II OSK 2802/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-10-09

Skład orzekający: Teresa Zyglewska, Anna Łuczaj, Tomasz Świstak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę budynku gospodarczego, który został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, a jeśli tak, to w jakim trybie i z uwzględnieniem jakich przepisów?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, organ nadzoru budowlanego powinien rozważyć zastosowanie procedury naprawczej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że należy uwzględnić decyzję o warunkach zabudowy, w tym załącznik graficzny, oraz przepisy dotyczące odległości budynków od granicy działki, w szczególności § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Oddalono skargę kasacyjną, uznając, że wyrok WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, wydanego przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) po uchyleniu przez niego decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB). Budynek został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę, które zostało następnie wyeliminowane z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję WINB, uznając, że organ nie uwzględnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym decyzji o warunkach zabudowy i załącznika graficznego. WINB wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Prostowanie z urzędu komparycji i sentencji wyroku WSA oraz oddalenie skargi kasacyjnej.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Tomasz Świstak Protokolant asystent sędziego Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 9 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 1561/16 w sprawie ze skargi B.B. i B.B. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. prostuje z urzędu komparycję zaskarżonego wyroku w ten sposób, że po słowach ze skargi w miejsce "B.B. i B.B." wpisuje "B.B. i B.B" oraz punkt II (drugi) sentencji w ten sposób, że po słowach na rzecz skarżących w miejsce "B.B. i B.B." wpisuje "B.B. i B.B."; 2. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 1561/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na skutek skargi B. B. i B. B. (skarżący) uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (WINB) z dnia [...] września 2016 r. nr [...]w przedmiocie nakazu rozbiórki. Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] czerwca 2016 r. o nr [...] na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) nakazał skarżącym doprowadzenie budynku gospodarczego położonego na działkach nr [...] i [...] w [...], do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie w terminie do [...] września 2016 r. od strony działki nr [...]: 1) likwidacji w dachu wszystkich elementów drewnianych wystających poza ścianę murowaną bez otworów łącznie z rynną dachową wiszącą, 2) bezpośrednio pod pokryciem dachu wzdłuż ściany pełnej pasa z materiału niepalnego o szerokości co najmniej 1 m i klasie odporności ogniowej E160; przekrycie na tej szerokości powinno być nierozprzestrzeniające ognia, 3) na połaci dachowej od strony działki [...] zamontować łapacze śniegu. Odwołanie od decyzji PINB złożyła K. S. zarzucając jej naruszenie § 12 ust. 1 pkt.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. W sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez podjęcie próby legalizacji postawionego na działkach [...] i [...] w [...] budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wskazała, że pomimo orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjny jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylających decyzje Wojewody Podkarpackiego z [...] czerwca 2011 r. oraz Starosty [...] z [...] marca 2011 r. PINB zamiast wszcząć procedurę nakazującą inwestorom likwidację wybudowanego z rażącym naruszeniem prawa i bez pozwolenia budynku gospodarczego wszczął postępowanie nakazujące inwestorom jakoby dostosowanie budynku do stanu zgodnego z bliżej niewskazanymi przepisami. WINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), dalej "k.p.a.", art.51 ust. 1 pkt 1 w . zw. z art. 51 ust.7 Prawa budowlanego uchylił decyzję organu I instancji i nakazał skarżącym rozbiórkę budynku gospodarczego o wym. [...]x 6,50 m i wysokości 5,85 m, usytuowanego na działce nr [...]. Uzasadniając decyzję wyjaśnił, że sporny budynek gospodarczy został wybudowany na podstawie decyzji Starosty [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestycji pn. "Budowa budynku gospodarczego na dz. [...],[...], położonych w [...] ...", która stała się ostateczna z chwilą rozpatrzenia odwołania K. S. i wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...]. Inwestycja była realizowana w okresie od maja 2012r. do stycznia 2014 r., zaś do wyeliminowania pozwolenia na budowę z [...] marca 2011 r. doszło w związku z oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej skarżących wyrokiem z dnia 2 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1377/14. Następnie Starosta [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżących dotyczącego pozwolenia na budowę na działkach o nr ewid. [...], [...] umorzył postępowanie w tej sprawie. Organ wyjaśnił, ze w zaistniałej sytuacji skarżący nie realizowali budynku gospodarczego w warunkach samowoli budowlanej, niemniej jednak nie dysponują już wymaganym pozwoleniem na budowę, gdyż zostało ono wyeliminowane prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W przytoczonych okolicznościach sprawa podległa zakwalifikowaniu jako przypadek inny niż wymieniono w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego podlegający rozpatrzeniu w trybie przepisów art.51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art.51 ust.7 tej ustawy. Zatem organ I instancji prawidłowo wdrożył procedurę naprawczą w oparciu o art. 51 ust.1 Prawa budowlanego, natomiast nie uwzględnił wszystkich okoliczności mających wpływ na dokonanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2016 r. poz. 718), dalej "p.p.s.a." prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko stronę i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, zaś zgodnie z art. 171 p.p.s.a. prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia a zatem w niniejszej sprawie dotyczyło to prawa inwestora do usytuowania budynku w odległości 1,5 m od granicy działki. Wskazując na treść art. 51 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego wyjaśnił, że w niniejszej sprawie przepisem w zakresie planowania przestrzennego wiążącym organy dokonujące rozstrzygnięcia jest ostateczna decyzja Burmistrza [...] z [...] czerwca 2008 r. ustalająca sposób zagospodarowania i warunki zabudowy dla inwestycji, natomiast warunki techniczne jakim powinien odpowiadać budynek i jego usytuowanie reguluje Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422). Wyjaśnił, że zgodnie z rozważaniami przedstawionymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązująca decyzja Burmistrza [...] o warunkach zabudowy nie zawierała informacji o możliwości zmniejszenia odległości wynikających z warunków ogólnych sytuowania budynków, zawartych w § 12 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r., zaś dokonując analizy wymiarów przedmiotowego budynku, tj. jego szerokości wynoszącej 6,5 m, szerokości działki wynoszącej 14,5 m oraz informacji wynikającej z załącznika graficznego do decyzji o warunkach zabudowy, że linia zabudowy, której nie należy przekroczyć przebiega w odległości 3,0 m od południowo - wschodniej granicy działki nr [...] należy stwierdzić, że przedmiotowy budynek może być usytuowany bez otworów w odległości 3,0 m od granicy z działką nr [...]. Usytuowanie przedmiotowego budynku w odległości 1,5 m od granicy ze względu szerokość działki jest więc nieuzasadnione, gdyż nie jest przypadkiem szczególnym o którym mowa w § 12 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. i nie wynika z obowiązującej decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczności te świadczą o tym, że w sprawie zostały naruszone zarówno przepisy w zakresie panowania przestrzennego jak i warunków technicznych, natomiast w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, należałoby przestawić go w inne miejsce tak, by ściana pełna od strony działki nr [...] usytuowana była w odległości 3,0 m od tej granicy. Wyjaśniono, że wymaga to opracowania nowego projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę, zaś nałożenie na skarżących obowiązku opracowania nowego projektu budowlanego wykracza poza właściwość organów nadzoru budowlanego oraz normę art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Skoro zaś nie ma możliwości doprowadzenia budynku do zgodności z przepisami to konieczne jest wydanie decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, dlatego też konieczne jest uchylenie decyzji i orzeczenie na nowo co do istoty sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyli skarżący zarzucając jej rażące naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz rażące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 16 oraz art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 109 § 1 i art. 10 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Sąd I instancji wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Wskazał również, iż wyeliminowanie z obrotu decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło w dniu 2 lutego 2016 r., gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem w sprawie II OSK 1377/14 oraz że nie bez znaczenia dla prowadzonego postępowania jest fakt, że wydane zostały dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1262/12 oraz z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1377/14), których uzasadnienia przesądzają, że wprawdzie § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworu okiennego lub drzwiowego bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką lub w odległości mniejszej niż określone w ust. 1 pkt 2 lecz nie mniejszej niż 1,50 m na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, nie oznacza, że zaprojektowanie w taki sposób usytuowania budynku jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż spełnione zostały przesłanki do takiej lokalizacji. Taka lokalizacja budowy w odległości 1,50 m dopuszczalna jest bowiem tylko wyjątkowo w sytuacji gdy inny wariant inwestycyjny nie jest możliwy. Oceniając wdrożona przez organ procedurę opartą o art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego Sąd ocenił te działania organu jako prawidłowe z uwagi na to, ze budynek nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, zatem oceny prac należało dokonać kwalifikując te praco jako inny przypadek niż wymieniony w art. 48 ust. ustawy Prawo budowlane. Następnie wskazał, że decyzja o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji w części opisowej nie zawiera informacji o możliwości zmniejszenia odległości wynikających z warunków ogólnych sytuowania budynków przewidzianych w § 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. oraz że nie budzi wątpliwości, że częścią składową decyzji o warunkach zabudowy jest załącznik graficzny. Organ odwoławczy przyjął, iż na podstawie załącznika graficznego przewidziana odległość budynku gospodarczego od granicy z działką nr [...] wynosi 3 m, zatem skoro organ przyjmuje, że nieprzekraczalna linia zabudowy dla tej inwestycji znajduje się w odległości 3 m od południowo wschodniej granicy, to kwestionowana odległość budynku gospodarczego od granicy z działką nr [...] nie jest odległością tożsamą. Sądu podkreślił, że lakoniczne uzasadnienie załącznika graficznego w sytuacji gdy te ustalenia mają wpływ na rozstrzygnięcie organu narusza zasady postępowania dowodowego a także, że zarówno uzasadnienie braku podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jak i uzasadnienie możliwości wykonania częściowej rozbiórki budynku gospodarczego nie spełnia wymogów właściwego procedowania. Zwrócił uwagę, że w aktach znajduje się protokół kontroli z [...] września 2016 r., w którym stwierdzono, że usytuowanie budynku gospodarczego w odległości 1,50 m od granicy z działką nr [...] jest zgodne z projektem budowlanym, zaś w rozstrzygnięciu odwoławczym brak jest odniesienia się do tego protokołu, co więcej zawarto tam odmienne ustalenia. Ponadto w jego ocenie zgodnie z zasadą proporcjonalności należy miarkować rozstrzygnięcie w zależności od wagi naruszenia i stopnia przyczynienia się strony. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że inwestor wykonał budowę posiadając wymagane dokumenty, wykonywał wszystkie obowiązki inwestora. Podkreślił również, że organy administracji publicznej maja nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują akty prawne pozostające w obrocie w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie Sąd wskazał, że organy ponownie rozpoznając sprawę w przypadku ustalenia, że możliwym jest wyłącznie przeprowadzenie postępowania naprawczego na podstawie pkt 1 art. 51 ust. 1, rozważą możliwość częściowej rozbiórki poprzez usunięcie ściany budynku gospodarczego od strony działki nr [...] z wykorzystaniem w tym celu opinii osób uprawnionych, zwracając uwagę, że przepis ten przewiduje taką możliwość, zwłaszcza, że budynek gospodarczy ma długość 11,20m. Brakujące 1,50m być może byłoby możliwe zachowując zdecydowaną jego większość. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się WINB i w skardze kasacyjnej zarzucił mu naruszenie: - przepisów postępowania, tj.: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od oceny prawnej sprawy dokonanej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1262/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt: II SA/Rz 1295/13, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób, który pozbawia zarówno organ jak i strony postępowania informacji o powodach uwzględnienia skargi, brak uzasadnienia podstawy prawnej wyroku, nieprawidłowe powołanie okoliczności faktycznych sprawy oraz poprzez wadliwe wskazania co do dalszego postępowania - co nie daje rękojmi, że dokonano w sposób zgodny z powołanymi przepisami kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono ww. przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy; - prawa materialnego, tj.: 1. art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu w sprawie legalności budynku gospodarczego wybudowanego na działkach nr [...] i [...] w [...]. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przypisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że przyjęcie, że na podstawie załącznika graficznego przewidziana odległość budynku gospodarczego od granicy z działka nr [...] wynosi 3 m wynikało z prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1262/12,. Jednocześnie zwrócił uwagę, że przesadzenie prawomocnym orzeczeniem kwestii o charakterze prejudycjalnym oznacza, że w postępowaniu późniejszym kwestia ta nie może być już w ogóle badana i kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym wyroku. Organ podniósł, że wyjaśnił dlaczego uznał na podstawie załącznika graficznego, że przewidziana odległość budynku gospodarczego od granicy z działką nr [...] wynosi 3 m czyniąc to w podobny sposób, w jaki uzasadniono to w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zatem trudno więc uznać, że lakoniczne uzasadnienie załącznika graficznego może mieć istoty wpływ na wynik sprawy i stanowi uzasadnioną podstawę uwzględnienia skargi. Zauważył, że konsekwencje wynikające z naruszenia tej ustawy nie są zależne od wagi naruszenia i stopnia przyczynienia się strony, gdyż ustawa Prawo budowlane w ogóle nie daje możliwości miarkowania rozstrzygnięcia. Decyzje dotyczące usuwania skutków naruszenia Prawa budowlanego mają charakter decyzji związanych. Zdaniem organu Sąd I instancji uwagi na temat naruszenia prawa w postępowaniu administracyjnym poczynił w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, oceny prawnej sprawy dokonanej prawomocnymi wyrokami sądów administracyjnych, materialno-prawnych możliwości organu orzekania na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego oraz w oderwaniu od zasad wiedzy technicznej. Przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wskazał, że nie jest możliwe zrealizowanie wskazań Sądu I instancji poprzez częściową rozbiórkę budynku gospodarczego i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Wyjaśnił, że organ nadzoru budowlanego nakazując rozbiórkę ściany nie może w tej samej decyzji nakazać budowy ściany w innym miejscu, aby była ona zgodna z przepisami warunków technicznych, tak samo jak i nakazać budowy stropu i dachu, które muszą zostać usunięte w razie rozbiórki ściany. Zwrócił uwagę, że celem postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego jest doprowadzenie rozbudowanego budynku do stanu sprzed naruszenia prawa. Ponadto w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją organ odwoławczy nie rozważał, czy możliwa jest częściowa rozbiórka poprzez usunięcie ściany budynku gospodarczego od strony działki nr [...], ponieważ taki nakaz nie ma oparcia w przepisach ustawy Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę kasacyjną złożyła K. S. wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazała, że organy związane były prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II OSK 1262/13 zatem WINB nie może dokonywać innej niż przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny ocena załącznika graficznego do decyzji o warunkach zabudowy co do ustalonej i nakazanej inwestorom odległości posadowienia budynku. W ich ocenie bezzasadnym jest też twierdzenie zawarte w orzeczeniu Sądu o możliwości prowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w zakresie rozważenia możliwości częściowej rozbiórki poprzez usunięcie ściany budynku gospodarczego od strony działki nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. i art. 170 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od oceny prawnej sprawy zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt II OSK 1262/12 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1295/13, a także poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób, który pozbawia organ i strony informacji o powodach uwzględnienia skargi, brak uzasadnienia podstawy prawnej wyroku, nieprawidłowe powołanie okoliczności faktycznych sprawy oraz wadliwe wskazanie co do dalszego postępowania. Zauważyć należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia. W tej mierze - co wymaga szczególnego podkreślenia w kontekście powyżej już przedstawionych uwag - zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi do wniosku, że brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa - którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych - czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13). Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 i 170 p.p.s.a. Niekwestionowanym jest że w sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. o sygn. akt II OSK 1262/12. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 12 kwietnia 2002 r. minimalna odległość, jaka powinna dzielić budynek na działce budowlanej od granicy z sąsiednią działką budowlaną, powinna wynosić 3 m w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Zmniejszenie tej odległości ma charakter nadzwyczajny mogący wchodzić w rachubę tylko wówczas, gdy zachodzą ku temu wyjątkowo uzasadnione przyczyny. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał tutaj na unormowanie zawarte w § 12 ust. 2 rozporządzenia w myśl, którego usytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 tego przepisu dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto zwrócił uwagę, że przepis § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia (obecnie § 12 ust. 4 pkt 1) dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 16 m, lecz usytuowanie budynku w odległości mniejszej niż wynikająca z § 12 ust. 1 rozporządzenia dopuszczalne jest w wyjątkowych wypadkach, gdy niemożliwy jest inny wariant inwestycyjny. Tymczasem organ odwoławczy skoncentrował się jedynie na ocenie czy zostały spełnione przesłanki z § 12 ust. 2 rozporządzenia, z pominięciem § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia (obecnie § 12 ust. 4 pkt 1). W tym kontekście zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na konieczność przeanalizowania decyzji o warunkach zabudowy, w tym także załącznika graficznego tej decyzji. Podkreślenia bowiem wymaga, że toczące się postępowanie dotyczy budynku, który został wzniesiony na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (następnie wyeliminowanej z obrotu prawnego), a więc odnosi się do budynku już zrealizowanego. Niespornym jest, że w postępowaniu legalizacyjnym dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania decyzji dotyczącej warunków zabudowy. Zatem w sytuacji, kiedy w obrocie prawnym pozostaje decyzja o warunkach zabudowy dotycząca obiektu w odniesieniu, do którego wszczęto postępowanie legalizacyjne to winna ona zostać uwzględniona, a jej postanowienia powinny podlegać szczegółowej ocenie organów. Wniosek taki płynie także z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r., na który powołuje się skarżący kasacyjnie organ. Z powyższej decyzji wynika, że została ustalona nieprzekraczalna linia zabudowy. Linia ta została wyznaczona po przeciwnej stronie niż nieruchomość uczestniczki K. S. Budynek będący przedmiotem postępowania został zlokalizowany zgodnie z tą linią. Mając na względzie okoliczność wyznaczenia w decyzji o warunkach zabudowy nieprzekraczalnej linii zabudowy oraz fakt, że szerokość działki jest mniejsza niż 16 m, stwierdzić należy, że organ I instancji zasadnie przyjął, że usytuowanie budynku nie narusza § 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Wyznaczenie bowiem w decyzji o warunkach zabudowy nieprzekraczalnej linii zabudowy oraz szerokość działki, która wynosi 14,5 m powoduje, że niemożliwy jest inny wariant inwestycyjny. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. i 170 p.p.s.a., a w konsekwencji także zarzut dotyczący naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie rozpatrzył bowiem w całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co wynika wprost z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Powyższe rozważania przesądzają jednocześnie o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie tego przepisu w sprawie legalności budynku gospodarczego wybudowanego na działkach nr [...] i [...] w [...]. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien ocenić zasadność nałożonych na inwestorów postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r. w trybie art. 51 ust. 2 Prawa budowlanego obowiązków wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Mając na względzie powyższe rozważania skarga kasacyjna została oddalona w oparciu o art. 184 p.p.s.a., albowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ponadto w oparciu o art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. sprostowano z urzędu błąd pisarski polegający na wpisaniu w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz w punkcie II sentencji tego wyroku zamiast nazwisk skarżących "B. B. i B. B." nazwisko "B. B. i B. B.".

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło