IV SA/Wa 627/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz – Kluj Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej: "Generalny Dyrektor" lub "GDOŚ") z [...] stycznia 2017 r., znak: [...] (dalej: "zaskarżone postanowienie"). Postanowieniem tym GDOŚ, po rozpoznaniu zażalenia R. L. (dalej: "skarżący" lub "inwestor"), utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] (dalej: "Regionalny Dyrektor" lub "RDOŚ") z [...] października 2016 r. (znak: [...]) odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działki o nr ewid. [...], w obrębie [...], w gminie [...], w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] oraz obszaru Natura 2000 [...] ([...]). II. Zaskarżone postanowienie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych. II.1. Wójt Gminy [...] pismem z [...] września 2016 r. (znak: [...]) zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o uzgodnienie warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na terenie działki o nr ewid. [...], w obrębie [...], w gminie [...]. II.2. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] października 2016 r. Regionalny Dyrektor nie uzgodnił warunków zabudowy dla ww. inwestycji wskazując, że planowana inwestycja może potencjalnie znacząco oddziaływać na przedmioty ochrony obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] [...]. II.3. Zażalenie na wskazane wyżej postanowienie RDOŚ wniósł inwestor. II.4. Generalny Dyrektor uzasadniając zaskarżone postanowienie wskazał w szczególności, że inwestycja, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy znajduje się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Pus[...] oraz obszaru Natura 2000 [...] ([...]). Należy zauważyć, iż w przypadku pokrywania się obszarów Natura 2000 z innymi formami ochrony przyrody, organ ochrony przyrody przy uzgadnianiu inwestycji tam zlokalizowanych winien w pierwszej kolejności zbadać, czy realizacja przedsięwzięcia nie naruszy zakazów, zawartych w aktach prawa miejscowego ustanawiających (wyznaczających) inne niż Natura 2000 obszary ochrony przyrody. Następnie organ ten powinien uwzględnić wpływ danej inwestycji na obszar Natura 2000. Wskazana kolejność postępowania przy uzgadnianiu warunków zabudowy pozwala uniknąć przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, w sytuacji, gdy z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że jest to zbędne, gdyż inwestycja na danym terenie, z uwagi na naruszenie zakazów tam obowiązujących, nie może i tak zostać zrealizowana. Zdaniem GDOŚ, planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2134 ze zm.; dalej: "ustawa o ochronie przyrody") wynikającymi z utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] (na mocy Uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z [...] marca 2012 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] - Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., poz. [...]). W szczególności w niniejszej sprawie nie ma zastosowania zakaz dotyczący wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu (pkt 5 ww. Uchwały). Zauważyć należy, iż wspomniany zakaz nie może być utożsamiany z zakazem wykonywania prac ziemnych związanych z realizacją obiektu budowlanego, jakim jest niewątpliwie realizacja planowany inwestycji. O zniekształcaniu terenu-można bowiem mówić w przypadku takich prac jak np.: niwelacja terenu. Natomiast z analizy mapy sytuacyjno-wysokościowej, będącej załącznikiem do projektu decyzji oraz z ustaleń tego projektu nie wynika, ażeby realizacja inwestycji związana była z koniecznością zmiany ukształtowania rzeźby terenu, np.: poprzez jego wyrównanie. Mając na uwadze, iż żaden z zakazów określonych w § 5 ust. 1 ww. Uchwały, obowiązujących na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] nie zostanie naruszony na skutek realizacji przedmiotowej inwestycji, koniecznym było rozważenie przez ograny ochrony przyrody, czy omawiana inwestycja może oddziaływać na obszar specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 [...] ([...]), a tym samym, czy na skutek jej realizacji dojdzie do naruszenia art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z informacjami zawartymi w standardowym formularzu danych (SDF) obszar Natura 2000 [...] ([...]), jest jedną z ważniejszych ostoi ptaków w Polsce. Dotychczas stwierdzono tu 234 gatunki ptaków, w tym ok. 150 lęgowych. Teren ten wyróżniają znaczące liczebnie populacje ptaków szponiastych, w tym: bielika, orlika krzykliwego, kań: czarnej i rudej i rybołowa. Ostoja jest miejscem występowania wielu gatunków ptaków związanych z wodami i terenami podmokłymi. Należą do nich: kormoran, czapla siwa, bąk, łabędź niemy, od niedawna także łabędź krzykliwy, ponadto żuraw, bocian biały i w mniejszym stopniu bocian czarny. Na uwagę zasługuje występowanie gatunków związanych z jeziorami, zwłaszcza śródleśnymi: gągoła, nurogęsi, a także perkoza dwuczubego. Dobrze zachowane pasy oczeretów niektórych jezior, podmokle łąki, trawiaste nieużytki, torfowiska i liczne rozlewiska bobrowe sprzyjają występowaniu znaczących populacji chruścieli, np: zielonki, kropiatki i derkacza. Podobnie jak i w innych częściach regionu nielicznie występują siewkowe, regularnie gniazdują tu: samotnik, kszyk i czajka. Gatunki, będące przedmiotami ochrony w tym obszarze to m.in.: kania czarna (Milvus migrans), kania ruda (Milvus milvus), bielik (Haliaeetus albicilla), orlik krzykliwy (Aquila pomarina), rybołów (Pandion haliaetus), cietrzew (Tetrao tetrix), derkacz (Crex crex), żuraw (Grus grus), puchacz (Bubo bubo), kraska (Coracias garrulus), muchołówka białoszyja (Ficedula albicollis) lelek zwyczajny (Caprimulgus europaeus), bocian czarny (Ciconia nigra), łabędź krzykliwy (Cygnus cygnus), dzięcioł średni (Dendrocopos medius), zielonka (Porzana parva). Do najważniejszych zagrożeń dla środowiska przyrodniczego w granicach obszaru zaliczono m.in. powstawanie zabudowy rozproszonej (niekontrolowana presja turystyczno- rekreacyjna). Należy podkreślić, iż dla rzeczonego obszaru Natura 2000 obowiązuje zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z [...] marca 2015 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 [...] [...] (Dz. Urz. Woj. [...]. z [...] r., poz. [...]). W części zarządzenia obejmującej identyfikację istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony gatunków ptaków i ich siedlisk, będących przedmiotami ochrony obszaru Natura 2000 [...] [...], w odniesieniu do orlika krzykliwego wskazano, iż jednym z najważniejszych zagrożeń jest obecnie utrata żerowisk związana z rozproszoną zabudową mieszkaniową i rekreacyjną, a także przekształcenia żerowisk w wyniku odwadniających prac melioracyjnych oraz zaniechania użytkowania łąk i pastwisk prowadzące do ich zarastania". Z danych będących w posiadaniu organu wynika, iż w odległości ok. 2 km na północ i ok. 2,5 km na południe od terenu przedmiotowej inwestycji, zlokalizowane są dwie strefy ochronne orlika krzykliwego. Teren objęty niniejszym postępowaniem zlokalizowany jest na obszarze obejmującym tereny otwarte, przy czym na wschód od rzeczonej działki (w odległości ok. 100 m) występują tereny zabudowane wzdłuż drogi powiatowej (dz. nr ewid. [...]). Tereny lasów występują w odległości ok. 700 m na zachód od przedmiotowego terenu. Miejsce, gdzie ma zostać zlokalizowana inwestycja, stanowi fragment płatu terenów otwartych otoczony od zachodu kompleksami leśnymi oraz skupiskami zadrzewień śródpolnych. Zabudowa miejscowości [...] skoncentrowaną jest na terenie oddalonym od omawianej działki o ok. 100 m, wzdłuż drogi powiatowej, przylegającej do brzegu jeziora [...]. Realizacja planowanego przedsięwzięcia w omawianym miejscu zapoczątkuje lokalizowanie nowej zabudowy na terenach otwartych, położonych poza dotychczasową linią skupionej zabudowy i może stanowić impuls do powstawania zabudowy rozproszonej na tym terenie. Przedmiotowy teren może stanowić potencjalne siedlisko wskazanego gatunku przez większą część roku (sezon lęgowy). W przypadku orlika krzykliwego, będącego gatunkiem gniazdującym w lasach, a żerującym przede wszystkim na terenach otwartych i w okolicy zbiorników wodnych, przedmiotowy teren może stanowić żerowisko oraz znajdować się w obszarze zasadniczej aktywności (tzw. home range) w okresie lęgowym. Wskazać należy, iż orlik krzykliwy Aquila pomarina jest w Polsce bardzo nielicznym ptakiem lęgowym (Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z. (red), Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny dotyczący gatunków chronionych Dyrektywą Ptasią. GIOŚ, Warszawa 2009), gatunkiem terytorialnym i wykazującym silne przywiązanie do miejsca lęgowego, a swoje gniazda zakłada na drzewach, zwykle na obrzeżu lasu, w pobliżu mokradeł, wilgotnych łąk, pastwisk oraz upraw z niską roślinnością - terenów otwartych będących jego łowiskami. Podstawowym zagrożeniem dla populacji tego gatunku w Polsce jest utrata siedlisk (tj: żerowisk, czatowni, miejsc odpoczynku, gniazdowania itd.), która następuje w wyniku zmiany dotychczasowego wykorzystania gruntów rolnych (Gromadzki. M. Raki. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 - podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004, T. 7, s. 240). Niewątpliwym zagrożeniem dla omawianego gatunku jest presja urbanizacyjna na polany śródleśne, a także na pastwiska i łąki na obrzeżach puszczy. Grozi ona niszczeniem bardzo już ograniczonych zasobów żerowisk i obniżeniem się liczebności populacji gatunku. Orlik krzykliwy to gatunek, który nigdy nie wykorzystuje do gnieżdżenia czy żerowania działek zabudowanych. Wymagają one dużych terytoriów, na których mogą zbierać pokarm, wobec czego zabudowa nawet stosunkowo niewielkiego obszaru, zmiana sposobu lub intensywności jego użytkowania pociągać za sobą może ryzyko, że ptaki te będą musiały przenieść się w inne rejony lub przestaną gniazdować. W związku z tym, jednym z ważniejszych celów ochrony tego gatunku jest zachowanie, a miejscami przywrócenie, ekstensywnie użytkowanych terenów rolniczych, szczególnie położonych przy brzegach lasów, poprzez wypas lub koszenie. Prowadzone przez [...] badania wykazują, że występowanie orlika krzykliwego jest wyraźnie skorelowane z gęstością zaludnienia i charakterem zabudowy. Szczególnie niekorzystnie na stan populacji wpływa zabudowa rozproszona. Areał łowiecki orlika krzykliwego nie jest rozległy. Samice najintensywniej eksplorują powierzchnię do 1 km od gniazda, samce do 3 km. Badania telemetryczne prowadzone w [...] dowodzą, że utrata areału łowieckiego zarówno w buforze jedno- jak i trzykilometrowym przekłada się na obniżenie zdolności reprodukcyjnych populacji. Eliminowanie nawet na pozór niewielkich powierzchni może wywołać niekorzystne wewnątrzgatunkowe interakcje, wynikające z poszukiwania przez orliki alternatywnych, z reguły suboptymalnych żerowisk. Inwestycje budowlane projektowane w otwartym krajobrazie rolniczym w oddaleniu od zwartej zabudowy powodują całkowite wyeliminowanie z areału łowieckiego terenu w promieniu ok. 300 m od zabudowań, co przekłada się na teren ok. 25-30 ha. Takich konsekwencji nie powodują projekty lokalizowane w obrębie istniejącej zwartej zabudowy, zatem w ostojach orlika krzykliwego nie powinno się promować rozproszonego modelu zagospodarowania przestrzennego. Za powyższym przemawia również wspomniany wcześniej bardzo ograniczony zasób terenów potencjalnie atrakcyjnych dla gniazdowania i żerowania wymienionego gatunku. Położenie przedmiotowego terenu poza obszarem skupionej zabudowy, w płacie terenów otwartych, w sąsiedztwie zwartych kompleksów leśnych, nie pozwala z całą pewnością wykluczyć znacznej roli tego obszaru dla gatunków ptaków, stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...]. Zastosowanie ma tutaj tzw. "zasada przezorności" mówiąca, iż jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je "na korzyść środowiska" a nie "na korzyść inwestycji (por. Ocena planów i przedsięwzięć oddziałujących na obszary Natura 2000'. Wytyczne metodyczne dotyczące przepisów artykułu 6(3) i 6(4) Dyrektywy Siedliskowej 92/43/EWG. Komisja Europejska 2002. Tłumaczenie polskie. WWF 2005 oraz Communication from the Commission on the precautionary principle, European Commission COM(2000) 1 final, Brussels 02.02.2000). W przypadku przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego, z uwagi na jego lokalizację (tereny kluczowe dla zachowania różnorodności biologicznej) nawet niewielka skala inwestycji będzie miała pośredni znaczący zasięg oddziaływania, który może stanowić potencjalne zagrożenie dla właściwego stanu ochrony obszaru Natura 2000 z punktu widzenia celów jego ochrony, poprzez powodowanie nadmiernego kurczenia się funkcjonalnych zasobów żerowiskowych. Konsekwencją realizacji inwestycji byłoby również częściowe wyłączenie części obszaru obejmującego tereny otwarte, wykorzystywane jako żerowisko oraz potencjalny teren lęgowy przez ww. gatunek będący przedmiotem ochrony omawianego Obszaru, występujący w zasięgu oddziaływania inwestycji. Lokalizacja przedmiotowej inwestycji oraz uwarunkowania przestrzenne i przyrodnicze omawianego terenu, nie pozwalają z całą pewnością wykluczyć znacznej roli tego obszaru dla gatunków zwierząt (w tym ptaków), stanowiących przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...]. W ocenie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska należy uznać, iż planowane przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] ([...]) i tym samym konieczne jest przeprowadzanie oceny oddziaływania omawianej inwestycji na ten obszar Natura 2000, dlatego też należało utrzymać zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. Generalny Dyrektor dodał, że w sytuacji, w której organ prowadzący postępowanie główne nie rozważy kwestii, o których mowa w przepisie art. 96 ust. 1 ustawy z 3 października 2008 roku o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353 ze zm., dalej: "ustawa ocenowa" lub "ooś") lub po rozważeniu stwierdzi, iż analizowane oddziaływanie nie będzie miało miejsca (co uniemożliwia przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000), regionalny dyrektor ochrony środowiska może zgodnie ze swoją wiedzą merytoryczną i kompetencjami, w przypadku gdy stwierdzi możliwość wystąpienia znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, odmówić uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy (o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego), uzasadniając jednak swoje stanowisko merytorycznie i w sposób wyczerpujący (co miało miejsce w niniejszej sprawie). Należy wskazać, iż ocena organu I instancji dotycząca wpływu inwestycji na obszar Natura 2000, dokonywana przy uzgodnieniu projektu decyzji o warunkach zabudowy, nie zastępuje postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. III.1. Skargę na wskazane na wstępie postanowienie Generalnego Dyrektora wniósł inwestor. W skardze podniesiono, że planowana zabudowa nie może być uznana za zabudowę rozproszoną. Zdaniem skarżącego, planowana zabudowa jest oddalona 50 m od terenów zabudowanych wsi [...] oraz 100 m od drogi powiatowej. Planowana inwestycja nie będzie impulsem do zabudowy rozporoszonej na tym terenie. Skarżący zarzucił, że organy ochrony przyrody w wydanych postanowieniach często używają słowa "może". Zdaniem skarżącego: "Użycie słowa może przed sądem nie jest dowodem, tylko dowolną sugestią". III.2. W odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: IV.1. Skarga jest bezzasadna i podlega oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.). IV.2. Podstawą orzekania przez Generalnego Dyrektora był m. in. art. 60 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisami, w odniesieniu do obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody (poza obszarami parków narodowych oraz ich otulin) decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o ochronie przyrody, formami ochrony przyrody są obszar chronionego krajobrazu oraz obszar Natura 2000. W niniejszej sprawie nie było okolicznością sporną, że teren przedmiotowej inwestycji – w dniu orzekania przez organy uzgadniające - znajdował się w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu [...] oraz obszaru Natura 2000 [...] ([...]). Ponieważ Regionalny Dyrektor nie stwierdził sprzeczności planowanej inwestycji z zakazami wynikającymi z ustanowienia wspomnianego obszaru chronionego krajobrazu, spór między stronami dotyczy dopuszczalności tej inwestycji w aspekcie zasad ochrony obszarów Natura 2000. IV.3.1. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy ochrony przyrody w sposób rzeczowy i wnikliwy uzasadniły przyczyny odmowy uzgodnienia przedmiotowej inwestycji na działce nr [...] (zob. m. in. s. 5-8 zaskarżonej decyzji). Skarżący nie przedstawił w tej kwestii w trakcie postępowania administracyjnego jakikolwiek rzeczowych argumentów, a tym bardziej dowodów z dokumentów (np. opinii eksperta), które mogłyby podważać ustalenia poczynione przez wyspecjalizowane organy (RDOŚ i GDOŚ) w zakresie szkodliwości przedmiotowej inwestycji dla ostoi ptaków, w tym przede wszystkim dla zlokalizowanych w odległości ok. 2 km od działki inwestora ostoi orlika krzykliwego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, zabrania się, z zastrzeżeniem art. 34, podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Należy podkreślić, że obowiązek badania, czy planowana inwestycja będzie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, na obszar Natura 2000 wynika z prawa unijnego, w tym z art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz. Urz. WE L 206 z 22 lipca 1992 r., s. 7 ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, Rozdział 15, t. 2, s. 102; tzw. "dyrektywa siedliskowa"). W świetle tych przepisów przyjmuje się w orzecznictwie, że niedopuszczalne jest, co do zasady, wydanie zgody na realizację przedsięwzięcia, co do którego nie wykluczono znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000 (por. np. wyrok NSA z 4 października 2016 r., II OSK 3230/14, CBOSA). Ocena wpływu danej inwestycji na obszar Natura 2000 może być co do zasady prowadzona w trybie tzw. postępowania naturowego (art. 96 i n. ustawy ocenowej). Jeżeli jednak organ prowadzący jedno z postępowań wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy ocenowej, w tym postępowanie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, nie zainicjuje postępowania naturowego (art. 96 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 96 ust. 3 ustawy ocenowej), badanie, czy inwestycja może znacząco negatywnie wpływać na obszar Natura 2000, winna być przeprowadzona m. in. w ramach procedury uzgodnieniowej przewidzianej m. in. w art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p. IV.3.2. Bezzasadne są zarzuty skargi, jakoby organy wadliwie ustaliły odległość planowanej inwestycji od zwartej zabudowy wsi [...] (wg skarżącego jest to 50 m, wg organów 100 m). Również w tej kwestii skarżący ograniczył się do zgłoszenia twierdzeń, nie popierając ich dowodami. Ponadto, już pierwsza analiza załącznika graficznego do projektu decyzji o warunkach zabudowy sporządzonego w skali 1:1000 dowodzi, że rację mają w tej kwestii organy ochrony przyrody. IV.3.3. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje kwestia, czy teren działki inwestora jest terenem podmokłym. Okoliczność ta nie była bowiem podana jako powód odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Główną przyczyną odmowy było ograniczenie możliwości żerowania przez orlika krzykliwego w związku z planowaną zabudową działki inwestora. IV.3.4. Zarzuty skargi dotyczące posługiwania się przez organy słowem "może", w aspekcie stwierdzonego możliwego istotnego negatywnego wpływu na gatunek orlika krzykliwego, w tym co do możliwości dania impulsu do dalszej zabudowy, są bezzasadne przede wszystkim w świetle obowiązującej zasady przezorności (zwanej też zasadą ostrożności). Zasada ta nakazuje podjęcie działań zapobiegawczych zawsze wtedy, kiedy nic został dowiedziony brak negatywnych oddziaływań na środowisko, zgodnie z art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519). Wykazanie braku negatywnego oddziaływania jest obowiązkiem podmiotu, który zamierza podjąć określoną działalność. Jeśli nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, to należy przyjąć, że może być ono znaczące. Zatem w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji (por. np. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2002/15; wyrok NSA z 10 lipca 2012, II OSK 708/11 oraz z 16 września 2008 r., II OSK 1177/07 – CBOSA). Przywołać tu warto również wyrok TSUE z 15 maja 2014 r., C-521/12 (T.C. Briels i in. przeciwko Minister van Infrastructuur en Milieu, LEX nr 1458801, teza 26), w którym podkreślono, że właściwe organy krajowe powinny odmówić wydania pozwolenia dla analizowanego planu lub przedsięwzięcia, kiedy nie ma pewności co do tego, że nie wywrze on niekorzystnych skutków dla integralności tego terenu, skoro kryterium udzielenia pozwolenia ustanowione w art. 6 ust. 3 zdanie drugie dyrektywy siedliskowej zawiera w sobie zasadę ostrożności i pozwala w sposób skuteczny zapobiec niekorzystnym wpływom na tereny chronione poprzez plany lub przedsięwzięcia. Mniej surowe kryterium udzielenia pozwolenia, mogłoby nie zapewniać w tak skuteczny sposób urzeczywistnienia celu ochrony terenów, któremu służy omawiany przepis dyrektywy. W świetle akt sprawy nie tylko, że nie wykluczono istotnego negatywnego wpływu na obszar Natura 2000 [...] ([...]), ale organy ochrony przyrody w sposób przekonujący i wnikliwie umotywowany wykazały co najmniej wysokie prawdopodobieństwo takiego istotnego negatywnego wpływu na rzadki gatunek orlika krzykliwego. Racjonalna i zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.) oraz właśnie zasadą ostrożności jest również ocena tych organów dotycząca ryzyka powstawania podobnych inwestycji w sąsiedztwie działki skarżącego. Inne osoby mogą bowiem, mając na uwadze zasadę równości oraz zasadę zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.), powoływać się na przedmiotową inwestycję. Niezależnie od tego należy podkreślić, że organy ochrony przyrody w sposób wystarczający umotywowały stanowisko, że już tylko inwestycja planowana przez skarżącego może w sposób istotny negatywnie wpłynąć na obszar Natura 2000 [...] ([...]). Reasumując, nie było możliwe uzgodnienie przez te organy przedmiotowego projektu decyzji o warunkach zabudowy. IV.4. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.