V SA/Wa 2571/16
WyrokWSA w Warszawie2017-06-12
Skład orzekający: Andrzej Kania, Arkadiusz Tomczak, Dorota Mydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynagrodzenie kuratora ustanowionego dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, wypłacone ze środków publicznych na podstawie postanowienia sądu, stanowi wykorzystanie dotacji celowej na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki niezgodnie z jej przeznaczeniem?Ratio decidendi
Wypłacenie przez gminę wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, na podstawie postanowienia sądu, ze środków publicznych, nie stanowi wykorzystania dotacji celowej na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki niezgodnie z jej przeznaczeniem. Wynagrodzenie to jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o. i art. 53a ustawy o pomocy społecznej), a gmina ma obowiązek je wypłacić jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.Stan faktyczny
Gmina Miejska K. otrzymała dotację celową na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Ze środków tych wypłacono wynagrodzenie kuratorowi ustanowionemu dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Organy administracji uznały tę wypłatę za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem i nakazały jej zwrot. Gmina zaskarżyła decyzje organów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rozwoju i Finansów oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, zasądzając jednocześnie od Ministra na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. M. K. na decyzję Ministra Finansów (obecnie Ministra Rozwoju i Finansów) z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji celowej przypadającej do zwrotu; 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody M. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Finansów na rzecz G. M. K. kwotę 2160 zł (dwa tysiące sto sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na podstawie analizy danych, przeprowadzonej przez [...] Urząd Wojewódzki w K., dotyczących realizacji przez [...] Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przy ul. [...]14, (dalej: MOPS) zadań, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 9 oraz ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (aktualnie t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy społecznej) ustalono, że w roku 2014 otrzymaną dotację celową w kwocie 3 960 zł na wypłacanie wynagrodzenia przyznanego opiekunowi przez sąd opiekuńczy za sprawowanie opieki oraz obsługę tego zadania przeznaczono na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie kurateli.
Wobec powyższego Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., pismami z dnia 3 marca 2015 r. oraz z dnia 2 kwietnia 2015 r. wezwał MOPS do zwrotu ww. kwoty stanowiącej część dotacji celowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Wobec braku zwrotu wskazanej kwoty, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez G.M.K. części dotacji celowej otrzymanej w roku 2014 z budżetu państwa na realizację zadania z zakresu polityki społecznej z działu 852, rozdziału 85219, § 2010, tj. na wypłacenie wynagrodzenia przyznanego opiekunowi przez sąd opiekuńczy za sprawowanie opieki, zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 oraz ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Zakres wszczętego postępowania został rozszerzony postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. o lata 2012-2013.
W trakcie trwającego postępowania administracyjnego, w MOPS przeprowadzona została kontrola [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. w zakresie m. in. realizacji zadań z zakresu administracji rządowej i zadań własnych gminy wynikających z ustawy o pomocy społecznej, prawidłowości wykorzystania dotacji w zakresie zgodności z przeznaczeniem.
Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda, organ I instancji) decyzją z [...] lutego 2016 r. nr [...] określił kwotę podlegającą zwrotowi przez Gminę Miejską K. do budżetu państwa w łącznej wysokości 9 000 zł, w tym:
• kwotę 5 040 zł jako części dotacji celowej otrzymanej w dziale 852, rozdziale 85219, § 2010 na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2013, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania dotacji;
• kwotę 3 960 zł jako części dotacji celowej otrzymanej w dziale 852, rozdziale 85219, § 2010 na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w roku 2014, wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania dotacji.
W podstawie prawnej decyzji powołał art. 169 ust. 1 pkt 1, ust. 5 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (aktualnie t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1870 ze zm.; dalej: ustawa o finansach publicznych) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.).
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał jednoznacznie, że z dotacji celowej otrzymanej na wypłatę wynagrodzeń za sprawowanie opieki, zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, zostało wypłacone wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. W badanym okresie łączna kwota wydatku z tytułu wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie kurateli wyniosła 9 000 zł. Kwota ta stanowi dotację wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, która przypada do zwrotu do budżetu państwa wraz z należnymi odsetkami.
Minister Finansów (dalej: Minister, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miejskiej K., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 126 ustawy o finansach publicznych, dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa. Stanowią szczególną konstrukcję wydatku budżetowego. Cechuje je określone przeznaczenie i wysokość. Otrzymanie środków przyznanych w formie dotacji celowej stanowi upoważnienie do dokonywania wydatków z tych środków jedynie na cele, na jakie zostały przyznane. Beneficjent dotacji otrzymując takie środki zobowiązany jest do efektywnego i zgodnego z obowiązującymi przepisami wykorzystania dotacji kierując się zasadą legalności, celowości i gospodarności.
Minister wskazał, że zgodnie z art. 169 w związku z ust. 1 pkt 1, ust. 4 i 5 pkt 1 ustawy o finansach publicznych, dotacje udzielone z budżetu państwa wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 tego przepisu (art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zwrotowi do budżetu państwa podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem (art. 169 ust. 4 ustawy). Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa nalicza się, począwszy od dnia przekazania z budżetu państwa dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 169 ust. 5 pkt 1 ustawy).
Organ odwoławczy stwierdził, że niespornie w latach 2013 - 2014 Gmina otrzymała dotacje celowe na sfinansowanie zobowiązań Skarbu Państwa z tytułu wypłacania wynagrodzeń za sprawowanie opieki zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej oraz na koszty obsługi tego zadania zgodnie z art. 18 ust. 2 i 3 ustawy. Oznacza to, że dotacje zostały przekazane wyłącznie na wypłatę wynagrodzenia przyznanego opiekunowi przez sąd opiekuńczy za sprawowanie opieki oraz na obsługę tego zadania.
Cytując uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r. sygn. akt III CZP 6/14 organ odwoławczy zaznaczył, że "do czasu wejścia w życie, z dniem 13 czerwca 2009 r. ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1431), sprawowanie opieki z założenia nie było związane z wynagrodzeniem, traktowano je jako funkcję honorową (art. 162 § 1 k.r.o. w brzmieniu poprzednio obowiązującym). Opiekun mógł dochodzić wynagrodzenia, gdy opieka była związana z zarządem majątkiem, wymagającym znacznego nakładu pracy (art. 162 § 2 w poprzednim brzmieniu)". Zmianie uległ zatem art. 162 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz art. 1791 tej ustawy dotyczący wynagrodzenia w przypadku ustanowienia kuratora (przepis ten już uprzednio przewidywał wynagrodzenie na rzecz kuratora).
Wypłacanie wynagrodzenia, zdaniem Ministra, za sprawowanie opieki w wysokości ustalonej przez sąd zostało przez ustawodawcę zakwalifikowane jako świadczenie z pomocy społecznej, w związku z ujęciem tego przepisu w dziale II ustawy o pomocy społecznej. O tym, że wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki jest zadaniem z zakresu administracji rządowej przesądza nie treść art. 53a ustawy o pomocy społecznej, lecz ustawowy zapis zawarty w art. 18 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. W świetle obowiązujących przepisów do zadań z zakresu administracji rządowej nie należy zatem wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie kurateli.
W ocenie organu odwoławczego, w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, mamy do czynienia z sytuacją, w której doszło do wykorzystania części przyznanej dotacji celowej niezgodnie z przeznaczeniem. Słusznie zatem Wojewoda [...] orzekł w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu do budżetu państwa na podstawie art. 169 ust. 6 w związku z art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych.
Gmina Miejska K. (dalej: Gmina lub Skarżąca) zaskarżyła powyższą decyzję Ministra Finansów do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podniosła zarzuty naruszenia:
1. Przepisów postępowania, a to:
• art. art. 77, 80, 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy uzasadnienia swojej decyzji w sposób przekonujący, a więc odnoszący się do wszystkich zarzutów, zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7-9 i 11 k.p.a., przejawiające się w szczególności w tym, że organ odniósł się w sposób lakoniczny do treści postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 13 lipca 2015 r. sygn. akt III RNs 1834/12/P;
• art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 140 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, która jest nieprawidłowa, gdyż ocena zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazuje, że jest ona niezasadna (niesłuszna).
2. Przepisów prawa materialnego, a to:
• art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej, w związku z art. 36 pkt 1 lit. h tej ustawy w związku z art. 178 § 2 k.r.o. oraz w związku z art. 162 § 3 k.r.o. i art. 53a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niezasadne przyjęcie, że zadanie z zakresu administracji rządowej polegające na wypłacie wynagrodzenia za sprawowanie opieki nie obejmuje swym zakresem również wypłaty wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu przez sąd;
• art. 169 ust 6 w zw. z ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 ustawy o finansach publicznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku niezasadnego przyjęcia, że środki z dotacji celowej przekazanej na finansowanie zadania zleconego z administracji rządowej na wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki, zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem;
• art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zw. z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez ich niezastosowanie, co skutkuje pozbawieniem Gminy części dotacji celowej na realizację zadania zleconego z zakresu administracji rządowej.
W oparciu o tak przedstawione zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności wypłaty przez Skarżącą wynagrodzenia kuratora, ustanowionego z urzędu dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, ze środków przyznanej dotacji celowej na wypłatę wynagrodzenia za sprawowanie opieki, która to wypłata należy – zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 9 ustawy o pomocy społecznej – do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę. Wynagrodzenie dla kuratora przyznane zostało prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich z 26 października 2012 r. sygn. akt III RNs 1834/12/P. Postanowieniem z 13 lipca 2015 r. o tożsamej sygnaturze akt Sąd ten rozstrzygnął wątpliwości co do źródła z którego wypłacić należało kuratorowi wynagrodzenie i stwierdził, że wynagrodzenie to powinno być wypłacone ze środków publicznych na podstawie art. 162 § 3 k.r.o. w związku z art. 178 § 2 k.r.o. i art. 53a ustawy o finansach publicznych. Niesporne jest, że Gmina ze środków przyznanej dotacji celowej wydatkowała w 2013 r. oraz w 2014 r. kwotę na wynagrodzenie kuratora w łącznej wysokości 9.000 zł, co zostało uznane przez organy orzekające w obu instancjach za wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem.
Okoliczności powyższe wskazują, iż wypłacone wynagrodzenie dotyczyło opieki nad osobą częściowo ubezwłasnowolnioną oraz, że o częściowym ubezwłasnowolnieniu zadecydował sąd powszechny, a podstawą tej czynności musiał być przepis art. 16 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 poz. 459 ze zm.; dalej: k.c.). Zgodnie z art. 16 § 1 k.c. osoba pełnoletnia może być ubezwłasnowolniona częściowo z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, jeżeli stan tej osoby nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego, lecz potrzebna jest pomoc do prowadzenia jej spraw. Dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo ustanawia się kuratelę (art. 16 § 2 k.c.).
Treść postanowienia sądu z 26 października 2012r., sygn. akt III RNs 1834/12/P wraz z rozstrzygnięciem wątpliwości co do jego treści (postanowienie z 13 lipca 2015 r.) prowadzą do wniosku, że sąd stosował w sprawie przepisy art. 178 § 2 w zw. z art. 162 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 682 ze zm., dalej: k.r.o.). Art. 178 § 1 k.r.o. stanowi, że kuratora ustanawia się w wypadkach w ustawie przewidzianych. W § 2 tego przepisu określono, że w zakresie nieuregulowanym przez przepisy, które przewidują ustanowienie kuratora, stosuje się odpowiednio do kurateli przepisy o opiece z zachowaniem przepisów poniższych. Z kolei w art. 162 k.r.o. uregulowano kwestię dotyczącą wynagrodzenia opiekuna. Zgodnie z § 1 wskazanego przepisu sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której opieka została ustanowiona, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (art. 162 § 3 k.r.o.).
Wprawdzie przepis art. 178 § 2 k.r.o. wskazuje na odpowiednie stosowanie przepisów o opiece po zachowaniu "przepisów poniższych", czyli po uwzględnieniu treści art. 179. To jednak w przedmiotowej sprawie treść art. 179 nie wyklucza stosowania przepisu z art. 162 § 3 k.r.o. Z treści art. 179 § 1 k.r.o. wynika, że: organ państwowy, który ustanowił kuratora, przyzna mu na jego żądanie stosowne wynagrodzenie za sprawowanie kurateli. Wynagrodzenie pokrywa się z dochodów lub z majątku osoby, dla której kurator jest ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. W § 2 art. 179 k.r.o. przewidziano, że wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy kuratora jest nieznaczny, a sprawowanie kurateli czyni zadość zasadom współżycia społecznego. Wymieniony przepis nie reguluje więc całości sytuacji gdyż nie obejmuje pokrycia wynagrodzenia, w razie braku takiej możliwości, z majątku osoby poddanej kurateli lub z majątku wnoszącego o ustanowienie kuratora lub też w przypadku ustanowienia kuratora z urzędu. Brak jest też podstaw do przyjęcia, że nieuregulowanie tej kwestii było celowym zamierzeniem ustawodawcy, skoro utrzymana została zasada odpłatności wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora. Zatem zakres regulacji przepisu art. 162 k.r.o. jest szerszy, ponieważ poza podstawą przyznania wynagrodzenia na wniosek opiekuna i sposobu przyznawania go oraz przypadkami odmowy przyznania wynagrodzenia, określa wyczerpująco źródła, z których wynagrodzenie się pokrywa.
Należy w tym miejscu wskazać na analizę instytucji kurateli i podstaw przyznania kuratorowi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej wynagrodzenia, przeprowadzoną przez Sąd Najwyższy (dalej: SN) w uchwale z dnia 28 marca 2014r., sygn. akt III CZP 6/14 (OSNC 2015/1/15, Biul. SN 2014/3/9). Wymieniona uchwała została podjęta w odpowiedzi na pytanie prawne Sądu Okręgowego we Wrocławiu, przy stanie faktycznym sprawy odpowiadającym stanowi faktycznemu wskazanemu w niniejszej sprawie. Uchwała brzmi:
,,1. W razie braku podstaw do pokrycia wynagrodzenia kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej na podstawie art. 179 § 1 k.r.o., wynagrodzenie to jest pokrywane ze środków publicznych na podstawie przepisów o pomocy społecznej (art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o. i art. 53a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jedn. tekst: Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.).
2. W postępowaniu o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej ze środków publicznych zainteresowanym jest gmina, na której spoczywa obowiązek wypłaty tego wynagrodzenia.
3. Postanowienie w przedmiocie wynagrodzenia kuratora osoby częściowo ubezwłasnowolnionej jest postanowieniem co do istoty sprawy, od którego przysługuje apelacja (art. 518 k.p.c.)."
Sąd Najwyższy wskazał, że do czasu wejścia w życie, z dniem 13 czerwca 2009 r., ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 220, poz. 1431 dalej: "ustawa zmieniająca") sprawowanie opieki nie było związane z wynagrodzeniem; traktowano je jako funkcję honorową Opiekun mógł dochodzić wynagrodzenia jedynie wtedy, gdy opieka była związana z zarządem majątkiem wymagającym znacznego nakładu pracy (art. 162 § 2 k.r.o. w poprzednim brzmieniu). Uzasadnienie projektu ustawy zmieniającej wskazuje wprost na zrównanie sytuacji opiekuna i kuratora w odniesieniu do pokrywania wynagrodzenia, także w razie braku dochodów lub majątku podopiecznego i osoby poddanej kurateli, ze środków pomocy społecznej. Do istotnych argumentów należy podobieństwo opieki i kurateli dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Zadaniem kuratora jest niesienie pomocy, wsparcia, a w pewnym zakresie również reprezentacja osoby ubezwłasnowolnionej częściowo. Nie ma racjonalnych podstaw do przyjęcia, że wynagrodzenie ze środków pomocy społecznej nie należy się także kuratorowi, skoro uprawnienie takie ma opiekun (Sejm VI kadencji, druk nr 888).
SN wskazał, iż wykładnia art. 178 § 2 k.r.o. nakazuje stosować do kurateli odpowiednio przepisy o opiece, ponieważ przepisy o kurateli nie regulują problematyki wynagrodzenia kuratora ustanowionego z urzędu, istnieje podobieństwo obu tych instytucji, a zamiarem ustawodawcy było objęcie przepisem art. 162 § 3 k.r.o. także sytuacji, w której brak podstaw do wypłacenia wynagrodzenia z majątku osoby objętej kuratelą lub wnioskującej o jej ustanowienie. Podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej odnoszą się do obowiązku gminy wypłacania wynagrodzenia za sprawowanie opieki (art. 18 ust. 1 pkt 3) jako zleconego jej zadania z zakresu administracji rządowej; art. 36 pkt 1h zalicza wynagrodzenie opiekuna do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, a art. 53a określa wysokość i zasady wypłaty wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Zwrócił uwagę na fakt, że ustawa o pomocy społecznej nie ustanawia prawa do wynagrodzenia opiekuna (kuratora), gdyż zostało to uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym; jej przepisy służą wykonaniu prawa określonego w art. 162 § 3 k.r.o. Podstawą ustalenia, czy kuratorowi osoby ubezwłasnowolnionej częściowo przysługuje takie uprawnienie, jest art. 162 § 3 w związku z art. 178 § 2 k.r.o., nie zaś przepisy ustawy o pomocy społecznej. SN podkreślił, iż rolą gminy jest wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki jako zadania zleconego z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 18 ust.1 pkt. 9 ustawy o pomocy społecznej. Gmina zarządza dokonanie wypłaty, nie ma podstaw do wydawania w tym względzie decyzji administracyjnej bowiem art. 53a ust. 1 zdanie pierwsze ustawy o pomocy społecznej wskazuje wprost, że wynagrodzenie wypłaca się w wysokości ustalonej przez sąd. Sąd Najwyższy wypowiedział się też o roli gminy jako strony postępowania sądowego o przyznanie wynagrodzenia wskazując na istotę interesu prawnego w postępowaniu nieprocesowym i nie znajdując uzasadnienia do udziału Skarbu Państwa w postępowaniu w przedmiocie przyznania kuratorowi wynagrodzenia, ponieważ interesu gminy nie przesądza źródło finansowania, a jej działanie podyktowane jest w istocie chronieniem interesu Skarbu Państwa. Jego celem jest wykonanie postanowienia sądu ze środków, które przekazane zostały gminie do dyspozycji. SN podkreślił, że postępowanie w przedmiocie przyznania wynagrodzenia jest samodzielnym postępowaniem co do istoty sprawy i nie stanowi kontynuacji postępowania o ustanowienie kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo, do kręgu jego uczestników należą jedynie te osoby, których interesu dotyczy wynik postępowania.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela tezy przytoczonej uchwały i nie znajduje podstaw do odstąpienia od stanowiska w niej wyrażonego.
Podkreślić należy, że to sąd powszechny przesądził w postanowieniu z dnia 26 października 2012r., sygn. akt III RNs 1834/12/P, o wynagrodzeniu kuratora dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej, płatnym ze środków publicznych, czyli według treści art. 178 § 2 w zw. z art. 162 § 3 k.r.o. i art. 53a ustawy o pomocy społecznej. Środki publiczne to środki przewidziane ustawą o pomocy społecznej. Zgodnie natomiast z treścią art. 36 pkt 1 ppkt h tej ustawy świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne - wynagrodzenie należne opiekunowi z tytułu sprawowania opieki przyznane przez sąd. Natomiast według treści art. 18 ust. 1 pkt.9 do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy wypłacanie wynagrodzenia za sprawowanie opieki, a środki na realizację i obsługę tych zadań zapewnia budżet państwa (art. 18 ust.2). Nie ma podstaw prawnych aby doszukiwać się w ustawie o pomocy społecznej, do której stosowania odsyła art. 162 § 3 k.r.o., przepisów odsyłających w przedmiotowej materii do stosowania ustawy o samorządzie gminnym. Tym samym przywołane przepisy ustawy kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy o pomocy społecznej stanowiąc o wynagrodzeniu za sprawowanie opieki (lub kurateli dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej) określają cel dotacji dla gminy. Jednocześnie ustalają podmioty, które o tym decydują, w tym w sposób jednoznaczny przypisują rolę stanowiącą sądom powszechnym orzekającym o ustaleniu wynagrodzenia dla opiekuna prawnego osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej oraz odpowiednio wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego dla osoby częściowo ubezwłasnowolnionej.
Zatem wypłata, przez Skarżącą, wynagrodzenia dla kuratora, według ustaleń Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie Wydział III Rodzinny i Nieletnich zawartych w postanowieniu z dnia 26 października 2012r., sygn. akt III RNs 1834/12/P, nie stanowiła wykorzystania dotacji celowej w sposób niezgodny z jej przeznaczeniem, o którym mowa w art. 169 ust.1 pkt 1 ustawy o finansach publicznych.
Mając powyższe na uwadze sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię oraz błędne zastosowanie, w sposób wpływający na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ jest zobowiązany uwzględnić powyższe wskazania sądu. Z tych względów sąd orzekł jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r. poz.718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło