I SA/Gd 1354/14
WyrokWSA w Gdańsku2015-01-28
Skład orzekający: Krzysztof Przasnyski, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie środków zabezpieczających w postaci zajęcia rachunków bankowych i praw majątkowych w postępowaniu egzekucyjnym jest nadmiernie uciążliwe dla zobowiązanego, gdy kwota zabezpieczenia jest znacznie wyższa niż aktualnie zabezpieczona suma?Ratio decidendi
Zastosowanie środków zabezpieczających, takich jak zajęcie rachunków bankowych i praw majątkowych, nie jest nadmiernie uciążliwe, jeśli służy ono zabezpieczeniu należności wierzyciela, zwłaszcza gdy aktualnie zabezpieczona kwota stanowi niewielki procent zobowiązania. Organ egzekucyjny ma obowiązek stosować środki prowadzące do wykonania obowiązku, a spośród nich najmniej uciążliwe, jednakże w sytuacji, gdy zobowiązany wyzbywa się majątku lub obciąża go dodatkowymi hipotekami, zastosowane środki mogą być uznane za uzasadnione i nieprzekraczające granic niezbędnej uciążliwości.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego uznające za nieuzasadniony zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. Środkami tymi były zajęcia zabezpieczające wierzytelności z rachunków bankowych oraz praw majątkowych, mające na celu zabezpieczenie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług w kwocie ponad 5,7 mln zł. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, twierdząc, że zastosowane środki są nadmiernie uciążliwe i uniemożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 2 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 - dalej: k.p.a.) oraz art. 34 § 5 w zw. z art. 166b w trybie art. 17 § 1 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 – dalej: u.p.e.a. ), po rozpatrzeniu zażalenia "A" Sp. z o. o., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 25 lipca 2014 r., którym uznano za nieuzasadniony zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Podstawę obowiązku podlegającego zabezpieczeniu stanowi decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 24 czerwca 2014 r., którą określono przybliżoną kwotę zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2013 r. oraz styczeń 2014 r. w łącznej kwocie 5.491.952 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 213.695 zł i orzeczono o zabezpieczeniu na majątku skarżącej kwoty 5.705.647 zł.
Po doręczeniu skarżącej powyższej decyzji w dniu 24 czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, będący jednocześnie wierzycielem podjął czynności zmierzające do wszczęcia postępowania zabezpieczającego na majątku Spółki poprzez wystawienie zarządzenia zabezpieczenia.
W toku podjętych czynności zabezpieczających dokonano:
- zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych dla zobowiązanego przez "B" S.A. (zawiadomienie z dnia 24 czerwca 2014 r. doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w tym samym dniu),
- zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych przez "C" S.A. (zawiadomienie z dnia 24 czerwca 2014 r. doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w tym samym dniu).
Przedmiotowe zajęcia wraz z odpisem zarządzenia zabezpieczenia zostały nadane w placówce pocztowej i skierowane na aktualny adres siedziby Spółki. Doręczenie zobowiązanemu nastąpiło w dniu 1 lipca 2014 r.
Ponadto w oparciu o przedmiotowe zarządzenie zabezpieczenia organ egzekucyjny dokonał:
- zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z tytułu nadpłaty podatku CIT za 2013 r. (zawiadomienie z dnia 25 czerwca 2014 r. doręczone Spółce 1 lipca 2014 r.),
- zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego odpowiednio wierzytelność pieniężną z tytułu wzajemnych rozliczeń u pięciu kontrahentów Spółki (zawiadomienia z dnia 27 czerwca 2014 r. doręczone Spółce 2 lipca 2014 r.).
Pismem z dnia 2 lipca 2014 r. Spółka wniosła zarzut na prowadzone postępowanie zabezpieczające zarzucając naruszenie art. 33 § 1 pkt 8 w zw. z art. 166b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na zastosowaniu zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego. Jednocześnie strona wniosła o zmianę zastosowanego sposobu zabezpieczenia tj. zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunków bankowych u dłużnika zajętej wierzytelności, na:
- ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej własność Spółki, położonej w G. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...],
- zajęcie ruchomości Spółki tj. pojazdów stanowiących własność Spółki,
- zajęcie wierzytelności Spółki w kwocie 45.301 zł wraz z odsetkami na podstawie wydanego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wydanego przez Sąd Rejonowy, sygn. akt [...] z dnia 17 czerwca 2014 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r. uznał zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego za nieuzasadniony (wniosek o uchylenie zastosowanego środka zabezpieczenia został rozpatrzony odmownie postanowieniem z tego samego dnia).
Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 2 września 2014 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji w pierwszej kolejności przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor wyjaśnił, że zastosowane przez organ egzekucyjny środki zabezpieczające jak dotychczas doprowadziły do zabezpieczenia kwoty pieniężnej, która jedynie w niewielkim procencie zabezpiecza przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, określoną decyzją z dnia 24 czerwca 2014 r. Zgodnie bowiem z informacjami uzyskanymi w ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego na dzień 18 sierpnia 2014 r. zabezpieczeniu podlegała kwota w wysokości 80.871,29 zł i 114,02 euro. Tymczasem ww. decyzją orzeczono o zabezpieczeniu na majątku skarżącej zobowiązań w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 5.491,952 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 213.695 zł.
W związku z powyższym organ egzekucyjny, dokonując zabezpieczenia majątku Spółki prawidłowo zastosował środki w postaci zajęć zabezpieczających, w tym zajęć rachunków bankowych. W realiach przedmiotowej sprawy, organ egzekucyjny kierując się powinnością prawidłowego zabezpieczenia interesów wierzyciela i prowadzonego w przyszłości postępowania egzekucyjnego, nie miał bowiem alternatywnego wyboru zamiennego stosowania środków zabezpieczających pozwalających na całkowite zabezpieczenie zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami. Dokładnie zobrazowana w postanowieniu organu I instancji sytuacja finansowa i majątkowa Spółki uzasadnia symultaniczne zastosowanie kilku środków zabezpieczających, w tym środków w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej. Tylko takie zabezpieczenie przyczyni się bowiem do zabezpieczenia interesów wierzyciela w pełniejszym – niemniej nadal nieodpowiadającym zakresowi decyzji zabezpieczającej – zakresie. Dyrektor stwierdził w konsekwencji, że w okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie fakt dokonania zabezpieczenia w postaci zajęć zabezpieczających wierzytelności z rachunków bankowych nie spełnia przesłanek uznania ich za środki zbyt uciążliwe.
Dyrektor odnosząc się do podniesionych przez Spółkę okoliczności braku możliwości prowadzenia aktywnej działalności gospodarczej, wyjaśnił, że na mocy art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, a także po przedstawieniu przez zobowiązanego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla działalności gospodarczej, określone wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego.
W odpowiedzi na pozostałe zarzuty, dotyczące w istocie kwestionowania zasadności i prawidłowości wydania decyzji zabezpieczającej z dnia 24 czerwca 2014 r., organ II instancji stwierdził, że zarzuty te wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia i poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucając:
1. Rażące naruszenie przepisów Konstytucji RP tj.:
a) art. 7 – naruszenie zasady praworządności w zw. z art. 2 poprzez działanie organu w oparciu o własne subiektywne przekonanie poparte wyłącznie informacjami pozyskanymi od innych jednostek oraz podejmowanie wszelkich działań, które przyczyniły się do konieczności złożenia przez skarżącą wniosku o upadłość,
b) art. 32 ust. 2 w zw. z art. 127 w zw. z art. 87 – dopuszczenie się przez organ dyskryminacji poprzez konsekwentne pomijanie składanych przez Spółkę spójnych wyjaśnień popartych pełną i usystematyzowaną dokumentacją księgowo handlową oraz uporczywe twierdzenie, że zachodzą przesłanki uzasadniające konieczność dokonania zabezpieczenia na majątku Spółki.
2. Rażące naruszenie przepisu art. 33 § 1 ust. 8 w zw. z art. 7 § 2 w zw. z art. 160 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie wobec Spółki nadmiernie uciążliwego środka zabezpieczającego, niewspółmiernego i nieadekwatnego do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż organ zastosował środek najmniej uciążliwy dla Spółki.
3. Rażące naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji pomimo istnienia przesłanek uzasadniających uchylenie wydanego postanowienia.
4. Naruszenie art. 7 k.p.a. przez podjęcie przez organ podatkowy działań niezgodnych z przepisami prawa poprzez rozstrzygnięcie sprawy na podstawie własnego uznania, w tym twierdzenie, iż majątek Spółki nie odpowiada równowartości zabezpieczenia.
5. Naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść podatnika wszystkich niejasności przepisów oraz stosowanie wykładni przepisów prawa krzywdzącej dla podatnika.
W obszernym uzasadnieniu odnosząc się do kwestii spornej, skarżąca powtórzyła, że blokada jej rachunków bankowych uniemożliwia efektywne prowadzenie działalności i tym samym jest dla Spółki nader uciążliwa co przełożyło się na konieczność złożenia wniosku o upadłość.
Analiza pozostałych zarzutów prowadzi do wniosku, że odnoszą się one do odrębnych postępowań. Skarżąca bowiem kwestionuje kwotę zabezpieczenia w decyzji zabezpieczającej jak również zaistnienie samych przesłanek zabezpieczenia. Natomiast argumentacja zarzutów naruszenia wskazanych wyżej przepisów Konstytucji RP, jest całkowicie niezrozumiała. Autor skargi bowiem podnosi, że w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie postanowienia Konwencji między Rzeczpospolitą Polską a Królestwem Norwegii oraz ustawy krajowe przed dowolnymi i nierzetelnymi ustaleniami organów podatkowych na podstawie nieaktualnego orzecznictwa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co byłoby podstawą wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Zarzuty skargi w rozpatrywanej sprawie dotyczą naruszenia przez organ przepisów art. 33 pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. dalej jako "u.p.e.a.") poprzez zastosowanie wobec Spółki nadmiernie uciążliwego środka zabezpieczającego.
Na wstępie rozważań należy przytoczyć kilka uwag o charakterze ogólnym. U.p.e.a. jest zaliczana do procesowych aktów normatywnych, niemniej zawiera zarówno przepisy postępowania (egzekucyjnego), jak i prawa materialnego (stanowiące podstawę rozstrzygnięć zapadających w tym postępowaniu). Postępowanie egzekucyjne w administracji jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. W administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym - co do zasady - można wyróżnić trzy stadia: stadium poprzedzające wszczęcie egzekucji administracyjnej, stadium stosowania egzekucji oraz stadium następujące po przeprowadzeniu egzekucji.
Istota sporu w rozstrzyganej sprawie związana jest z postępowaniem zabezpieczającym, wobec którego jednakże na mocy art. 166b u.p.e.a. stosuje się przepisy działu I tej ustawy (przepisy ogólne). Sprawa dotyczy mianowicie zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego, prawa majątkowego (nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r.), wierzytelności pieniężnych z tytułu wzajemnych rozliczeń u kontrahentów skarżącej i oceny czy to stanowiło nadmierną i niepotrzebną uciążliwość.
Wyjaśnienia zatem na wstępie wymaga, że "uciążliwość" w świetle art. 33 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika. W ocenie Sądu skarżąca takich przesłanek nie wykazała.
Niewątpliwie stosowanie środków egzekucyjnych przez organy egzekucyjne stanowi uciążliwość dla zobowiązanego, jednakże należy wskazać, że podjęcie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań podatkowych. Celem egzekucji jest przymusowe ściągnięcie tych należności, stąd możliwe jest stosowanie równolegle kilku środków egzekucyjnych.
W ocenie Sądu zastosowane w realiach przedmiotowej sprawy środki egzekucyjne należą do najmniej uciążliwych. "Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku, bowiem prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę" (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 1 lipca 2007 r. III SA/ Wa 403/07).
Sąd wskazuje, że stosownie do art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Celem każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 9 lutego 2000 r.; sygn. akt I SA/Gd 213/98). W przedmiotowej sprawie strona kwestionuje zastosowanie przez organ egzekucyjny środka w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Sąd stwierdza, że uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, zastosowany środek egzekucyjny nie może być kwalifikowany jako zbyt dolegliwy i uciążliwy.
Jak wynika ze złożonego przez Spółkę sprawozdania finansowego za 2012 r., majątek skarżącej według stanu na dzień bilansowy 31 grudnia 2012 r. stanowił 48,65% przybliżonej kwoty zaległości łącznie z odsetkami za zwłokę, aktywa trwałe zaledwie w 16,33% pokrywają tą zaległość.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. sytuacja majątkowa Spółki nie uległa również znaczącej poprawie. Ze złożonego w dniu 3 lipca 2014 r. bilansu oraz rachunki zysków i strat sporządzonego za 2013 r. wynika, że aktywa trwałe Spółki wzrosły z kwoty 931.906,98 zł do kwoty 970.412,88 zł. Wzrost sumy bilansowej z kwoty 2.776.020,75 zł do 8.531.133,17 zł. Jednakże w pasywach odnotowano znaczący wzrost zobowiązań krótkoterminowych z tytułu kredytów i pożyczek tj. z 0 zł do 5.144.941,56 zł. Natomiast zobowiązana poprzez odmowę złożenia oświadczenia majątkowego na formularzu ORD-HZ skutecznie pozbawiła organ egzekucyjny możliwości oceny realnej wartości posiadanych przez stronę aktywów.
Podkreślenia również wymaga, że zastosowane przez organ egzekucyjny środki zabezpieczające jak dotychczas doprowadziły do zabezpieczenia kwoty pieniężnej, która jedynie w niewielkim procencie zabezpiecza przybliżoną kwotę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, określoną decyzją z dnia 24 czerwca 2014 r. Zgodnie bowiem z informacjami uzyskanymi w ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego na dzień 18 sierpnia 2014 r. zabezpieczeniu podlegała kwota w wysokości 80.871,29 zł i 114,02 euro. Tymczasem ww. decyzją orzeczono o zabezpieczeniu na majątku skarżącej zobowiązań w podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 5.491,952 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 213.695 zł.
W związku z powyższym organ egzekucyjny, dokonując zabezpieczenia majątku Spółki prawidłowo zastosował środki w postaci zajęć zabezpieczających, w tym zajęć rachunków bankowych. W realiach przedmiotowej sprawy, organ egzekucyjny kierując się powinnością prawidłowego zabezpieczenia interesów wierzyciela i prowadzonego w przyszłości postępowania egzekucyjnego, nie miał bowiem alternatywnego wyboru zamiennego stosowania środków zabezpieczających pozwalających na realne i całkowite zabezpieczenie zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami. Dokładnie zobrazowana wyżej sytuacja finansowa i majątkowa Spółki uzasadnia zastosowanie kilku środków zabezpieczających, w tym środków w postaci zajęć wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanej. Tylko takie zabezpieczenie może przyczynić się bowiem do zabezpieczenia interesów wierzyciela w pełniejszym – niemniej nadal nieodpowiadającym zakresowi decyzji zabezpieczającej – zakresie. Przy czym wskazać należy, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec dłużników Skarbu Państwa jest ustawowym obowiązkiem naczelnika urzędu skarbowego, a zatem wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem w kwestii, czy wszcząć egzekucję.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że wskazywane przez stronę skarżącą alternatywne sposoby zabezpieczenia nie mogły w wystarczającym stopniu zabezpieczyć wykonania zobowiązania podatkowego określonego w decyzji zabezpieczającej, opiewającego na kwotę około 5,7 mln zł. Skarżąca wskazała bowiem na możliwość zajęcia jej ruchomości tj. pojazdów, których maksymalna cena rynkowa kształtowała się na poziomie 28.000 i 39.000 zł oraz nieruchomości o wartości 1.666.000 zł, która obciążona jest dwoma wpisami hipotecznymi na łączną kwotę 953.000 zł. Co jednak istotniejsze Spółka dokonała sprzedaży należących do niej ruchomości – pojazdów Skoda Octavia i Ford Mondeo, natomiast po wydaniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie zarzutów, nastąpił kolejny wpis hipoteki przymusowej na ww. nieruchomości. Łączna kwota wpisów, które podlegałyby zaspokojeniu przed hipoteką ustanowioną przez organ egzekucyjny, sięga 1.253.000 zł. Powyższe wskazuje, że skarżąca nie tylko nie dążyła do zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych, ale wręcz wyzbywała się majątku, który wskazała jako alternatywę dla zajęcia rachunków bankowych. Jak wskazano wyżej strona odmówiła również złożenia oświadczenia majątkowego na formularzu ORD-HZ, co przeczy podniesionym w skardze argumentom jakoby Spółka składała "spójne wyjaśnienia poparte pełną i usystematyzowaną dokumentacją księgowo-handlową".
Wśród środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych wymienia się egzekucję z innych wierzytelności pieniężnych i z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a.).
Zastosowanie zatem zajęcia z tytułu nadpłat w podatku, wierzytelności wobec kontrahentów bądź rachunku bankowego nie może być potraktowane jako zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego. Zajęcie nadpłat podatku należałoby zaliczyć wręcz do kategorii najłagodniejszego środka egzekucyjnego.
Ponieważ obydwa zastosowane środki egzekucyjne mieszczą się w kategorii ustawowych środków egzekucyjnych, to nie można przyjąć, że zaskarżone postanowienie uchybia przepisom art. 7 § 2 oraz art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.
W sprawie wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie mamy do czynienia z instytucją uznania administracyjnego. Nie zachodziła zatem konieczność rozważania kwestii interesu społecznego i słusznego interesu obywatela.
Przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego i jego prowadzeniu nie uchybiono przepisom prawa regulującym postępowanie egzekucyjne. Nie doszło zatem do naruszenia przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd nie stwierdził z urzędu, a skarżąca nie wykazała, by organ prowadził postępowanie w sposób nie budzący zaufania do organów. Tym samym brak jest podstaw do uznania za zasadny naruszenia przepisu art. 8 k.p.a.
Pozostałe podnoszone w skardze zarzuty odnoszą się bądź to do postępowania zakończonego decyzją zabezpieczającą bądź prawdopodobnie do kwestionowania ustaleń kontroli podatkowej lub całkowicie odrębnej sprawy. W każdym jednak przypadku zarzuty te wykraczają poza zakres niniejszego postępowania.
Marginalnie jedynie Sąd wskazuje, że skarga Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 września 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 czerwca 2014 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług przybliżonej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące od sierpnia do grudnia 2013 r. i styczeń 2014 r. oraz zabezpieczenia na majątku, została oddalona wyrokiem tut. Sądu z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1463/14.
Reasumując Sąd stwierdza, że uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, zastosowane środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i praw majątkowych nie mogą być kwalifikowane jako zbyt dolegliwe i uciążliwe. Przy czym skarżąca wskazując możliwość zastosowania innych środków egzekucyjnych wyzbywała się majątku lub obciążała ewentualny przedmiot zabezpieczenia kolejną hipoteką dążąc tym samym do uniemożliwienia skutecznej egzekucji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło