I SA/Gd 1373/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romala, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15 października 2013 r., prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: skarżąca, spółka). Pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. spółka wniosła o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego działając na podstawie art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.) określił wysokość kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia spółki, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał m. in., że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne, na które składa się opłata manipulacyjna, opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne, obciążają zobowiązanego. Wysokość opłaty manipulacyjnej została obliczona na podstawie art. 64 § 6 u.p.e.a. w wysokości 1% kwoty egzekwowanej należności (tj. kwoty [...] zł). Wysokość opłaty za zajęcie wierzytelności została obliczona na podstawie art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w wysokości 5% egzekwowanej należności. Obowiązek zwrotu poniesionych przez organ wydatków egzekucyjnych wynikał z kolei z art. 64b u.p.e.a. Obejmowały one koszt wysyłki pięciu przesyłek poleconych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "A" Sp. z o.o. wniosła o: "rozważenie przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 64 § 1 pkt w związku z art. 64 § 6 w związku z art. 64b w związku z art. 64c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity opublikowany w Dz. U. z 2012 roku poz. 1015 z późniejszymi zmianami) z art. 2 w związku art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie w jakim wskazane powyżej przepisy przewidują jednoczesne obciążenie zobowiązanego opłatą, opłatą manipulacyjną oraz wydatkami egzekucyjnymi, przy czym opłata oraz opłata manipulacyjna nie są związane z kosztami faktycznie poniesionymi przez organ egzekucyjny w związku z prowadzeniem egzekucji, oraz w zakresie w jakim przepisy statuujące obowiązek obciążenia zobowiązanego opłatą i opłatą manipulacyjną nie przewidują miarkowania tych opłat". W uzasadnieniu skarżąca podkreśliła, że w realiach rozpoznawanej sprawy nadanie pięciu przesyłek poleconych, które skutkowało powstaniem faktycznych kosztów w wysokości [...] zł spowodowało konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości obciążenia zobowiązanej kosztami postępowania egzekucyjnego. Koszty egzekucyjne w myśl postanowień art. 64c § 1 u.p.e.a. stanowią opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i § 6 u.p.e.a. (tj.: opłata za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, opłata manipulacyjna z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych) oraz w art. 64a u.p.e.a. (tj. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym), wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny obciążył zobowiązaną spółkę kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł, na które złożyły się opłata manipulacyjna ([...] zł), opłata z tytułu zajęcia wierzytelności ([...] zł) oraz wydatki egzekucyjne z tytułu korespondencji ([...] zł). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty obciążają zobowiązanego. W sprawie zasadniczo poza sporem pozostaje wysokość określonych kosztów egzekucyjnych. Zdaniem skarżącej koszty te pozostają jednak niewspółmiernie wysokie w stosunku do wydatków poniesionych przez organ egzekucyjny. W tym miejscu zauważyć należy, że koszty egzekucyjne obejmują opłaty za czynności egzekucyjne, opłatę manipulacyjną i wydatki egzekucyjne - określone w art. 64 i 64b u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera opłaty za dokonane czynności egzekucyjne (...) za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr. Organ egzekucyjny pobiera także opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata ta naliczana jest zawsze w początkowej fazie postępowania egzekucyjnego wraz z wszczęciem egzekucji i wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1,40 zł (art. 64 § 6 u.p.e.a.). Stosownie do art. 64 § 9 pkt 11 ww. ustawy obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego – z chwilą podpisania protokołu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika oraz przez zobowiązanego lub świadka przywołanego do tej czynności. Natomiast w myśl art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie (art. 64 § 10 u.p.e.a.). Z powołanych przepisów wynika zatem, że obowiązek zapłaty opłaty manipulacyjnej nie zależy od skuteczności podjętych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych czy też w ogóle od podjęcia innej niż doręczenie tytułu wykonawczego czynności egzekucyjnej, skoro powstaje już w momencie doręczenia odpisu tego tytułu. Jest on też niezależny od tego, czy organ egzekucyjny poniósł jakiekolwiek koszty manipulacyjne, skoro ustawodawca wymogu takiego nie stanowi, a poprzez wskazanie momentu powstania obowiązku zapłaty opłaty przed poniesieniem kosztów manipulacyjnych i poprzez określenie ich ryczałtowej wysokości zależnej wyłącznie od wartości egzekwowanej należności a nie od faktycznych wydatków, wręcz odrywa od faktycznie ponoszonych kosztów (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2007 r., II FSK 1146/06, i z tej samej daty – II FSK 1147/06, oraz z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1772/09, dostępne: CBOSA). Podobnie rzecz się ma z opłatą za zajęcie wierzytelności. Przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. jednoznacznie wiąże wysokość opłaty z wysokością "egzekwowanej", a nie "wyegzekwowanej" należności. Trzeba wyraźnie podkreślić, że opłaty za czynności egzekucyjne i opłaty manipulacyjne są należnościami, które nie pozostają w związku z żadnymi nakładami czy też kosztami poniesionymi przez organ egzekucyjny, co wynika wprost z treści komentowanego art. 64 u.p.e.a. Pobiera się je w jednej wysokości określonej kwotowo lub procentowo w ustawie - za całość postępowania, bez względu na ilość i skuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych. Stanowią one swoiste wynagrodzenie dla organu egzekucyjnego za zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych bądź też za dokonanie czynności egzekucyjnych. Obowiązek uiszczenia tych kosztów nie jest związany ani z wynikami pracy organu ani poniesieniem jakichkolwiek wydatków. Konstatacja ta znajduje oparcie wprost w powołanych wyżej przepisach prawa jak również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1147/06, z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1772/09, wyrok WSA w Gdańsku dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 4/08, dostępne: CBOSA). Z kolei wydatki egzekucyjne są związane z faktycznie poniesionymi kosztami przez organ w związku z konkretnie prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, takimi jak np.: koszty przejazdu poborcy, koszty ogłoszeń, czy tez tak jak w niniejszej sprawie, koszty wysyłki korespondencji. Różnica pomiędzy opłatami za dokonane czynności egzekucyjne a wydatkami egzekucyjnymi polega więc zasadniczo na sposobie ich ustalania oraz dokumentowania. W konsekwencji przedstawionych wyżej rozważań i ostatecznie przyjętego stanowiska co do zaistniałego w tej sprawie sporu, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zawartego w skardze wniosku strony skarżącej o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 64 § 1 w związku z art. 64b w związku z art. 64c § 1 u.p.e.a. z art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Przywołana wyżej regulacja oznacza, że jedynie od sądu orzekającego zależy, czy w konkretnej sprawie zasadne jest wniesienie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Przesłanką do takiej inicjatywy jest z jednej strony sytuacja powzięcia przez sąd wątpliwości co do konstytucyjności aktu normatywnego, której to wątpliwości nie daje się usunąć w drodze wykładni, z drugiej zaś wystąpienie zależności między odpowiedzią na pytanie prawne a rozstrzygnięciem rozpoznawanej - konkretnej - sprawy. W niniejszym przypadku Sąd takiej wątpliwości, w obliczu dokonanej wyżej wykładni przepisów prawa materialnego, nie powziął. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z zaprezentowanymi przez stronę pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się żadnego z naruszeń prawa, które uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Stosownie zatem do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), skargę jako bezzasadną oddalił.