II SA/Ke 931/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania J. P. od decyzji z dnia 24.06.2015r. nr PS.II.8131-24-1.VI.2015.OZ, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta, orzekającej o ustaleniu opłaty za pobyt S. P., przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w [...], w wysokości 2.919,79 zł miesięcznie (pkt 1) oraz o zobowiązaniu J. P. do wnoszenia opłaty w wysokości 200 zł miesięcznie (pkt 2), - uchyliło ww. decyzję w pkt 2 i w to miejsce orzekło o ustaleniu J. P. opłaty za pobyt ojca S. P. w Domu Pomocy Społecznej w [...] , w wysokości 103,59 zł miesięcznie, od dnia 25.06.2015r., - uchyliło ww. decyzję w pkt 1) i w tym zakresie umorzyło postępowanie I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 24.06.2015r. Prezydent Miasta skierował S. P. do Domu Pomocy Społecznej w [...] (zwanym dalej d.p.s.). W dniu 27.05.2015r. organ I instancji przeprowadził rodzinny wywiad środowiskowy w trakcie którego J. P. (syn S. P.) nie zobowiązał się do pomocy finansowej na rzecz ojca. Decyzją z dnia 24.06.2015 r. organ I instancji orzekł o: 1. ustaleniu opłaty za pobyt S. P. przebywającego w Domu Pomocy Społecznej w [...] , w wysokości 2.919,79 zł miesięcznie, 2. zobowiązaniu J. P. do wnoszenia opłaty w wysokości 200,00 zł miesięcznie. W podstawie prawnej decyzji organ powołał art. 59 ust. 1, art. 60 i art. 61 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 163), zwanej dalej u.p.s. Odwołanie od ww. decyzji wniósł J. P., domagając się uchylenia pkt 2 tego rozstrzygnięcia i zarzucając organowi I instancji naruszenie zasad postępowania dowodowego oraz art. 64 pkt 2 i 3 u.p.s. W uzasadnieniu wskazał na pominięcie przez organ I instancji znanego organowi faktu, że jego żona – Z. P. jest od lat niepełnosprawna i trwale całkowicie niezdolna do pracy. W związku z powyższym, zostało spełnione kryterium zwalniające od obowiązku wnoszenia przedmiotowej opłaty. Podkreślił, że dokonanie jakiejkolwiek opłaty znacznie ograniczy możliwości egzystencji jego rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwanej dalej Kolegium), wydając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. opisaną na wstępie decyzję wskazało, że w przepisie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. jest mowa o dochodzie na osobę w rodzinie i kryterium dochodowym na osobę w rodzinie. W konsekwencji organ I instancji, zobowiązując J. P. do wnoszenia opłaty w wysokości 200 zł, naruszył treść tego przepisu. W decyzji z dnia 24.06.2015r. niezasadnie ustalono bowiem tę opłatę w wysokości różnicy pomiędzy dochodem rodziny a 300 % kryterium dochodowego rodziny. Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego Kolegium wskazało, że dochód małżonków P. jest dochodem z tytułu wynajmu lokalu we własnym domu w wysokości 1.800 zł miesięcznie oraz z tytułu pobieranej z KRUS renty inwalidzkiej wraz zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1.143,18 zł. Oznacza to, że łączny miesięczny dochód rodziny J. P. w miesiącu maju 2015r. wynosił 2.943,18 zł. Dochód miesięczny na osobę w rodzinie strony wynosi odpowiednio 1.471,59 zł, a 300% kryterium dochodowego to zgodnie z przepisami u.p.s. wynosi 1.368,00 zł (456,00 zł x 3). Tym samym dochód na osobę w rodzinie wykraczający poza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 103,59 (1.471,59 zł - 1.368,00 zł). Uzasadniając uchylenie pkt 1 decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania I instancji prowadzonego w tym zakresie Kolegium wskazało, że wysokość opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] wynika wprost z zarządzenia nr 6/2015 Starosty z dnia 20.02.2015r., które zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 23.02.2015r., poz. 638. Tym samym nie zachodziła konieczność orzekania w tym przedmiocie w decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że sytuacja dochodowa małżonków P. kwalifikuje – stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. b u.p.s. – J. P. do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w d.p.s. Stanowiący w niniejszej sprawie podstawowe i jedyne kryterium możliwości materialnych strony dochód na osobę w jego rodzinie przekracza bowiem 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (tj. łącznie 1.368 zł) – wobec czego należało ustalić J. P. opłatę za pobyt ojca w d.p.s. w kwocie 103,59 zł miesięcznie. Ustosunkowując się do wniosku o zwolnienie skarżącego z ustalonej opłaty z uwagi na trudną sytuację zdrowotną i materialną jego rodziny, Kolegium wskazało na konieczność złożenia w tym zakresie nowego wniosku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Kolegium wniósł J. P., domagając się "uchylenia tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia 24.06.2015r. Prezydenta Miasta w części zobowiązującej mnie do ponoszenia opłaty za pobyt S. P. w domu pomocy społecznej". W uzasadnieniu skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania dowodowego i art. 64 pkt 2 i 3 oraz 62 ust. 2 i 3 u.p.s. Zdaniem J. P. treść art. 64 u.p.s. nie daje podstaw do stwierdzenia, że musi się toczyć odrębne postępowanie w tym zakresie, zwłaszcza że w przepisie tym brakuje sformułowania typu "po uprawomocnieniu się decyzji ustalającej odpłatność zobowiązany może złożyć wniosek o zwolnienie". W konsekwencji organ I instancji powinien, po ustaleniu wysokości opłaty, określić, czy złożony wniosek akceptuje i w związku z tym zwalnia (bądź nie) skarżącego z poniesienia ustalonej opłaty. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 12 listopada 2015r. pełnomocnik skarżącego, precyzując zarzuty skargi, podniósł zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony i pozbawienie jej prawa ustosunkowania się do zebranego materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 60 i 61 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 163 ze zm.) zwanej dalej u.p.s. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (ust. 1), z tym że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku (ust. 2 pkt 2). Z kolei stosownie do art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Przepis ten określa więc enumeratywnie krąg podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w określonej w nim kolejności. W myśl ust. 2 tego przepisu opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium prawidłowo stwierdziło, że organ I instancji niezasadnie ustalił opłatę w wysokości różnicy pomiędzy dochodem rodziny a 300 % kryterium dochodowego rodziny. Jak wynika z materiału dowodnego zebranego w aktach sprawy dochód małżonków P. jest dochodem z tytułu wynajmu lokalu w wysokości 1.800 zł miesięcznie oraz z tytułu pobieranej z KRUS renty inwalidzkiej wraz zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1.143,18 zł. Oznacza to, że łączny miesięczny dochód rodziny skarżącego w maju 2015r. wynosił 2.943,18 zł, zaś dochód miesięczny na osobę w rodzinie wynosi odpowiednio 1.471,59 zł, a 300% kryterium dochodowego stanowi kwotę 1.368,00 zł (456,00 zł x 3). W konsekwencji należy podzielić ustalenia Kolegium, że dochód na osobę w rodzinie wykraczający poza kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosi 103,59 zł (1.471,59 zł - 1.368,00 zł). W związku z powyższym, zasadnie Kolegium uznało, że sytuacja dochodowa małżonków P. kwalifikuje skarżącego do ponoszenia opłaty za pobyt ojca w d.p.s. w kwocie 103,59 zł miesięcznie. Kolegium trafnie również wskazało, że wysokość opłaty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w [...] wynika wprost z zarządzenia nr 6/2015 Starosty z dnia 20.02.2015r., ogłoszonego w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 23.02.2015r., poz. 638. W tych okolicznościach brak było podstaw do orzekania w tym przedmiocie w decyzji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że są one niezasadne. Zwolnienie z opłaty za pobyt w d.p.s. przewiduje art. 64 u.p.s. Zdaniem Sądu, treść tego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Zwolnienie z opłaty może dotyczyć jedynie sytuacji, w której określona opłata została ustalona w sposób przewidziany przepisami prawa. Skład orzekający w sprawie niniejszej, podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądowym (por. wyrok WSA w Gliwicach z 30.11.2007r., IV SA/GL 431/07 i WSA w Łodzi z 01.04.2009r., II SA/Łd 882/08) zgodnie z którym zwolnienie musi się odnosić do skonkretyzowanego obowiązku strony. Nie znając bowiem zakresu takiego obowiązku strona nie może nawet stwierdzić czy mu podoła, czy też winna wystąpić z wnioskiem o całkowite czy też częściowe zwolnienie z nieustalonej jeszcze opłaty. Mogłoby dojść do sytuacji, w której strona domagałaby się zwolnienia z kwoty wyżej, niż opłata, którą organ zamierza dopiero ustalić. Treść art. 64 u.p.s. potwierdza powyższe rozumowanie, gdyż stanowi o zwolnieniu osób wnoszących opłatę, a więc, gdy opłata ta co najmniej została prawnie ustalona. Co zaś się tyczy zarzutu naruszenia art. 10 K.p.a. to zauważyć trzeba, że w orzecznictwie i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że zarzut naruszenia tego przepisu może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej taki zarzut spoczywa zatem ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Innymi słowy, strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. W sprawie niniejszej skarżący nie wskazał żadnych czynności, których mógłby dokonać przed organami administracji, gdyby został zawiadomiony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków, co czyni zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. niezasadnym. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. ----------------------- i| i|