I OSK 1068/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta R. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2017 roku sygn. akt VIII SAB/Wa 18/17 odrzucające skargę Prezydenta Miasta R. na bezczynność Ministra Cyfryzacji w przedmiocie udostępnienia danych postanawia: oddalić skargę kasacyjną. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, Wydział Zamiejscowy w Radomiu, postanowieniem z dnia 10 marca 2017 roku sygn. akt VIII SAB/Wa 18/17 na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę Prezydenta Miasta R. na bezczynność Ministra Cyfryzacji w przedmiocie udostępnienia danych. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 7 lipca 2016 roku Prezydent Miasta R. złożył do działającego z upoważnienia Ministra Cyfryzacji Centralnego Ośrodka Informatyki wniosek o udostępnienie danych z Centralnej Ewidencji Kierowców dotyczący posiadania przez dłużnika alimentacyjnego P. M. uprawnienia do kierowania pojazdami. Wobec pozostawienia przez organ tego wniosku bez rozpoznania, Prezydent Miasta R. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Ministra Cyfryzacji, w której zarzucił mu naruszenie art. 64 § 1 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 3b pkt 2 i art. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 roku, poz. 489 ze zm., dalej: ustawa z dnia 7 września 2007 roku) poprzez nieuprawnione pozostawienie wniosku o udostępnienie danych bez rozpoznania. Sąd I instancji wskazał, że powyższa skarga jest niedopuszczalna, ponieważ Prezydent Miasta R. nie wyczerpał przewidzianego w niniejszej sprawie trybu postępowania administracyjnego, tj. nie poprzedził skargi stosownym w myśl art. 37 § 1 k.p.a. środkiem zaskarżenia, tj. wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Skargę kasacyjną od tego postanowienia złożył Prezydent Miasta R., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi w całości na skutek niewyczerpania trybu postępowania przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy postępowanie w dniu orzekania przez Sąd I instancji było bezprzedmiotowe wskutek uwzględnienia przez organ wniesionej skargi i winno ulec umorzeniu, a także naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy zaszły przyczyny w postaci uwzględnienia przez organ skargi nakazujące umorzyć postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się przypomnieć, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych analizie w sprawie podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie do grupy tych przyczyn należy w szczególności sytuacja, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia albo bez uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia naruszenia prawa, w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi (por. np. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 363 oraz powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie Prezydent Miasta R. nie poprzedził skargi na bezczynność Ministra Cyfryzacji odpowiednim środkiem zaskarżenia, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący podał, że nie wezwał organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 k.p.a. - k. 22 akt sądowych. W takiej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Niesłuszny jest zarzut zawarty w skardze kasacyjnej dotyczący kwestii uwzględnienia skargi przez organ. W ocenie skarżącego kasacyjnie w takiej sytuacji Sąd I instancji winien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego, czy rzeczywiście w niniejszej sprawie organ administracji skutecznie skorzystał z możliwości, jaką daje mu art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania [...], wskazać należy, że umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego może mieć zastosowanie tylko w sytuacji, gdy takie postępowanie zostało skutecznie wszczęte. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że niedopuszczalne jest umorzenie postępowania zainicjowanego skargą dotkniętą brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu, co miało miejsce w niniejszej sprawie (Ibidem, k. 647). Nie można zgodzić się także z argumentacją skarżącego kasacyjnie dotyczącą tego, że w jego ocenie wniesienie przedmiotowej skargi nie wymagało wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Nie może budzić wątpliwości, że w niniejszej sprawie Prezydentowi Miasta R. przysługiwała skarga na bezczynność przewidziana w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. - przesądza o tym uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 3 września 2013 roku sygn. akt I OPS 2/13. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę wniesienie tej skargi musiało być jednak poprzedzone odpowiednim środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, tj. wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa złożonym w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Reguły tej nie zmienia fakt, że w omawianym przypadku skarga na bezczynność organu administracji jest środkiem prawnym służącym do weryfikacji prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy procedury przewidzianej w art. 64 § 2 k.p.a. Nadal jest to bowiem środek prawny przewidziany w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., z którego strona może skorzystać po spełnieniu warunków określonych w art. 52 § 1 p.p.s.a. (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2016 roku sygn. akt I OSK 1929/16). W przywołanej uchwale, na którą powoływała się także strona skarżąca kasacyjnie uzasadniając brak wezwania, wyraźnie stwierdzono, że co najmniej bardzo wątpliwym jest również wniosek, że ta czynność (tj. pozostawienie podania bez rozpoznania) może być skarżona do sądu administracyjnego bez podjęcia próby usunięcia naruszenia prawa na etapie załatwiania sprawy przez organ administracyjny. Taki tryb procedowania godziłby bowiem w podstawowe założenie sądowej kontroli administracji (art. 52 p.p.s.a.), że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dodać tu też trzeba, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa, ma także na celu zapobieżenie powstania zbędnych kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, a zarzuty naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. i art. 37 § 1 k.p.a., a także naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. zawarte w skardze kasacyjnej, za niezasadne. Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.