II OSK 2587/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-09
Skład orzekający: Marzenna Linska – Wawrzon, Teresa Kobylecka, Renata Detka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu administracji publicznej, które nie zawiera pełnego oznaczenia organu w nagłówku, ale jest podpisane przez właściwego organu i opatrzone jego pieczęcią, może być uznane za prawidłowy akt administracyjny?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie zawierające podpis osoby upoważnionej do jego wydania, opatrzone pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej, spełnia wymóg oznaczenia organu, nawet jeśli w nagłówku brak jest pełnej nazwy organu. Sąd podkreślił, że samo zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, i nie rozstrzyga sprawy ani nie tworzy nowej sytuacji prawnej, a postępowanie w jego sprawie jest uproszczone.Stan faktyczny
C. W. wniosła o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy wiaty z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wójt Gminy Kościerzyna odmówił wydania zaświadczenia, wskazując, że działka znajduje się na terenie przeznaczonym pod tereny rolnicze i lasy, gdzie obowiązuje zakaz zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało postanowienie w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 czerwca 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Renata Detka po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 18/15 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 18/15, oddalił skargę C. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 27 października 2014 r., w przedmiocie wydania zaświadczenia o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia 15 lipca 2014 r., na podstawie art. 217 § 1 K.p.a., C. W. zwróciła się do Wójta Gminy Kościerzyna o wydanie zaświadczenia o zgodności budowy wiaty o konstrukcji drewnianej o wymiarach 8,18 m na 4,97 m z dachem dwuspadowym, zlokalizowanej na działce nr [...]/10, obręb Wąglikowice, z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Wójt Gminy Kościerzyna postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r., wydanym na podstawie art. 123 i art. 219 k.p.a. oraz ustaleń planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego Wąglikowice na terenie gminy Kościerzyna, zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Kościerzyna z dnia 18 grudnia 2007 roku, nr XIII/96/07 (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2008 r., nr 25, poz. 732), odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W uzasadnieniu organ stwierdził, że działka nr [...]/10 znajduje się na obszarze przeznaczonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod tereny rolnicze i lasy (obszar oznaczony symbolem 67.R,ZL), gdzie obowiązuje zakaz realizacji wszelkich form zabudowy z wyłączeniem inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury technicznej (np. sieci, przepompownie, stacje transformatorowe itp.) i drogowej.
C. W. w zażaleniu na powyższe postanowienie, wskazując na treść art. 124 § 1 k.p.a., zarzuciła nieoznaczenie w postanowieniu organu, który je wydał. Stwierdziła, że oznaczeniem organu nie jest wskazany w główce pisma Urząd Gminy Kościerzyna, a ponadto oznaczenie organu nie jest tym samym co podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia.
Nie zgodziła się również z przyjętym przez organ pierwszej instancji stanowiskiem w zakresie przeznaczenia przedmiotowej działki pod tereny rolnicze oraz lasy. Podniosła, że – "abstrahując od samej treści planu zagospodarowania przestrzennego", stanowisko organu jest dla niej krzywdzące, ponieważ w sposób nieuzasadniony odmiennie traktowane są działki sąsiednie o podobnym ukształtowaniu i powierzchni, a przeznaczone pod zabudowę, w tym letniskową. Jej zdaniem działka nr [...]/10 jest idealna pod zabudowę rekreacyjną. Do zażalenia załączyła kopię swego pisma z dnia 19 marca 2014 r., stanowiącego uwagi do projektu zmian Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kościerzyna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku postanowieniem z dnia 27 października 2014 r., utrzymało powyższe postanowienie w mocy.
Kolegium wyjaśniło, że strona na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a., domaga się wydania zaświadczenia z uwagi na wymogi przepisu prawa wymagającego urzędowego potwierdzenia - art. 49b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Przepis ten stanowi, że jeżeli obiekt budowlany został wzniesiony bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ administracji, organ ten nakłada m.in. obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W świetle zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wybudowanie parterowego obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej szkieletowej, z poszyciem ścian z desek, na działce nr [...]/10 jest niezgodne z zapisami planu. Zapisy planu wskazują, że na terenie działki skarżącej obowiązuje zakaz realizacji wszelkich form zabudowy z wyłączeniem inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury technicznej i drogowej. Kwestie ewentualnej zmiany przeznaczenia przedmiotowej działki w zapisach planu miejscowego nie mogą mieć znaczenia na etapie niniejszego postępowania. Dopiero po zakończeniu prac planistycznych dotyczących zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, uchwaleniu zmian planu i po wejściu ich w życie, strona będzie mogła wystąpić z kolejnym wnioskiem o wydanie stosownego zaświadczenia w sprawie.
Zdaniem Kolegium zaskarżone postanowienie wydane zostało przez właściwy organ administracji tj. Wójta Gminy Kościerzyna. Natomiast zarzucany brak w zaskarżonym postanowieniu prawidłowego oznaczenia organu, którym w sprawie jest Wójt Gminy Kościerzyna, a nie Urząd Gminy Kościerzyna, nie pozbawia tego aktu charakteru postanowienia, bowiem podpisane zostało ono przez właściwy organ administracji publicznej.
C. W. w skardze na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 124 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, ze wskazanie Urzędu Gminy jako organu wydającego postanowienie, a tym samym brak właściwego oznaczenia organu wydającego postanowienie, nie pozbawia tego aktu charakteru postanowienia oraz naruszenie art. 10 § 1 i 2 w związku z art. 219, art. 144 i art. 140 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu, a także uniemożliwienie wypowiedzenia się jej co do zebranych materiałów i żądań, mimo że nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od tego obowiązku. Nie zgodziła się ponadto ze stanowiskiem w zakresie przeznaczenia przedmiotowej działki pod tereny rolnicze oraz lasy. Wyjaśniła, że do elementów niezbędnych decyzji i postanowień należy oznaczenie organu administracji publicznej wydającego akt. Stanowisko organu odwoławczego w zakresie przyznania aktowi organu pierwszej instancji charakteru postanowienia nie zostało wyczerpująco uzasadnione. Organ odwoławczy nie zawiadomił skarżącej o możliwości zapoznania się aktami sprawy, w związku z czym była ona przekonana o zasadności powyższego zarzutu. W pozostałym zakresie powtórzyła swoje stanowisko dotyczące bezzasadności wydanego zaświadczenia przez organ pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że zgodnie z art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Z art. 217 § 2 k.p.a. wynika zaś, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1), osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (pkt.2). Z treści ww. przepisów wynika, że zaświadczenie stanowi dokument urzędowy, zawierający potwierdzenie istniejących obiektywnie faktów lub stanu prawnego, wydawany na żądanie podmiotu mającego w tym interes prawny przez organ administracji publicznej. Zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a., przed wydaniem zaświadczenia organ może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające ale jedynie "w koniecznym zakresie". Jest to postępowanie uproszczone, bez pełnego stosowania wszelkich reguł dotyczących przeprowadzania dowodów, wyjaśniające ewentualne wątpliwości związane z już istniejącymi faktami, czy też stanem prawnym, które mają zostać zaświadczone. Zaświadczenie ma być oparte na dokumentach, zatem to co ma potwierdzać musi być oczywiste, wynikające w sposób bezsporny z tych dokumentów. Wydaje się je wówczas, gdy fakt powstania skutków prawnych jest oczywisty i organ nie musi czegokolwiek rozstrzygać. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego mogą być wyłącznie okoliczności wynikające z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, czy też wyjaśnienie, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów oraz stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Postępowanie to ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub stanu prawnego.
Zaświadczenie o zgodności budowy z ustaleniami planu miejscowego było skarżącej potrzebne dla celów realizacji postępowania legalizacyjnego, dotyczącego istniejącego obiektu budowlanego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku skarżącej zapadło po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, polegającego na ustaleniu charakteru obiektu budowlanego istniejącego na działce skarżącej oraz treści obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W przedmiotowej sprawie pismo wszczynające postępowanie należało potraktować jako żądanie wydania zaświadczenia w trybie art. 49b ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 49b ust. 1 tej ustawy właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. W myśl art. 49b ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, legalizacja takiego obiektu jest możliwa między innymi wtedy, jeżeli jest on zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ubiegający się o legalizację obiektu budowlanego winien zatem przedstawić zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W toku przedmiotowego postępowania organy prawidłowo ustaliły, że Rada Gminy Kościerzyna w dniu 18 grudnia 2007 r. uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla obrębu geodezyjnego Wąglikowice na terenie gminy Kościerzyna, zgodnie z którym, działka nr [...]/10 znajduje się na obszarze 67.R,ZL - przeznaczonym pod tereny rolnicze oraz lasy. Obszar objęty jest zakazem realizacji wszelkich form zabudowy z wyłączeniem realizacji inwestycji celu publicznego z zakresu infrastruktury technicznej (np. sieci, przepompownie, stacje transformatorowe itp.) i drogowej. Analiza treści planu miejscowego prowadzi do wniosku, że nie dopuszcza on lokalizacji jakichkolwiek obiektów budowlanych, poza budowlami infrastruktury technicznej i drogowej, stanowiącymi realizację inwestycji celu publicznego, a niewątpliwie do takich budowli nie można zaliczyć obiektu budowlanego, którego dotyczy wniosek skarżącej, stanowiącego wiatę o konstrukcji drewnianej.
Zatem obiekt, którego dotyczy wniosek skarżącej, nie jest zgodny z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy nie mogły zatem wydać skarżącej zaświadczenia zgodnego z jej wnioskiem.
Sąd wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu nie może skutecznie zakwestionować zapisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z których wynika zakaz realizacji zabudowy na przedmiotowej działce, uniemożliwiający jej legalizację istniejącego obiektu budowlanego. Celem wzruszenia ustaleń obowiązującego planu miejscowego należy wszcząć postępowanie określone w art. 101 u.s.g., nie zaś postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia o zgodności zabudowy z treścią planu. Również okoliczność usytuowania w sąsiedztwie nieruchomości skarżącej innych obiektów turystycznych nie wpływa w żaden sposób na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, nie zmienia bowiem obowiązujących zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W ocenie Sądu zarzuty skarżącej dotyczące wymaganych elementów postanowienia organu pierwszej instancji były bezzasadne. Już z samej konstrukcji postanowienia wynika, że jest to postanowienie Wójta Gminy Kościerzyna, a więc organu właściwego do wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści. W sytuacji, gdy postanowienie zostało podpisane ze wskazaniem organu właściwego w sprawie, brak dodatkowego oznaczenia tego organu w postanowieniu nie narusza wymogów co do niezbędnych elementów aktu administracyjnego. Jedynie całkowity brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej (postanowienia), jednak brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji (postanowienia) nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej. W niniejszej sprawie pieczęć osoby podpisującej postanowienie w sposób dostateczny – w świetle konstrukcji całego postanowienia – identyfikuje organ wydający postanowienie. Zatem nie można przyjąć, że postanowienie zostało wydane przez Urząd Gminy Kościerzyna. Tak samo oceniło tę kwestię Kolegium wskazując, że rozpatruje zażalenie na postanowienie Wójta Gminy Kościerzyna. Do tego też organu skarżąca wnosiła o wydanie zaświadczenia.
Bezzasadnie także skarżąca starała się oprzeć skargę na zarzucie naruszenia art. 10 § 1 i 2 k.p.a. Z samej istoty postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia, które ma stanowić urzędowego potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego, wynika, że w postępowaniu tym co do zasady ww. przepis nie ma zastosowania. Nie gromadzi się w tym postępowaniu materiału dowodowego, co do którego strona żądająca wydania zaświadczenia mogłaby się wypowiedzieć.
Odnośnie podnoszonej w skardze kwestii dotyczącej włączenia do akt przez organ odwoławczy kopii upoważnienia dla Zastępcy Wójta Gminy w sprawie toczącej się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gdańsku pod numerem SKO Gd/3328/14 również nie zachodziła podstawa do zastosowania art. 10 § 1 k.p.a. Po pierwsze, w przedmiotowej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji zostało podpisane osobiście przez Wójta Gminy Kościerzyna. Po drugie, okoliczność udzielenia upoważnienia Zastępcy Wójta do załatwiania spraw ma charakter obiektywny. Zatem zapoznanie się skarżącej z dokumentem to upoważnienie potwierdzającym w żaden sposób nie mogłoby zmienić wyniku sprawy.
Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
C. W. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej uwzględnienie i uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1) polegające na pozbawieniu strony możności obrony swoich praw, co skutkuje nieważnością postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a to w następstwie naruszenia:
art. 91 § 2 w zw. z art. 109 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie rozprawy, na której zapadł skarżony wyrok pod nieobecność strony skarżącej i rozpoznanie sprawy pomimo braku prawidłowego zawiadomienia strony o terminie rozprawy;
art. 73 § 4 w zw. z art. 109 p.p.s.a. poprzez przyjęcie tzw. fikcji doręczenia zawiadomienia wobec niepodjęcia przez stronę pisma z placówki pocztowej w terminie, mimo że Sąd był w posiadaniu informacji o nieobecności strony w miejscu zamieszkania w dniach 31.05.2015 r. - 21.06.2015 r. z uwagi na pobyt w szpitalu uzdrowiskowym i powinien odroczyć rozprawę, wobec nieprawidłowego zawiadomienia strony o terminie rozprawy, a także naruszenie:
2) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), dalej zwanej k.p.a, oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi i uznanie, że podpis wraz z pieczęcią decyduje o spełnieniu warunku oznaczenia organu wydającego akt administracyjny, mimo że warunkiem do uznania postanowienia za taki akt jest posiadanie oznaczenia organu niezależnie od podpisu osoby uprawnionej do jego wydania, a tym samym błędne uznanie, że postanowienie Organu I instancji wobec braku właściwego oznaczenia organu wydającego to postanowienie, posiada wszystkie wymagane dla tego aktu cechy;
3) art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 219, art. 140 i art. 144 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi i uznanie, że w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia art. 10 § 1 i 2 k.p.a. nie ma zastosowania, mimo że żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie wyłącza stosowania zasady zapewnienia czynnego udziału stronie w ww. postępowaniu, co uniemożliwiło stronie wypowiedzenia się co do zebranych materiałów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
W niniejszej sprawie nie można dopatrzeć się zaistnienia nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej upatruje nieważność postępowania, o jakiej mowa w tym przepisie, przez przeprowadzenie rozprawy, na której zapadł zaskarżony wyrok pod nieobecność skarżącej i rozpoznanie sprawy pomimo braku prawidłowego zawiadomienia strony o terminie rozprawy, co uniemożliwiło jej osobiste stawiennictwo na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.
Rozpoznając tak przedstawiony zarzut stwierdzić trzeba, iż stosownie do regulacji zawartej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
Pozbawienie możliwości obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek uchybień procesowych nie może brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w danej instancji. Pojęcie "pozbawienie możności obrony swych praw" należy rozumieć ściśle. W celu ustalenia, czy doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, należy rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić czy uchybienie to miało wpływ na możliwość strony działania w postępowaniu, zaś w ostatniej kolejności zbadać, czy pomimo wystąpienia powyższych okoliczności strona miała możność obrony swoich praw mimo zaistniałych uchybień procesowych. Pozbawienie strony możności obrony jej praw będzie miało miejsce jedynie w razie łącznego spełnienia wszystkich wyżej wymienionych przesłanek. Pozbawienie strony możności obrony jej praw powoduje nieważność postępowania między innymi w sytuacji niezawiadomienia strony (działającej osobiście, niereprezentowanej w procesie przez pełnomocnika) o terminie rozprawy poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 107 p.p.s.a. nieobecność stron lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Stosownie zaś do art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności.
Z reguły ustanowionej wymienionymi przepisami wynika brak obowiązku stawiennictwa strony na rozprawie, ale też konieczność zapewnienia stronie możliwości udziału w rozprawie i w konsekwencji jej odroczenia jeżeli nieobecność jest usprawiedliwiona m.in. znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Odroczenie rozprawy na podstawie art. 109 p.p.s.a. jest podyktowane przyczynami, których wystąpienie jest niezależne od woli i zachowania strony, a jednocześnie uniemożliwia jej obronę swego interesu.
W kontekście powyższego wskazać należy, że na wniosek skarżącej, Sąd Wojewódzki, na podstawie art. 109 p.p.s.a., dwukrotnie odraczał termin rozpoznania sprawy. Pierwsza, wyznaczona na dzień 4 marca 2017 r., rozprawa została odroczona na skutek wniosku skarżącej, który umotywowany został oczekiwaniem na przyjęcie do szpitala. Po zawiadomieniu skarżącej o terminie kolejnej rozprawy, wyznaczonej na dzień 13 maja 2017 r., sformułowała ona kolejny wniosek o odroczenie rozprawy – tym razem z uwagi na zły stan zdrowia. Skarżąca poinformowała jednocześnie Sąd, że zaplanowany ma wyjazd na leczenie uzdrowiskowe, którego termin przypadał w okresie od 31 maja do 21 czerwca 2017 r. Odraczając rozprawę w dniu 13 maja 2017 r. Sąd wyznaczył nowy termin rozprawy na dzień 24 czerwca 2017 r. Jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 24 czerwca 2017 r. było awizowane w dniu 18 maja 2017 r. oraz w dniu 26 maja 2017 r. Wobec niepodjęcia przez skarżącą przesyłka z zawiadomieniem została zwrócona do Sądu i uznana za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tych okolicznościach sprawy nie zaistniały żadne uchybienie procesowe skutkujące pozbawieniem skarżącej prawa do udziału w rozprawie, a tym samym możliwości obrony jej praw przed sądem. Skarżąca została z wystarczającym wyprzedzeniem powiadomiona przez Sąd Wojewódzki o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 24 czerwca 2017 r. Awiza były pozostawione w skrzynce pocztowej pod adresem skarżącej w daniach 18 i 26 maja 2017 r., a więc przed planowanym wyjazdem na leczenie uzdrowiskowe. Zatem skarżąca miała możliwość odebrania korespondencji sądowej i powzięcia informacji o terminie rozprawy, która odbyła się już po powrocie skarżącej z placówki leczenia uzdrowiskowego.
W tym miejscy podkreślić należy, że przysługujące na podstawie przepisu art. 109 p.p.s.a. prawo odroczenia rozprawy nie może być nadużywane i powodować stanu, w którym sprawa zawisła przed sądem administracyjnym, nie może doczekać się rozpoznania z uwagi na zgłaszane przez skarżącą różne przeszkody. Wynikająca z art. 107 p.p.s.a. zasada oraz fakt powiadomienia skarżącej o terminie rozprawy ze znaczącym wyprzedzeniem wykluczało uznanie, że w sprawie doszło do pozbawienia możliwości obrony praw skarżącej.
Z tych względów nie zasługiwały na uwzględnienie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia art. 73 § 4 i art. 91 § 2 w zw. z art. 109 p.p.s.a.
Niezasadny jest również podniesiony w kasacji zarzut naruszenia przepisu 124 § 1 K.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo braku w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji właściwego oznaczenia organu administracji publicznej. Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 124 § 1 K.p.a., postanowienie powinno zawierać między innymi oznaczenie organu administracji publicznej, który wydał dane postanowienie. Oznaczenie to polega na wskazaniu pełnej nazwy organu i jego siedziby, brak oznaczenia organu pozbawia akt charakteru decyzji administracyjnej, jednak brak oznaczenia organu w części tzw. "nagłówkowej" decyzji nie powoduje takiego skutku, jeżeli podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji został opatrzony pieczęcią dostatecznie identyfikującą konkretny organ administracji publicznej (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, wyd. II.).
W rozpoznawanej sprawie co prawda w nagłówku postanowienia organu I instancji znajduje się napis, że postanowienie zostało wydane przez "Urząd Gminy Kościerzyna" jednak pod treścią postanowienia widnieje pieczątka Wójta Gminy Kościerzyna oraz własnoręczny podpis tej osoby. W tej sytuacji należy uznać, że postanowienie to zawiera zarówno oznaczenie organu administracji publicznej, który je wydał, jak też podpis osoby upoważnionej do jego wydania.
Odnosząc się do zarzucanego naruszenia art. 10 § 1 i 2 K.p.a. wskazać należy, że co do zasady postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, choć jest postępowaniem uproszczonym, to ma charakter prawny zbliżony do postępowania administracyjnego, w związku z czym znajdują w nim zastosowanie ogólne zasady postępowania administracyjnego. Natomiast samo zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczeniem organ potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych (posiadanych przez sam organ lub wykazanych we wniosku przez stronę). Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, bądź też wyjaśnienia czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany. Postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 k.p.a., spełnia tylko pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, lub też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja lub rejestry mogą zawierać żądane dane i ustalenia ewentualnych ich dysponentów. Przedmiotowe postępowanie ma zatem na celu usunięcie wątpliwości co do znanych, bo istniejących już faktów lub praw. Niedopuszczalne jest natomiast dokonywanie w nim nowych ustaleń faktycznych i prawnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy postępowanie przez organem I instancji ograniczone było jedynie do analizy postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz charakteru obiektu budowlanego istniejącego na działce skarżącej. Z kolei postępowanie przed organem odwoławczym sprowadzało się do oceny zaskarżonego postanowienia w świetle ustaleń dotyczących zgodności budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organy zatem nie prowadziły żadnego postępowania dowodowego.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że zarzut naruszenia wymogów ustanowionych w art. 10 § 1 K.p.a., dotyczących zapewnienia czynnego udziału stronie, może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane organowi administracji uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA z dnia: 18 maja 2006 r., II OSK 831/05; 16 października 2007 r., I OSK 1192/06; 9 kwietnia 2014 r., I OSK 2572/12). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała okoliczności wskazujących na rzeczywiste ograniczenie jej udziału w postępowaniu administracyjnym bądź pozbawienie realizacji konkretnych uprawnień procesowych.
Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dla skuteczności zarzutu kasacyjnego, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, niezbędne jest wykazanie uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej skardze kasacyjnej strona nie wyjaśniła, jakie znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy miały zarzucane uchybienia proceduralne. W rezultacie nie została podważona ocena Sądu Wojewódzkiego, co do braku naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło