezpieczeństwo konstrukcji przedmiotowego budynku suszarni drewna zapewnia więc fundament w postaci płyty żelbetowej monolitycznej z betonu, zbrojonej stalą zbrojeniową, do którego budynek ten wykonany z blachy został przykręcony za pomocą śrub przytwierdzonych do fundamentu. Za oczywisty uznać należy zatem fakt powstania obiektu w efekcie budowy. W jego skład wchodzą bowiem części typowo budowlane, jak fundament czy konstrukcja nośna. Bez znaczenia jest natomiast to, gdzie ta konstrukcja nośna została wykonana oraz możliwość jej demontażu i ponownego montażu w dowolnym miejscu. Jej połączenie w całość, w konkretnym miejscu jest budową, o której mowa w art. 3 pkt 6 ustawy - Prawo budowlane. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, że budynek suszarni drewna wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto w przedstawionym przez skarżącą projekcie budowlanym jednoznacznie określono, że budynek suszarni drewna został zlokalizowany na terenie zakładu produkcji palet drewnianych Firma P. Sp. z o.o. przy ul. K. nr [...] w W. (k. 8 projektu budowlanego). Opisując natomiast dane techniczne suszarni drewna wskazano, że mieści się tam: 1 suszarnia – pow. użytkowa 87,25 m2, pojemność 102 m3; 2 suszarnia – pow. użytkowa 53,15 m2, pojemność 98 m3; kotłownia - pow. użytkowa 31,40 m2 (k. 8 projektu budowlanego). Tym samym okoliczność, że w budynku o konstrukcji nośnej wykonanej z aluminium (hali magazynowej) znajdują się urządzenia do suszenia drewna nie świadczy o tym, że sam budynek jest urządzeniem. Fakt posiadania przez suszarnię certyfikatu zgodności z dyrektywą 2006/42/WE w sprawie maszyn oraz dyrektywą 2006/95/WE w sprawie kompatybilności elektromagnetycznej maszyny nie przesądza o tym, że z uwagi na warunki klimatyczne panujące w budynku niezbędne do osuszenia drewna należy go w całości zakwalifikować jako maszynę czy urządzenie.
Za niezasadny uznać należy zatem zarzut naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. b w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, gdyż, co wykazano powyżej, sporna suszarnia drewna jest budynkiem trwale związanym z gruntem, wymagającym uzyskania pozwolenia na budowę, a nie urządzeniem zainstalowanym na obiekcie budowlanym, jakim jest fundament. Fundament na którym został on posadowiony jest elementem całości budynku. Tym samym słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, że wobec wypełnienia przez sporny obiekt ustawowej definicji budynku, zastosowania w niniejszej sprawie nie mają zarówno przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług. Przepisy powyższych rozporządzeń, jak sama nazwa wskazuje, dotyczą klasyfikacji wyrobów i usług, tymczasem obiektu budowlanego, budynku, w którym znajduje się linia produkcyjna, służąca do osuszania drewna, nie można zaklasyfikować jako wyrobu czy usługi. Rozporządzenie w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług nie stanowi aktu wykonawczego do ustawy - Prawo budowlane i nie miało zastosowania w przedmiotowej sprawie dotyczącej legalizacji samowoli budowlanej. Zarzut naruszenia powyższych rozporządzeń poprzez ich niewłaściwe zastosowanie jest więc bezzasadny.
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 49 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 w zw. z art. 59f ust. 1 ustawy - Prawo budowlane poprzez błędne ustalenie opłaty legalizacyjnej z uwagi na wadliwe zaliczenie spornego obiektu do kategorii XVIII "budynki przemysłowe" zamiast do kategorii VIII "Inne budowle". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie uznał za trafne stanowisko organów, że sporny budynek jest obiektem z kategorii XVIII załącznika do ustawy - Prawo budowlane. Kategorię XVIII stanowią bowiem budynki przemysłowe, jak: budynki produkcyjne, służące energetyce, montownie, wytwórnie, rzeźnie oraz obiekty magazynowe, jak: budynki składowe, chłodnie, hangary, wiaty, a także budynki kolejowe, jak: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe, myjnie taboru kolejowego. Kategoria ta zawiera więc otwarty katalog budynków przemysłowych, którymi mogą być nie tylko budynki produkcyjne w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale także obiekty magazynowe (budynki składowe, chłodnie). A zatem słusznie wskazały organy, co podtrzymał też Sąd pierwszej instancji, że o przemysłowym charakterze spornego obiektu stanowi okoliczność, że odbywa się w nim proces suszenia drewna. Natomiast fakt wykorzystywania budynku do prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej w zakresie obejmującym suszenia drewna, Sąd uznał jedynie za okoliczność potwierdzającą przemysłowy charakter budynku, a nie jak twierdzi wnosząca skargę kasacyjną, za przesłankę decydującą o zakwalifikowaniu obiektu budowlanego do kategorii XVIII załącznika do ustawy - Prawo budowlane. Tak więc skoro sporny obiekt jest budynkiem, co wykazano powyżej, to nie może być zaklasyfikowany jako budowla, a tym bardziej inna budowla wymieniona w kategorii VIII. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, budowlą jest bowiem każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury (...). Dokonana więc przez organy i zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji klasyfikacja budynku suszarni drewna jest zatem prawidłowa. Natomiast sugestie skarżącej kasacyjnie, że realizacja tego obiektu nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę nie znajdują, jak wyżej wykazano, żadnego uzasadnienia.
Zgodnie zaś z art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednak gdy zachodzi możliwość przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, po przedłożeniu odpowiednich dokumentów, co skarżąca uczyniła po otrzymaniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] października 2013 r. nakładającego na nią obowiązki w trybie art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane, wydane zostało postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Przy czym w treści postanowienia z dnia [...] października 2013 r. organ nadzoru budowlanego wyraźnie poinformował o prowadzeniu postępowania w kierunku legalizacji samowoli budowlanej, z zastosowaniem art. 48 ust. 3 ustawy - Prawo budowlane. Z uwagi na powyższe zgodnie z art. 49 ust. 1 i 2 oraz art. 59f ust. 1 ustawy - Prawo budowlane prawidłowo została naliczona opłata legalizacyjna, zgodnie z załącznikiem do tej ustawy,` po zaliczeniu obiektu do XVIII kategorii.
W konsekwencji nie można podzielić również zarzutów naruszenia przepisów postępowania stawianych Sądowi pierwszej instancji. Sąd ten odniósł się do wszystkich zarzutów skargi, które miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wyjaśnił w należyty sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia i ocenił wszechstronnie zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Wyjaśnił również w sposób jasny i wyczerpujący, dlaczego zaskarżone postanowienie w ocenie Sądu nie narusza prawa, a w konsekwencji skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło