I SA/Łd 145/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2017 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] UNP: [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik i listopad 2011 r. oddala skargę. Z akt sprawy wynika, że dniu [...] r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. określił R. P. zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik i listopad 2011r. Postanowieniem z [... r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nadał rygor natychmiastowej wykonalności owej decyzji w części określającej R. P. wysokość zobowiązania w podatku VAT za miesiące od stycznia do sierpnia oraz październik i listopad 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaskarżonym postanowieniem z [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] r. Organ odwoławczy ustalił, że w postępowaniu egzekucyjnym nie wyegzekwowano należności, podatnik nie dokonał również dobrowolnej wpłaty. W związku z powyższym 29 września 2016 r. umorzono postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. Podstawę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...] r. stanowi art. 239b § 1 pkt 2 i § 2 o.p. Z dokonanych organy ustaleń wynika, iż wg stanu na dzień [...] r. R. P. posiadał następujące zadłużenie: - z tytułu podatku VAT za miesiące: od marca do grudnia 2009 r., styczeń 2010 r., od marca do grudnia 2010 r. oraz od stycznia do sierpnia 2011 r., październik i listopad 2011 r. w łącznej wysokości 1 400 018 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 831 595 zł, co dawało łącznie 2 231 613 zł; - z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. w wysokości 366 538 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 246 889 zł, co stanowiło łącznie 613 427 zł; - z tytułu podatku PPL za 2010 r. w kwocie 357 177 zł wraz z odsetkami za zwłokę wynoszącymi 204 265 zł, co dawało łącznie 561 442 zł. W stosunku do podatnika oraz jego żony B. P. prowadzone były postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 5 listopada 2015r., dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych. Ponadto w stosunku do samego zobowiązanego prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów kolejnych wykonawczych, dotyczących podatku VAT oraz podatku dochodowego od osób fizycznych PPL. W dniu 31 marca 2016 r. postępowania zostały umorzone w trybie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwagi na bezskuteczność egzekucji. W wyniku podjętych przez organy działań nie ujawniono pieniędzy, świadczeń z ubezpieczenia społecznego, rachunków bankowych, innych wierzytelności i praw majątkowych oraz ruchomości, z których można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję. Ustalono, że egzekucja w przedmiotowych sprawach toczyła się od 2014 r., w jej toku dokonano zajęć kilku rachunków bankowych, co nie doprowadziło do wykonania obowiązku o charakterze pieniężnym (kwoty wolne od potrąceń). Sprzedano zajęty ciągnik siodłowy na licytacji publicznej, suma uzyskana z jego sprzedaży pozwoliła na zaspokojenie kredytodawcy, pozostałą kwotę zarachowano na koszty egzekucyjne. Ustalono, iż R. P. zatrudniony jest za minimalnym wynagrodzeniem, które otrzymuje do rąk własnych i które wolne jest od potrąceń. Z Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Informatyzacji i Rejestrów Sądowych otrzymano negatywną informację dotyczącą figurowania w wykazie ksiąg wieczystych. Zobowiązany nie figuruje również w rejestrach ewidencji gruntów miast i gmin powiatu sieradzkiego. Dokonano sprawdzenia w systemie Ognivo, nie ujawniając posiadania rachunków w 20 największych bankach, poza wcześniej zajętymi. Poza tym 20 listopada 2015 r. przed Sądem Rejonowym w S. w sprawie sygn. akt [...] złożono wykaz majątku, potwierdzający brak możliwości skutecznej egzekucji. Z wykazu czynności majątkowych, których stroną był R. P. wynika, iż 25 czerwca 2009 r. małżonkowie P. przekazali swojej córce M. darowiznę o wartości prawie 235 000 zł, która obejmowała: - zabudowaną nieruchomość rolną położoną we wsi B. o łącznej pow. 2 ha 71 m2, na której znajdują się dwa domy murowane oraz zabudowania gospodarcze; - niezabudowaną nieruchomość rolną położoną we wsi C. o pow. 89 arów; - udział wynoszący ½ części niezabudowanej nieruchomości rolnej położonej we wsi C. o łącznej powierzchni 2 ha 70 arów. Ponadto w dniu 18 marca 2014 r. B. i R. P. aktem notarialnym Repertorium A [...] r. zawarli małżeńską umowę majątkową stanowiącą o rozdzielności majątkowej i dokonali podziału majątku wspólnego o łącznej wartości 465 000 zł. W wyniku tego podziału na wyłączną własność podatnik uzyskał: - samochód ciężarowy marki Volvo o wartości 10 000 zł; - samochód osobowy marki Suzuki o wartości 5 000 zł; - samochód osobowy marki BMW o wartości 90 000 zł; - samochód osobowy marki Citroen Berlingo o wartości 20 000 zł; - ciągnik samochodowy marki Scania o wartości 120 000 zł; - przyczepę ciężarową marki Sommer o wartości 15 000 zł; - przyczepę ciężarową marki E.S.V.E. o wartości 15 000 zł. jednak nie ustalono, iż podatnik jest nadal właścicielem samochodów osobowych oraz ciężarowych, ciągnika oraz przyczep, które przypadły Mu przy podziale majątku wspólnego (wg CEPiK pojazdy sprzedane lub wyrejestrowane). Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zwrócił również uwagę, iż umowa o rozdzielności majątkowej została podpisana po wszczęciu w stosunku do R. P. postępowania kontrolnego w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. (co miało miejsce [...] r.), co świadczy o podjęciu działań zmierzających do uniknięcia egzekucji z majątku. Z zestawienia dochodów podatnika, sporządzonego na podstawie złożonych zeznań podatkowych PIT-36 wynika, iż w latach 2010-2015 R. P. uzyskiwał następujące dochody brutto z prowadzonej działalności gospodarczej: 2010r. – 42 677,71 zł, 2011 r. – 39 675,73 zł, 2012 r. – 3 934,95 zł, 2013 r. - 45 180,73 zł, 2014 r. – 46 361,96 zł. 2015 r. - strata w kwocie 210 zł. Ponadto w niektórych latach składał zeznania podatkowe PIT-37, wykazując w nich następujące dochody brutto: 2010r.- 1 568,88 zł, 2011 r. – 3 286,15 zł, 2012r. – 2 972,30 zł, 2015 r. – 17 501,25 zł. W konsekwencji powyższego organy uznały, że R. P. nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia. Wobec powyższego wystąpiła przesłanka z art. 239b § 1 pkt 2 ustawy o.p.. W ocenie organu w niniejszej sprawie wypełniony został również warunek określony w art. 239b § 2 o.p., bowiem Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. uprawdopodobnił że zobowiązanie wynikające z decyzji z [...] r. nie zostanie wykonane. R. P. posiada bardzo duże zadłużenie w Urzędzie Skarbowym w S.. Kwota obciążających Podatnika zaległości w podatku VAT oraz podatku dochodowym od osób fizycznych, po uwzględnieniu samych tylko sum należności głównych, przekracza 2 100 000 zł. Przedmiotowe zaległości dotyczą lat 2009 -2011. Porównanie dochodów rocznych Strony osiąganych w ostatnich latach z wysokością obciążającego ją zadłużenia podatkowego uprawdopodobnia niewykonanie przedmiotowych zobowiązań podatkowych. Zobowiązany nie posiada jakichkolwiek wartościowych składników majątkowych. W skardze na wskazane na wstępie postanowienie z 15 grudnia 2016 r. skarżący zarzucił Dyrektorowi Izby Skarbowej naruszenie: 1) prawa procesowego tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 9, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że organ, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że strona wykazała, iż zostały wydane decyzje bez zebrania całego materiału dowodowego, który po uzupełnieniu mógł przechylić szalę na korzyść strony skarżącej - w sprawie brak jest bowiem wyjaśnienia przyczyn, z powodu których wystąpiły przerwy w zatrudnieniu strony skarżącej; 2) prawa procesowego tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, w zw. z art. 151 p.p.s.a., poprzez błędne uznanie, że nie było podstawy do zmiany orzeczenia mimo iż skarżąca wykazała, że postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie; 3) przepisów prawa podatkowego proceduralnego, poprzez naruszenie zasady zaufania zawartej w art. 239 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia na niekorzyść podatnika; 4) przepisów prawa podatkowego proceduralnego, poprzez naruszenie zasady zaufania zawartej w przepisie art. 120 i 121 § 1o.p., poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego, a w konsekwencji do rozstrzygnięcia wątpliwości w przedmiotowej sprawie na niekorzyść podatnika; 5) przepisów prawa podatkowego proceduralnego, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej zawartej w przepisie art. 122 o.p. stanowiącej, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone wnikliwie, poprzez nieprzeprowadzanie postępowania w sposób wnikliwy i w konsekwencji do wydania przedmiotowej decyzji, bez prawidłowego wyjaśnienia okoliczności niniejszej sprawy; 6) przepisów prawa proceduralnego, poprzez naruszenie normy z art. 181 w zw. z art. 122 o.p., poprzez niepodjęcie wszelkich środków mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że organ odwoławczy błędnie przyjął, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na uznanie, że podatniczka nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Ustalenie rozmiarów posiadanego majątku w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia miało, zdaniem strony skarżącej, charakter jednostronny, tak jakby podatnik w ogóle nie brał udziału w czynnościach kontrolnych, będących podstawą do wydania postanowienia, a jednocześnie organ podatkowy nie dokonał takiego ustalenia z urzędu. Podniósł, że do wydania postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej konieczne jest uprawdopodobnienie, że wystąpienie przesłanki wyzbywania się majątku znacznej wartości, na skutek uszczuplenia pozostałego majątku podatnika, wiąże się ryzykiem, że zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji nie zostanie wykonane, co w przedmiotowej sprawie zdecydowanie nie zostało wykazane. W odpowiedzi na skargę organ podatkowy drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem oceny sądu jest postanowienie w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej w części określającej skarżącemu zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011r. Powyższa uwaga jest niezbędna, bowiem z treści skargi wynika, że skarżący próbuje także podważać w niej prawidłowość decyzji wymiarowej i zasadność kwestionowania przez organy odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych. Oczywiście tego rodzaju zarzuty mogą być podnoszone w odniesieniu do decyzji wymiarowej, a nie w postępowaniu o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Decydujące jest jednak to, że organy dokonały prawidłowej interpretacji i prawidłowo zastosowały przepisy będące podstawą prawną nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji wymiarowej, to jest art. 239 b § 1 pkt 2 i § 2 o.p., zgodnie z którymi rygor natychmiastowej wykonalności może zostać nadany nieostatecznej decyzji w sytuacji, gdy strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, a organ podatkowy jednocześnie uprawdopodabnia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Organy powołały się bowiem na przesłankę nadania rygoru z § 1 pkt 2 powyższego przepisu. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia rozwinięte zostały ustalenia dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego. Wynika z nich niewątpliwie, że skarżący nie posiada wartościowego majątku, zwłaszcza w porównaniu do wysokości zaległości podatkowej wynikającej z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wobec braku takiego majątku o istotnej wartości oczywistym jest, że nie istnieje możliwość ustanowienia hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Ustalenia organów w tym zakresie przedstawione w uzasadnieniach postanowień organów obu instancji niewątpliwie prowadzą do logicznego wniosku, że zobowiązanie podatkowe wynikające ze wskazanej decyzji nieostatecznej nie zostanie wykonane. Wszak skarżący ani nie ma majątku o istotnej wartości, ani źródeł przynoszących istotne dochody. Przede wszystkim skarżący w żaden sposób nie podważył ustaleń i wniosków organów w tym zakresie. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi należy stwierdzić, że organ nie mógł naruszyć ani przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani przepisów k.p.a. (zarzuty z pkt 1 i 2 skargi), bo ani tych przepisów nie stosował, ani nie powinien stosować. Zarzut z pkt. 3 jest zupełnie niezrozumiały, pomijając już to, że przepis ten- art. 239 o.p. nie wyraża zasady zaufania do organów podatkowych. Nie są uzasadnione pozostałe podniesione w skardze zarzuty. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone bez naruszenia zasady wyrażonej w art. 121 §1 o.p., a organy działały w ramach przyznanych im uprawnień. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione biorąc pod uwagę to, że postępowanie dotyczyło nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, a nie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług. Dodatkowo należy podkreślić, że skarżący nie podważył w żaden sposób ustaleń organów co do jego sytuacji majątkowej i wynikającego z tego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Teoretyczne uwagi skarżącego o niewykazaniu przez organy podatkowe, że wyzbywała się on majątku są o tyle bez znaczenia, że podstawą nadania rygoru natychmiastowej wykonalności w tej sprawie nie był art. 239 b § 1 pkt 3 lecz pkt 2 o.p. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności jak również treść wyroku w sprawie z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 117/17, który w zbliżonym stanie faktycznym zapadł w stosunku do B. P. należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369). A.J.