III SA/Wr 1191/16
WyrokWSA we Wrocławiu2017-06-07
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Katarzyna Borońska, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna nałożona za nierejestrowanie przez tachograf wskazań prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi była zasadna, w sytuacji gdy kierowca twierdził, że przewóz miał charakter prywatny, a urządzenie rejestrujące było uszkodzone?Ratio decidendi
Kara pieniężna za nierejestrowanie przez tachograf wskazań prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi była zasadna, nawet w przypadku przewozu o charakterze prywatnym, jeśli pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą 7,5 tony. Uszkodzenie tachografu i brak wykresówek, w połączeniu z oświadczeniem kierowcy o braku wykresówek, uzasadnia przyjęcie, że rejestrowanie danych nie nastąpiło. Brak możliwości otwarcia tachografu nie zwalnia kierowcy z obowiązku zapewnienia jego prawidłowego działania i rejestrowania danych.Stan faktyczny
Podczas kontroli drogowej kierowca J. O. nie okazał tarcz tachografu z dnia kontroli i poprzednich dni, tłumacząc, że pojazd posiada od trzech dni i wykonywał prywatny przewóz węgla. Urządzenie rejestrujące było uszkodzone i nie udało się go otworzyć. Na tej podstawie nałożono na kierowcę karę pieniężną za nierejestrowanie wskazań tachografu. Kierowca odwołał się, podnosząc zarzuty dotyczące stosowania nieobowiązujących przepisów, błędnych ustaleń faktycznych oraz niezasadnego nałożenia kary, argumentując, że przewóz miał charakter prywatny i nie podlegał obowiązkowi używania tachografu. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał decyzję w mocy. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Protokolant specjalista Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
W dniu [...] grudnia 2015 r. w S. na 33 kilometrze drogi krajowej [...] poddano kontroli drogowej przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Transportu Drogowego samochód ciężarowy marki Star nr rej. [...] , którym kierował J. O.. Na podstawie wyjaśnień kierowcy ustalono, że pojazdem dokonywany był prywatny przewóz węgla w workach. Na żądanie kontrolujących kierowca nie okazał tarcz tachografu z dnia kontroli oraz z ostatnich [...] dni bezpośrednio poprzedzających kontrolę, tłumacząc, że wykonywał przejazd jednorazowo i wyjątkowo w dniu kontroli. Kierowca nie okazał również wykresówek z dnia kontroli, ponieważ urządzenia kontrolno-pomiarowego zainstalowanego w pojeździe nie udało się otworzyć ze względu na uszkodzenie. Powołując się dodatkowo na ustne oświadczenie kontrolowanego, iż w tachografie nie ma zainstalowanej żadnej wykresówki zawierającej dane dotyczące aktywności kierowcy oraz przebytej drogi, pracownicy organu stwierdzili, że skarżący dopuścił się naruszenia ustawy z dnia 6 września 2001 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 1907 ze zm.) -dale: u.t.d., opisanego w załączniku nr 3 do tej ustawy, lp. 6.2.1 – nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (WITD) wszczął postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] marca 2016 r., na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d. decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 5000 zł. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na ustalenia kontroli drogowej oraz odniósł się do wyjaśnień złożonych przez stronę w toku postępowania, stwierdzając, że potwierdzają one brak mozliwo9ści otwarcia tachografu.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania tj.:
1. art. 107 §1 k.p.a. w związku z art. 11 k.p.a. – poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisów nieobowiązujących w dniu kontroli;
2. art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. – przez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych, prowadzący do niezasadnego nałożenia kary;
3. nałożenie na kierującego kary pieniężnej niezgodnej z wysokością kar przewidzianą w przepisach tj. w art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d.
Odwołujący podniósł, że powołane przez organ w uzasadnieniu decyzji rozporządzenie Rady (WE) nr 165/14, poza wyjątkami w nim wymienionymi, ma zastosowanie od dnia 2 marca 2016 r., natomiast kontrola drogowa w niniejszej sprawie miała miejsce 7 grudnia 2016 r. – przez co uzasadnienie prawne decyzji jest wadliwe w zakresie w jakim odnosi się do ww. rozporządzenia, co z kolei stanowi naruszenie art. 107 §1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. Zgodnie z zasadą lex retro non agit zdarzenia prawne, które miały miejsce przed wejściem w życie zmienionego przepisu prawa, należy oceniać według reżimu prawnego obowiązującego w dniu zdarzenia. Organ powinien także poprawnie stosować przepisy przejściowe tj. stosować je do spraw zawisłych po dacie ich wejścia w życie, nie zaś z mocą wsteczną, tak by prowadziło to do zaostrzenia przesłanek załatwienia spraw wcześniejszych. Skarżący zarzucił także bezpodstawne przypisanie mu obowiązku rejestrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości jazdy, aktywności kierowcy i przebytej drogi - podczas gdy kierujący pojazdem używanym do niezarobkowego przewozu rzeczy jest, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 561/2006 zwolniony z tego obowiązku. Pojęcie "niezarobkowego przewozu rzeczy", wymienione w art. 3 lit.h ww. rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że obejmuje ono przewóz rzeczy dokonywany przez osobę fizyczną na własny rachunek i jedynie w ramach aktywności w czasie wolnym, a przewóz taki nie daje podstaw do wynagrodzenia. Odwołujący nie jest przedsiębiorcą, a w dniu kontroli dokonywał własnym pojazdem prywatnego przewozu węgla w workach celem dostarczenia go rodzinie, w związku z czym nie podlegał obowiązkowi używania tachografu. W odwołaniu zarzucono ponadto, że z uwagi na uszkodzenie zamka podczas kontroli, funkcjonariusze WITD nie sprawdzili, czy odwołujący faktycznie posiada urządzenie rejestrujące i czy w prawidłowy sposób je użytkuje – wobec czego nieuprawnionym było nałożenie na kierowcę kary pieniężnej za naruszenie, które nie zostało w toku postępowania udowodnione.
Skarżoną obecnie decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej:GITD) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Odnosząc się do zarzutu oparcia decyzji na przepisach nieobowiązujących w dniu kontroli organ wskazał, że stosownie do treści art. 47 rozporządzenia Rady z dnia 4 lutego 2014 r. nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U.UE.L.2014.60.1 z 28 lutego 2014 r.), po dniu 2 marca 2016 r. wszelkie odesłania do uchylonego rozporządzenia uznaje się za odesłania do niniejszego rozporządzenia.
W dalszej kolejności organ przytoczył regulacje art. 34 Rozporządzenia 165/2014, wskazując, że zgodnie z tym przepisem, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Powyższy przepis, na mocy art. 48 ww. rozporządzenia 165/2014, ma zastosowanie od dnia 2 marca 2015 r., wobec czego zasadnie został powołany w decyzji organu I instancji. Wysokość kary ustalono, zdaniem organu prawidłowo, na podstawie Załącznika nr 3. Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania GITD zauważył, że choć strona powołuje się na niehandlowy charakter przewozu rzeczy, argument ten został podniesiony dopiero w odwołaniu i nie został poparty żadnymi dowodami, wobec czego nie może być uwzględniony. Organ odwoławczy podkreślił, że pojazd, którym dokonywano przewozu miał masę całkowitą 11525 kg, co oznacza, że kierowca miał obowiązek rejestrowania swojego czasu pracy. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt h rozporządzenia 561/2006 rozporządzenie to nie ma zastosowania do pojazdów lub zespołów pojazdów o masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 ton, używanych do niezarobkowego przewozu rzeczy. Zdaniem GITD, wbrew zarzutom odwołania nie naruszono w postępowaniu zasady prawdy obiektywnej, bowiem zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 7 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. organ zgromadził w aktach sprawy dowody i dopuścił jako dowód wszystko, co mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Według organu nie zachodziły także przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary, zawarte w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., bowiem strona nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których nie mogła przewidzieć.
W skardze na powyższą decyzję J. O. nie zgodził się z nałożoną na niego karą, wskazując, że po zatrzymaniu go do kontroli drogowej pojazd został odholowany ze S. na parking strzeżony w S., ze względu na brak przeglądu technicznego – co kosztowało go 2000 zł. Zdaniem skarżącego samochód, który został wyeliminowany z ruchu drogowego , nie powinien podlegać kontroli. Zarzut nieprzedstawienia 28 tarcz wykresówek za dni poprzedzające dzień kontroli jest bezpodstawny , bowiem skarżący samochód posiadał wówczas od trzech dni. Podniósł, że podczas kontroli nie udało się otworzyć tachografu i wyjąć wykresówki. Zaprzecza, by oświadczył, że nie posiada wykresówki. Gdyby faktycznie skarżący – jak stwierdzono w decyzji – oświadczył, że w tachografie nie ma wykresówki, nie podejmowano by dwukrotnej próby otwarcia urządzenia. Na rozprawie w dniu 19 maja 2017 r. skarżący oświadczył, że w dacie kontroli tarcza w tachografie była na miejscu, zaś kontrolujący mogli tachograf otworzyć podczas holowania lub po jego odholowaniu. Wniósł o zastosowanie wobec niego art. 92 c. u.t.d.
Odpowiadając na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem sporu jest wyjaśnienie, czy zasadne było nałożenie na skarżącego kary administracyjnej w łącznej wysokości 5000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ( lp. 6.2.1 załącznika nr 3 ).
W związku z zawartymi w skardze zarzutami dotyczącymi oparcia decyzji na wadliwie ustalonym stanie faktycznym, w pierwszej kolejności ocenie Sądu podlegała prawidłowość dokonanych przez organ czynności w postępowaniu. Należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy warunkuje bowiem prawidłowe zastosowanie normy materialnoprawnej. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego – zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 § 1 k.p.a., a rozwiniętą w art. 77 i 80 k.p.a., na organie prowadzącym postępowanie administracyjne spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w którym to celu organ powinien dopuścić w postępowaniu wszelkie dostępne, a nie wyłączone prawem dowody i dokonać ich kompleksowej oceny. Przeniesienie co do zasady ciężaru ustalenia stanu faktycznego na organ nie może być interpretowane jako wyłączenie odpowiedzialności strony za wynik postępowania. Z prawem strony do czynnego udziału w postępowaniu wiąże się stworzenie jej możliwości składania wyjaśnień, przedstawiania dowodów i składania wniosków procesowych, przez co może mieć ona realny wpływ na ostateczny kształt ustaleń przyjętych za podstawę decyzji.
W rozpoznawanej sprawie z bezspornych ustaleń kontrolujących wynikało, że w dniu kontroli skarżący kierował pojazdem o masie całkowitej przekraczającej 7,5 ton, wyposażonym w urządzenie rejestrujące (tachograf) oraz że nie było możliwości otwarcia tego urządzenia z uwagi na jego uszkodzenie, wobec czego nie okazano wykresówek. Jak wskazano w decyzji wymierzającej karę i co podkreślił również organ odwoławczy, kontrolowany kierowca oświadczył kontrolującym, że w tachografie nie znajdują się wykresówki, bowiem samochód posiadał dopiero od trzech dni i dokonywał nim przewozu na potrzeby własne. Skarżący podniósł w zarzutach skargi, że nieprawdą jest, by stwierdził, że w tachografie nie ma wykresówek, zaś na rozprawie zarzucił, że prawdopodobnie do inspektorzy dokonujący kontroli uszkodzili urządzenie rejestrujące podczas próby jego otwarcia.
Sąd stwierdził, po zapoznaniu się z aktami sprawy, że podniesione w zakresie ustalenia stanu faktycznego zarzuty są bezpodstawne, a przytoczone wyżej twierdzenia skarżącego nie są wiarygodne.
Ustalenia poczynione przez kontrolujących znalazły odzwierciedlenie w protokole z kontroli. Skarżący miał prawo nie zgodzić się z ustaleniami kontrolnymi i nie podpisać protokołu kontroli, jak również zgłaszać własne uwagi i zastrzeżenia, jednak tego nie zrobił i podpisał protokół bez żadnych zastrzeżeń. W szczególności nie wniósł żadnych uwag dotyczących czynności inspektora, dotyczących ewentualnego uszkodzenia tachografu, jak również nie zaznaczył, że wykresówka faktycznie znajduje się w urządzeniu. Jak podkreśla się przy tym w orzecznictwie sądów administracyjnych, protokół ten ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. W świetle utrwalonego orzecznictwa, dowód z dokumentu urzędowego, jakim jest prawidłowo sporządzony protokół kontroli, ma znaczenie szczególne, bowiem zostaje w nim utrwalony stan rzeczy, jaki kontrolerzy zastali podczas kontroli. Protokół ten, podpisany przez osoby uczestniczące w kontroli, tj. inspektorów i kierowcę, co w sprawie miało miejsce, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., II GSK 440/14; LEX nr 1682660). Jednocześnie z pozostałych argumentów zawartych w odwołaniu i skardze wynika, że skarżący stał na stanowisku, iż w związku z charakterem przewozu i czasem posiadania pojazdu nie był w ogóle obowiązany do rejestrowania na wykresówce danych dotyczących prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Na podkreślenie zasługuje także fakt, że skarżący również w czasie późniejszym nie próbował otworzyć tachografu korzystając z usług specjalistycznej stacji pojazdów, ale sprzedał pojazd, pozbawiając się w ten sposób możliwości pozyskania i przedstawienia w postępowaniu dowodu w postaci odzyskanej wykresówki. Tymczasem jak wynika z art. 13 obowiązującego jeszcze w dniu kontroli rozporządzenia Rady (EWG) z dnia 20 grudnia 1985 r. nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. UE. L. 1985.370.8 z dnia 31 grudnia 1985 r),pracodawca oraz kierowcy zapewnią poprawne działanie i odpowiednie stosowanie, z jednej strony, urządzeń rejestrujących, a z drugiej strony, karty kierowcy, w przypadku, gdy kierowca obowiązany jest prowadzić pojazd wyposażony w urządzenie rejestrujące, zgodnie z załącznikiem IB. W myśl z kolei art. 16, w razie uszkodzenia lub wadliwego działania urządzenia pracodawca zobowiązany jest do jego naprawy przez uprawnionego instalatora lub warsztat, jak tylko okoliczności na to pozwolą. Jeżeli sprowadzenie pojazdu do siedziby przedsiębiorstwa nie jest możliwe w ciągu tygodnia, licząc od dnia uszkodzenia lub wykrycia wadliwego działania, wówczas naprawy dokonuje się w drodze. Podobne regulacje zawiera obecnie obowiązujące rozporządzenie 165/2014 (art. 32, art. 37)
Przytoczone okoliczności uwiarygadniają zatem raczej twierdzenie organu co do tego, iż według oświadczenia samego kierowcy w tachografie wykresówki nie było. Sąd stoi nadto na stanowisku, że brak dostępu do urządzenia rejestrującego, w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie, uzasadniał przyjęcie przez organy, że nie doszło do rejestrowania wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.
Zdaniem Sądu z tego względu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty strony skarżącej dotyczące nierzetelnej i nieprawidłowej kontroli, czy tym bardziej nierzetelnego protokołu pokontrolnego nie zasługiwały na uwzględnienie. Z akt sprawy nie wynika, że zostały naruszone jakiekolwiek przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące gromadzenia materiału dowodowego lub przesłuchiwania świadków.
Organy prawidłowo zastosowały również w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego. Zgodnie bowiem z powołanym przez GITD art. 34 rozporządzenia 165/2014, wskazując, że zgodnie z tym przepisem, kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona.
Brak rejestrowania przez podmiot dokonujący przewozu drogowego prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi jest naruszeniem kwalifikowanym w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym Kara przewidziana za to naruszenie wynosi 5000 zł. Dopuszczenie się przez skarżącego tego rodzaju naruszenia przepisów regulujących transport drogowy wypełnia z kolei dyspozycję art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10 000 złotych za każde naruszenie. Łączna kara za wszystkie naruszenia nie może przekroczyć 10 000 zł, a wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.
Podkreślić należy w tym miejscu, że przedmiotowy przewóz towaru był przewozem drogowym rzeczy, a skarżący winien w trakcie tego przewozu posługiwać się tachografem, co wynikało z przepisów art. 4 pkt. 6 a ustawy o transporcie drogowym oraz art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego ( D.U. UE L 102 z 11.04.2006, s. 1 ). Według definicji z art. 4 pkt. 6 a ustawy o transporcie drogowym przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy transport drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Wyjątki od stosowania ustawy o transporcie drogowym są wskazane w jej art. 3 ust. 1. Katalog zawartych tam wyłączeń ma charakter enumeratywny i – wbrew zarzutom skargi - nie obejmuje przypadku, którego dotyczy rozpoznawana sprawa.
Organy w niniejszej sprawie nie kwestionowały wykonywania przez skarżącego niehandlowego przewozu drogowego rzeczy – pod którym to pojęciem należy rozumieć przewóz prywatny niezwiązany z wykonywaniem działalności gospodarczej strony. Jednak z uwagi na masę całkowitą pojazdu, również wobec tego rodzaju przewozu należało używać tachografu i stosować wykresówki.
Zgodnie bowiem z art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) nr 561/2006 jego przepisów nie stosuje się do przewozu drogowego pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy. W badanym przypadku pojazd strony nie był zwolniony z obowiązku używania tachografu ( z ważnym okresowym badaniem ). W tej sytuacji kierowca winien także na wykresówce rejestrować wskazania dotyczące prędkości, aktywności kierowcy i przebytej drogi. W tym kontekście charakter przewozu miał zatem znaczenie drugorzędne, skoro dokonywany był pojazdem
o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 7,5 ton. W przypadku wykonywania przewozu na potrzeby własne ( niezarobkowego przewozu drogowego rzeczy ) w rozumieniu art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym również istnieje obowiązek przestrzegania postanowień rozporządzenia nr 561/2006 w zakresie czasu pracy kierowców oraz konieczności montażu, legalizacji oraz użytkowania tachografu ( zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Po 749/11, lex nr 1153137 ).
Zasadnie również przyjęto w zaskarżonej decyzji, że w sprawie nie miał zastosowania art. 92 c ust. 1 u.t.d. Przepis ten wskazuje okoliczności egzoneracyjne, które stanowią podstawę dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie u.t.d. lub odpowiedniego przepisu prawa unijnego, jednakże nie określa bliżej ich charakteru prawnego. W piśmiennictwie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej, za której działania osoba naruszająca prawo nie ponosi odpowiedzialności.
Istotną przesłanką dla uwolnienia się przedsiębiorcy od odpowiedzialności za delikt administracyjny, jest wykazanie należytej staranności, a w szczególności wywiedzenie, iż pomimo takiego wzorca postępowania zdarzenia będącego przyczyną naruszenia prawa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec. O ile w stosunkach danego rodzaju, przepis prawa administracyjnego nie określa konkretnych działań, jakie powinien podjąć przedsiębiorca w ramach swojej działalności, należałoby odwołać się do kryteriów należytej staranności wypracowanych na gruncie prawa cywilnego, mając w szczególności na uwadze zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy (art. 355 § 2 k.c.). Staranność można określić zespołem pozytywnych cech, jak przykładowo: pilność, sumienność, rozsądek, ostrożność, zapobiegliwość, dbałość o osiągnięcie zamierzonego celu, przezorność, rozwaga (por. A. Rzetecka-Gil, komentarz do art. 355; LEX/el 2011). Miernik należytej staranności ma charakter obiektywny (abstrakcyjny). Dlatego zachowanie przedsiębiorcy powinno być oceniane przy uwzględnieniu cech danego rodzaju działalności gospodarczej, nie zaś pod kątem indywidualnych cech danego przedsiębiorcy.
Wykroczenie przeciwko wymogowi należytej staranności, jeżeli prowadzi to do naruszenia prawa mającego postać deliktu administracyjnego, jest zawsze przejawem winy przedsiębiorcy i tym samym wyklucza możliwość powołania się na przepis art. 92 c u.t.d. (zob. wyrok NSA z 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 214/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trzeba też dodać, że odpowiedzialność za naruszenie prawa, które ma postać deliktu administracyjnego, jest zobiektywizowana. Toteż nie jest wystarczające powoływanie się przez przedsiębiorcę na przesłankę braku winy w zaistnieniu zdarzeń i okoliczności, które były przyczyną naruszenia prawa. Natomiast przypadek winy, choćby nieumyślnej, jak to już wskazano, niweczy możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności. Przedsiębiorca nie może więc osiągnąć zamierzonego celu, gdy ma świadomość, że może swym działaniem wywołać ujemne skutki, lecz uważa, że zdoła ich uniknąć lub też tych skutków nie przewiduje, choć z łatwością mógłby i powinien to zrobić.
W rozpoznawanej sprawie ani krótki czas posiadania pojazdu, ani fakt poniesienia przez skarżącego dużych kosztów w związku z koniecznością odholowania tego pojazdu ( brak badania technicznego) nie stanowią okoliczności wskazujących na brak po jego stronie winy w dochowaniu należytej staranności. Również zablokowanie dostępu do tachografu nie wypełnia znamion omówionej przesłanki egzoneracyjnej. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z przepisami rozporządzenia 3821/85 (i późniejszego 165/2004) to na kierowcy ciąży odpowiedzialność za zapewnienie prawidłowej pracy tachografu. Niesprawność urządzenia rejestrującego uzasadnia przyjęcie, że aktywność kierowcy nie była rejestrowana w sposób zgodny z wymogami prawa, co z kolei każe uznać za prawidłową kwalifikację naruszenia przyjętą przez WITD i zaakceptowaną przez GITD – jako naruszenie polegające
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że decyzja organu II instancji i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło